PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Finisz - końcowy opas bydła

Autor: Marcin Gołębiewski

Dodano: 23-07-2017 04:15

Tagi:

Wypracowanie efektywnego systemu opasu końcowego odgrywa istotną rolę dla dochodowości całego opasu.



W okresie wychowu i opasu bydła można wyróżnić 3 fazy związane głównie z intensywnością żywienia zwierząt: fazę odchowu cielęcia, fazę wstępną (wzrostu i rozwoju) oraz fazę końcową (tzw. finiszu). Długość trwania tych faz jest umowna i zależy od wielu czynników, tj. wymagania odbiorcy żywca wołowego, końcowej masy ciała, płci, rasy czy intensywności prowadzonego żywienia. Wybór właściwego rozwiązania łączy się z rozważeniem szeregu czynników związanych z potencjałem genetycznym opasanych zwierząt, ich płcią, ale również z posiadaną bazą paszową, dostępnością ubocznych produktów przemysłu rolno-spożywczego czy posiadanej infrastruktury. Europejskie systemy opasu bydła dzielą się na 3 rodzaje:

  • opas intensywny (finisz w wieku 12-15 miesięcy);
  • opas półintensywny (finisz w wieku 15-20 miesięcy);
  • opas ekstensywny (finisz w wieku >20 miesięcy).

 

JAKĄ STRATEGIĘ WYBRAĆ?

Bydło należące do ras kontynentalnych, a szczególnie buhaje, jest predysponowane bardziej do intensywnych systemów opasu końcowego. Podczas gdy rasy brytyjskie, inne lokalne, generalnie bydło o niższym potencjale wzrostowym, a szczególnie jałówki, powinny być przeznaczane do opasu mniej intensywnego, gdzie dojrzałość rzeźną (właściwe otłuszczenie) uzyskują zwierzęta przy niższych masach ciała. Oczywiście należy pamiętać o dużej zmienności genetycznej cech opasowych i rzeźnych wewnątrz populacji poszczególnych ras bydła. Jednak znając wartość hodowlaną buhaja w zakresie tempa wzrostu oraz otłuszczenia, mierzonych szacowaną przewagą genetyczną nad potomstwem pochodzącym od innych rozpłodników, można zakwalifikować zwierzę do właściwego systemu finiszu. Generalnie systemy intensywnego opasu końcowego charakteryzują się wysokim tempem przyrostów dobowych, lepszym wykorzystaniem paszy oraz wyższymi kosztami żywienia. Natomiast w półintensywne systemy finiszu włącza się okresowe wykorzystanie pastwiska, które poprzedza okres opasu alkierzowego. W krajowych warunkach produkcyjnych jest on dość rzadko stosowany ze względu na niskie przyrosty zwierząt żywionych zielonką pastwiskową. Częściej spotykane są systemy intensywne, które poza wykorzystaniem ziarna zbóż czy słomy produkowanych w gospodarstwie korzystają z produktów ubocznych przemysłu rolno-spożywczego.

W tabeli 1. przedstawiono zestawienie zmiany kosztów żywienia w zależności od wybranego systemu opasu końcowego.

W zależności od typu budowy bydła strategie opasu końcowego powinny być różne, co doskonale prezentuje wykres 1.

Opasy o dużym kalibrze, bez negatywnych następstw dla jakości tusz, można poddawać intensywnemu opasowi końcowemu nawet przez kilka miesięcy. Podczas gdy osobniki o małej wyrostowości, u których następuje szybkie przejście z fazy wzrostu do fazy, w której dalsze zwiększanie masy ciała odbywa się jedynie przez przyrost tkanki tłuszczowej, nie powinny być poddawane długotrwałemu i i ntensywnemu finiszowi.

RYNEK WERYFIKUJE POTRZEBY

Jednak poza uwarunkowaniami związanymi z wyborem rasy czy właściwym żywieniem istnieją również czynniki zewnętrzne, rynkowe, które wyznaczają standardy jakościowe dla mięsa wołowego. Są to jednocześnie najsilniejsze determinanty kształtujące proces decyzyjny producentów bydła opasowego. W tabeli poniżej przedstawiono w dość uogólnionej postaci wymogi różnych odbiorców wołowiny.

DUŻY WPŁYW RASY

Należy zdawać sobie sprawę z faktu, że materiał do opasu może być bardzo zróżnicowany, ponieważ cielęta do opasu mogą pochodzić od krów ras mięsnych, tzw. mamek, lub od krów użytkowanych mlecznie. Zwierzęta należące do ras mięsnych lub ich mieszance charakteryzują się znacznie lepszym potencjałem do intensywnego finiszu niż osobniki należące do ras mlecznych. Rasy kontynentalne, takie jak simentaler, charolaise czy limousine, są rasami późno dojrzewającymi. Oznacza to, że mają duży potencjał genetyczny do szybkiego wzrostu i mogą być opasane do wyższych mas ciała, bez ryzyka nadmiernego ich otłuszczenia. Rasy późno dojrzewające charakteryzują się bowiem tym, że wiek, w którym następuje u nich przejście z intensywnego rozwoju tkanki mięśniowej na rzecz tkanki tłuszczowej, następuje zdecydowanie później niż u ras wcześnie dojrzewających.

W praktyce oznacza to, że opasy rasy simentaler czy charolaise można opasać do znacznie wyższej masy niż angusa - bez zagrożenia nadmiernym otłuszczeniem tuszy. Jednak o ostatecznej formie prowadzonego opasu powinny decydować względy ekonomiczne oraz preferencje odbiorców. W tabeli 3. przedstawiono wybrane cechy charakterystyczne dla opasów różniących się tempem uzyskania dojrzałości rzeźnej.

Niewątpliwie rasa i płeć osobnika w dużym stopniu decydują o predyspozycji do konkretnej formy opasu. W tabeli 4. przedstawiono parametry produkcyjne uzyskiwane przez osobniki należące do najbardziej popularnych ras z podziałem na płeć osobników. Jednak materiał taki w polskich warunkach produkcyjnych jest słabo dostępny, głównie ze względu na niewielką liczebność populacji krów mamek. Głównym materiałem do dalszego opasu są buhajki pochodzące od krów użytkowanych mlecznie. Znakomitą większość stanowią buhajki w typie jednostronnie mlecznym, o relatywnie niskim potencjale rzeźnym, natomiast 12-13 proc. pogłowia stanowią tzw. mieszańce towarowe, pochodzące z krzyżowania krów mlecznych z buhajami ras mięsnych, które charakteryzują się dobrymi cechami opasowymi ipoubojowymi.

ODPOWIEDNIE ZBILANSOWANIE DAWKI

W trakcie końcowej fazy opasu obserwowane jest relatywnie wysokie tempo wzrostu w celu maksymalizacji wydajności rzeźnej oraz kontrolowane otłuszczenie tuszy zwierzęcia. W tym okresie dobowe przyrosty osiągają przeciętnie wartości od 1 do 1,4 kg przyrostu dobowego, w zależności od intensywności finiszu. Głównym czynnikiem limitującym przyrosty jest podaż energii w dawce pokarmowej. W celu pokrycia potrzeb pokarmowych opasów, gęstość energetyczna 1 kg suchej masy powinna przekraczać 12,2 MJ energii/kg s.m. paszy, która w ok. 1/3 powinna pochodzić z pasz skrobiowych. Potrzeby białkowe opasów w tym okresie nie są już tak wysokie, jak w okresie poprzedzającym okres opasu końcowego, gdzie następował szybki rozwój tkanki mięśniowej oraz szkieletu zwierząt. Najczęściej finiszujące opasy wymagają od 12 do 15 proc. białka w kg s.m. paszy. Poza potrzebami energetyczno-białkowymi konieczne jest zapewnienie właściwej struktury dawki pokarmowej oraz zapewnienie odpowiedniej ilości włókna w celu zaspokojenia wymagań fizjologicznych i przeciwdziałania kwasicom pokarmowym. Aby precyzyjnie określić ostateczny skład dawki pokarmowej, konieczna jest wiedza dotycząca składu chemicznego wszystkich komponentów paszowych, które będą wykorzystywane przy jej komponowaniu. Szczególnie dotyczy to pasz objętościowych soczystych oraz produktów ubocznych przemysłu rolno-spożywczego, które to wykazują dużą zmienność wartości pokarmowej. W tabeli 5. przedstawiono koszty przykładowych dawek pokarmowych dla opasa o masie ciała 450 kg w zależności od jakości paszy.

Jak wynika z załączonej powyżej tabeli, na obniżenie kosztów produkcji mają wpływ zarówno lepsza jakość pasz objętościowych, jak i relacja cenowa między komponentami objętościowymi i treściwymi. Lepsza jakość pasz objętościowych pozwala na zwiększenie ich pobrania, a w konsekwencji na obniżenie konieczności zużycia paszy treściwej. W związku z tym przed podjęciem decyzji o zakupie paszy warto porównać jej względną wartość pokarmową (RFV). Wskaźnik ten służy do porównywania różnych komponentów paszowych pod względem zawartości energii do ziarna jęczmienia, ale również pod względem zawartości białka do poekstrakcyjnej śruty rzepakowej. Na tej podstawie obliczany jest koszt energii i białka w suchej masie paszy. Dla porównania poniżej przedstawiono przykładowe obliczenia:

jęczmień: koszt - 750 zł/t fizyczną, przy zawartości 86 proc. s.m. i 13,2 MJ EM otrzymujemy 11 352 MJ EM za cenę 750 zł lub 100 MJ za 6,60 zł;

wysłodki buraczane suche - 650 zł/t fizyczną, przy zawartości 89 proc. s.m. i 12,5 MJ EM otrzymujemy 11 125 MJ EM za cenę 650 zł lub 100 MJ za 5,84 zł.

Jak zaprezentowano na powyższym przykładzie, przy konkretnej relacji cen środków paszowych pasze wyprodukowane w gospodarstwie niekoniecznie są tańsze od tych pochodzących z zakupu. Wszystko zależy od kosztów produkcji poszczególnych komponentów paszowych w gospodarstwie. Żywienie opasów w trakcie finiszu wiąże się ze zwiększonym zużyciem pasz treściwych. W tabelce 6. przedstawiono wartość pokarmową oraz przydatności poszczególnych komponentów treściwych w bilansowaniu dawek pokarmowych dla tej grupy zwierząt.

Nie mniej istotnym elementem żywienia zwierząt jest zapewnienie opasom odpowiedniej ilości i jakości wody. Bydło w trakcie opasu końcowego zużywa przeciętnie 5-7 l wody na kg pobranej suchej masy paszy.

Podsumowując, aby opas końcowy przyniósł pozytywne wyniki ekonomiczne, należy zdecydować, jaki model opasu wybrać. Na efektywność samego opasu wpływają nie tylko czynniki genetyczne (rasa), ale również odpowiednio zbilansowane i tanie żywienie. W tych gospodarstwach, w których zwierzęta do opasu są zakupywane z zewnątrz, należy pamiętać o niebezpieczeństwach związanych z zawleczeniem do stada chorób, które w istotny sposób powodują pogorszenie ostatecznego wyniku finansowego.

Artykuł ukazał się w lipcowym wydaniu miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.71.219
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!