PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Gdzie leży problem w rozrodzie krów mlecznych?

Gdzie leży problem w rozrodzie krów mlecznych? Rozród bydła mlecznego jest obszarem, któremu należy poświęcić najwięcej czasu i uwagi. fot. farmer.pl

Autor: Tomasz Piotrowski

Dodano: 26-07-2015 07:00

Tagi:

Rozród bydła mlecznego jest obszarem, któremu należy poświęcić najwięcej czasu i uwagi, ponieważ nie od dziś wiadomo, że każda ciąża krowy rozpoczyna nową laktację, a rodzące się cieliczki przeznaczone zostaną na remont stada.



W ostatnich latach obserwujemy tendencje wydłużających się okresów międzyocieleniowych, wzrost zużycia porcji nasienia na skuteczne unasienienie, wzrost brakowania krów z powodów "rozrodczych". Wszystkie te czynniki kumulują się, obniżając efektywność produkcji, a tym samym jej opłacalność.

Na sprawnie działający układ rozrodczy wpływ ma wiele czynników zarówno środowiskowych, jak np. warunki utrzymania czy żywienie, jak i genetycznych. Nad wieloma z przyczyn obniżających sprawne funkcjonowanie układu rozrodczego krów mlecznych, prowadzącymi w konsekwencji do spadku efektywności produkcji, hodowca może zapanować. Da się nimi także sterować i w ten sposób doprowadzić do osiągnięcia założonych celów hodowlanych i produkcyjnych.

WARUNKI UTRZYMANIA

Jest to zagadnienie bardzo obszerne, w różnych aspektach wpływające na efektywność rozrodu krów mlecznych - zwłaszcza obecnie, gdy wielu rolników decyduje się na produkcję mleka w tzw. cyklu zamkniętym. Być może warunki utrzymania nie są głównym czynnikiem limitującym płodność krów, mają one jednak niebagatelne znaczenie zwłaszcza teraz, gdy niejeden hodowca oczekuje na uruchomienie płatności z PROW 2014- 2020 na budowę obiektów inwentarskich.

Co wspólnego ma budowa obory z rozrodem krów? Przede wszystkim chodzi o wygodę zwierząt. Jeśli uwzględnimy komfort krów już na etapie projektowania obory, to mniej będzie problemów do naprawienia podczas wieloletniego użytkowania budynku.

Na komfort krów wpływ ma wiele różnych czynników, z których część wydaje się oczywistością i brzmi banalnie. Szczególną uwagę należy zwrócić na legowiska i komfort wypoczynku krów. Idealne legowiska mają rozmiary, tj. długość i szerokość, odpowiednio dopasowane do gabarytów utrzymywanych zwierząt. Długość należy odpowiednio dobrać również do położenia legowiska w oborze - graniczące ze stałymi przeszkodami muszą być dłuższe, a otwarte na inne legowiska nieco krótsze. Powierzchnia legowisk powinna być wygodna dla zwierząt, nie może powodować urazów mechanicznych ani stwarzać problemów w utrzymaniu czystości i higieny.

Prawidłowo zaprojektowana strefa legowiskowa pozwoli na wyeliminowanie lub zminimalizowanie problemów z lokomocją, co przekłada się pośrednio również na efektywność rozrodu. Krowy kulejące niechętnie podchodzą do stołu paszowego, wpędzając się w ten sposób w pułapkę ujemnego bilansu energetycznego. Ponadto starają się sortować paszę, wybierając cząstki o wyższym ładunku energetycznym, przez co rośnie ryzyko zakwaszenia żwacza i pogłębienia się problemów z poruszaniem się (ochwat) - zwierzęta te nie będą się w znacznej większości zacielać lub na skuteczny zabieg inseminacji potrzebnych będzie kilka (lub nawet kilkanaście) porcji nasienia. Co gorsza, krowy z kulawiznami nie będą manifestować rui przez obskakiwanie się, a wszelkiego rodzaju urządzenia wspomagające ocenę aktywności krów mogą okazać się zupełnie bezużyteczne ze względu na niską ruchliwość zwierząt.

Problem zbyt słabej manifestacji rui dotyczył będzie również krów poruszających się po śliskich posadzkach. W takich warunkach krowy w obawie przed utratą stabilności nie będą się obskakiwać, co może znacząco wpłynąć na wyniki obserwacji. Śliska posadzka to jednak problem stosunkowo prosty do wyeliminowania, np. przez wykonanie ryflowania lub innych zabiegów mających na celu uszorstnienie nawierzchni korytarzy spacerowych w oborze.

Kolejnym bardzo ważnym aspektem warunków utrzymania, który wpływa na efektywność rozrodczą krów mlecznych, jest wentylacja budynków i ochrona zwierząt przed stresem cieplnym w miesiącach letnich. Wysoka temperatura otoczenia, przekraczająca 20°C, to niemal pewne problemy ze skutecznością zabiegu inseminacji, a tym samym wydłużenie okresu międzyocieleniowego i straty finansowe gospodarstwa.

Problemy z manifestacją rui pojawiają się również na skutek niedoświetlenia zwierząt. Światło wpływa bowiem na regulację hormonalną cyklu rujowego. Dlatego bardzo ważne jest doświetlanie budynków za pomocą różnego typu lamp oświetleniowych, często sterowanych automatycznie. Oświetlanie budynku w ciągu dnia powinno odbywać się za pomocą promieni słonecznych wpadających przez rozwiązania wentylacyjne, takie jak świetliki w kalenicy dachu lub kurtyny w ścianach bocznych.

ŻYWIENIE

Pojawienie się problemów w stadzie niemal w każdym przypadku może być spowodowane niedociągnięciami w żywieniu zwierząt. Zwalczanie i zapobieganie owym problemom powinno zatem zacząć się od kontroli żywienia i wprowadzenia ewentualnych zmian.

Wśród czynników żywieniowych wpływających na pogorszenie płodności w pierwszej kolejności należy wymienić słabą jakość pasz objętościowych. Jakość rozumiemy tu bardzo szeroko, gdyż nie chodzi jedynie o stan mikrobiologiczny, czyli pasze bez oznak psucia czy niezagrzewające się, lecz również o zawartość składników pokarmowych i suchej masy, a także wysoką strawność, co oznacza wysoką dostępność składników odżywczych.

Jakość pasz objętościowych znów zależy od wielu czynników, zaczynając od doboru odmian, przez prawidłową agrotechnikę po optymalny termin zbioru i konserwację. Na to wszystko człowiek ma ogromny wpływ, a dzięki odpowiednim staraniom można uzyskać wysoką jakość pasz, co z pewnością przełoży się na mleczność i płodność krów mlecznych. Jedynym aspektem, nad którym człowiek nie panuje, są warunki atmosferyczne, które również wpływają na produkcję pasz i w wielu przypadkach stanowią znaczący problem.

Ważna jest również forma, w jakiej pasze trafiają pod pyski krów. W przypadku wysoko wydajnych holsztyno-fryzów najlepszym rozwiązaniem w tym zakresie jest TMR i w wielu gospodarstwach można już spotkać ten system żywienia.

Samo posiadanie wozu paszowego nie wystarczy jednak do tego, aby wyeliminować problemy żywieniowe. Prawidłowe korzystanie z tego typu maszyn składa się ze szczegółów, takich jak: kolejność zasypywania poszczególnych komponentów, czas mieszania itp. Nie da się jednak w pełni wykorzystać możliwości wozu paszowego, jeżeli nie zna się wartości paszowej komponentów dawki. Zatem kolejnym z czynników wpływających na precyzyjne żywienie jest regularne wykonywanie analizy składu chemicznego skarmianych pasz.

Wykorzystanie wozu paszowego niesie ze sobą również pewne ryzyko, ze względu na które należy kontrolować strukturę fizyczną dawki pokarmowej trafiającej na stół paszowy. Noże, stanowiące stały element wyposażenia wozów paszowych, będą rozdrabniały każdy z dodawanych komponentów, a zbyt mocne rozdrobnienie spowoduje słabsze przeżuwanie każdego kęsa przez zwierzę i może prowadzić do kwasicy żwacza. Z drugiej strony, niedokładne wymieszanie (względnie rozdrobnienie) może prowadzić do sortowania dawki pokarmowej, co również skutkować będzie zwiększonym ryzykiem zakwaszenia treści żwacza.

Całokształt niedociągnięć i błędów w żywieniu krów mlecznych będzie odzwierciedlał się w częstotliwości występowania schorzeń metabolicznych mających znaczący wpływ na wskaźniki rozrodu w stadzie.

Najważniejszym okresem w żywieniu krów mlecznych o wybitnej wydajności mlecznej jest okres przejściowy i początkowa faza laktacji. W okresie przejściowym nawet najmniejszy błąd kończy się wystąpieniem ketozy, przemieszczeniem trawieńca czy porażeniem poporodowym, co przekłada się na spowolnienie inwolucji macicy po

porodzie, zwiększone ryzyko zatrzymania łożyska, a w konsekwencji może doprowadzić do stanów zapalnych macicy. A przez to opóźni się wznowienie cyklu rozrodczego, tj. wystąpienie rui, zacielenie i ciąża.

Stado powinno być podzielone na grupy technologiczne odpowiednie do liczby posiadanych zwierząt, co ułatwi żywienie adekwatne do potrzeb i zminimalizowanie ryzyka wystąpienia schorzeń metabolicznych. Podział na grupy technologiczne powinien również ułatwić obserwację zwierząt (m.in. zawęzi grupę zwierząt, u których może wystąpić ruja), a także skrócić czas reakcji hodowcy na zachowania niepożądane.

POTENCJAŁ GENETYCZNY

Często powtarza się, że wzrost mleczności oznacza pogorszenie użytkowości rozrodczej krów mlecznych. Ujemną korelację potwierdzają również badania naukowe z całego świata. Jednak zwierzęta o wybitnie wysokiej wydajności mlecznej mają również wybitne wyniki rozrodu, co naukowcy tłumaczą jako wysoki potencjał genetyczny zwierząt.

Wysoka produkcja mleka wpływa również na długość trwania rui, która ulega znacznemu skróceniu. W normalnym cyklu ruja trwa ok. 15 godzin, a w przypadku krów wysoko wydajnych będzie to ok. 5 godzin. Udowodniono, że u krów produkujących ponad 50 kg mleka dziennie czas ten skraca się do zaledwie 3 godzin. Także tzw. okienko inseminacyjne jest bardzo wąskie i potrzeba niezwykle wysokiej precyzji w określeniu optymalnego terminu do wykonania zabiegu unasieniania.

Sama wydajność mleczna krów być może ma znaczenie drugoplanowe wśród przyczyn spadku efektywności rozrodu w stadzie. Szerzej opisane czynniki, takie jak utrzymanie czy żywienie krów mlecznych, mają zdecydowanie większe znaczenie. W wielu przypadkach potencjał genetyczny zwierząt jest zbyt wysoki w stosunku do warunków, jakie realnie mogą być zapewnione im w danym gospodarstwie. Słabej jakości pasze, małe, ciemne, kiepsko wentylowane obory i brak adekwatnego zarządzania stadem często nie pozwalają na wykorzystanie pełnego potencjału zwierząt rasy holsztyńsko-fryzyjskiej.

PODSUMOWANIE

Utrzymanie rozrodu na prawidłowym poziomie gwarantuje wysoką efektywność produkcji mleka, natomiast spadek użytkowości rozrodczej prowadzi do obniżenia opłacalności produkcji i spotyka niemal każdego hodowcę krów.

Czynnikami limitującymi efektywność rozrodu w stadzie mogą być warunki utrzymania niedostosowane do posiadanych zwierząt (mikroklimat, wielkość budynku), żywienie nieadekwatne do potrzeb (zła jakość kiszonek, zbyt niski poziom składników pokarmowych) i powiązane z nim występowanie chorób metabolicznych obciążających organizmy zwierząt.

Zwierzęta o wysokiej dziennej produkcji mleka mają znacznie krótszą ruję, przez co trudniej jest zainseminować je w optymalnym terminie.

Opisane wyżej aspekty zależą od sposobu zarządzania stadem. Jest to obszerne zagadnienie, lecz tylko w dobrze zarządzanych stadach opłacalność produkcji mleka utrzymuje się na wysokim poziomie.

Artykuł pochodzi z lipcowego wydania Farmera.

Zapraszamy do prenumeraty magazynu Farmer.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.112.7
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!