PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Gdzie występują największe straty w produkcji mleka?

Gdzie występują największe straty w produkcji mleka? Olbrzymie straty związane są ze spadkiem długowieczności krów i tym samym ze wzrostem kosztów remontu stada. Fot. T. Piotrowski

Autor: Tomasz Piotrowski

Dodano: 25-02-2016 13:13

Tagi:

Produkcja mleka jak każda inna dziedzina rolnictwa ma słabe ogniwa, których przerwanie powoduje straty odbijające się na rentowności prowadzonej działalności.



Prawdę mówiąc, straty w produkcji są nieodłącznym jej elementem i nie ma możliwości całkowitego wyeliminowania ich - nie ma gospodarstwa wyspecjalizowanego w produkcji mleka, w którym nie występują jakieś straty. Do pewnego poziomu stan uznaje się za normalny, aczkolwiek nie można godzić się na popełnienie nawet najmniejszego błędu na poszczególnych etapach produkcji. Oczywiście, wszelkie straty są najbardziej dotkliwe w okresie niskiej rentowności produkcji i wtedy właśnie każdy zabiera się za uszczelnianie kanałów ich występowania. W praktyce często okazuje się, że jest już zbyt późno na naprawę czegokolwiek. Trzeba zatem odpowiednio zarządzać całym gospodarstwem, zaczynając od doboru odmian uprawianych roślin, a na chłodzeniu m leka kończąc.

PRODUKCJA I PRZECHOWYWANIE PASZ

Źródłem strat są m.in. pasze (przede wszystkim objętościowe) i wszystko, co z nimi związane. Bardzo ważnym aspektem są warunki meteorologiczne, na czele z ilością opadów (co mocno dotknęło każdego producenta mleka w tym roku) - nie chodzi tu jednak tylko o ich niedobór, tylko o szersze spojrzenie na ogół przebiegu pogody (najgorsze są skrajności).

Na przebieg pogody w roku nie mamy żadnego wpływu, jednak można dopasować odmiany roślin uprawnych do warunków glebowych, jakimi dysponuje gospodarstwo - minimalizując wpływ skrajnego przebiegu pogody. Odpowiedni dobór gatunków i odmian roślin uprawnych pozwala na optymalne wykorzystanie stanowiska, tym samym eliminując straty spowodowane zbyt wysokim nawożeniem upraw czy wypadaniem cennych gatunków - co jest bardzo istotne w przypadku użytków zielonych. Eliminacja lub minimalizowanie ubytków powinny być celem przewodnim podczas zbioru i konserwacji pasz objętościowych, gdyż nawet najmniejszy błąd będzie odczuwalny przez cały okres ich późniejszego skarmiania. Należy dokładać wszelkich starań, aby pasze objętościowe charakteryzowały się wysoką koncentracją składników pokarmowych oraz wysoką strawnością. Ważny jest optymalny termin zbioru, dobrze dobrany do skali produkcji sposób wykonania tej czynności, a także kons erwacja oraz ochrona pasz przed zepsuciem.

ODCHÓW MŁODZIEŻY I DŁUGOWIECZNOŚĆ KRÓW

Olbrzymie straty związane są ze spadkiem długowieczności krów i tym samym ze wzrostem kosztów remontu stada. Duży nacisk powinien być zatem kładziony na odchów młodzieży hodowlanej, gdyż prawidłowe odchowanie cielęcia jest działaniem programowania wysokiej wydajności mlecznej późniejszej krowy i tym samym wysokiej efektywności produkcji mleka. Należy zaznaczyć, że młodzież hodowlana jest grupą zwierząt, która wymaga znacznych inwestycji, nie przynosząc niczego w zamian - do momentu ocielenia i rozpoczęcia laktacji. To bardzo ważne, ponieważ w wielu przypadkach zwierzęta w najmłodszych grupach są traktowane nieprawidłowo (jako grupa przynosząca straty i „pole” do poszukiwania oszczędzenia). W ten sposób zwierzęta często przebywają w zbyt dużym zagęszczeniu, otrzymują bardzo słabej jakości pasze i w znacznie mniejszym stopniu podlegają codziennej obserwacji - co jest błędem i często nie przynosi żadnych oszczędności, a wręcz przeciwnie.

Rosnąca stale wydajność i idący za nią drastyczny spadek długości użytkowania krów mlecznych wymagają olbrzymiej precyzji w odchowie cieląt i redukcji do minimum strat - upadków w tym czasie. Szybsza rotacja zwierząt w stadzie wymusza na hodowcy poświęcenie większej uwagi całemu okresowi odchowu jałowic hodowlanych. W miarę możliwości należy skrócić okres odchowu jałowic, tak by cieliły się one już nawet w 22. miesiącu życia, co jest możliwe w przypadku zwierząt holsztyńsko-fryzyjskich, w efekcie wpływając pozytywnie na wydajność mleczną. Na spadek długości użytkowania krów mlecznych wpływ ma wiele czynników, w tym przede wszystkim: racjonalność żywienia (podstawa to wysoka jakość pasz objętościowych), sposób zadawania pasz, ich jakość mikrobiologiczna, szeroko pojęte warunki utrzymania (powierzchnia legowisk, dostęp do stołu paszowego, mikroklimat w oborze), a także zarządzanie każdą z grup technologicznych.

Spadek długowieczności może być stratą, gdyż każdą sztukę wybrakowaną ze stada trzeba zastąpić kolejnym zwierzęciem. Jeśli proces ten przebiega w sposób „naturalny”, czyli poziom brakowania nie przekracza 30 proc., wówczas trudno mówić o tym, że tracimy. Jednak w wielu oborach wskaźnik ten przekracza znacznie wyższe wartości (ponad 40 proc.). Stan taki jest równoznaczny z olbrzymim nakładem na stosowanie nasienia seksowanego (droższego i mniej skutecznego), a w skrajnych przypadkach dochodzi konieczność zakupu zwierząt z zewnątrz. Pomijamy, oczywiście, straty związane z brakiem selekcji w stadzie i tym samym niewielkim postępem hodowlanym. O długowieczność zwierząt można „zawalczyć” przez odpowiedni dobór osobników do kojarzenia. Stosunkowo od niedawna w indeksach wartości hodowlanej można znaleźć informacje dotyczące wpływu danego buhaja na długowieczność jego potomstwa. Również bez tych informacji można dobierać buhaje do inseminacji krów, kierując się poprawą cech funkcjonalnych, czyli pozaprodukcyjnych (np. zdrowotność nóg i racic, budowa w ymienia, płodność).

PODSTAWĄ JEST SPRAWNE ZARZĄDZANIE GOSPODARSTWEM

W wielu gospodarstwach minimalizacja strat odbywa się w niewłaściwy sposób, gdyż próbuje się maksymalizować zyski przez zwiększenie skali produkcji, nie naprawiając nieszczelności powodujących „przecieki” w postaci słabej jakości pasz czy kiepskich wyników rozrodu krów. Nie jest to właściwa droga. Największe ryzyko wystąpienia błędu dotyczy najszerszej grupy czynników, czyli żywienia krów mlecznych oraz młodzieży hodowlanej (przede wszystkim jałowic cielnych). Poprawy wyników w żywieniu należy szukać w optymalizacji produkcji pasz soczystych i racjonalizacji żywienia poszczególnych grup. Żywienie należy korygować w oparciu o kontrolę kondycji krów i jałowic cielnych, która powinna być wykonywana regularnie. Utrzymanie prawidłowej kondycji zwierząt zwłaszcza w okresie okołoporodowym jest niezwykle ważne w prewencji schorzeń metabolicznych, przez które wiele krów jest przedwcześnie brakowanych (zarówno w bieżącej laktacji, jak i w kolejnych). Ocena kondycji to również dodatkowy czas na obserwację zwierząt w budynku. Poświęcając dodatkowe godziny na ten cel, niczego nie ryzykujemy, a możemy uzyskać poprawę wskaźników rozrodu, o co w wielu oborach warto zawalczyć. Działania te powinny przynieść wymierne korzyści przekładające się zarówno na wyniki produkcyjne (wyższa mleczność), reprodukcyjne (mniej cichych rui, lepsza płodność, krótszy okres międzyocieleniowy), jak i zdrowotne (mniej ketoz, zalegań poporodowych), co bezpośrednio przełoży się na efektywność finansową gospodarstwa.

ZARZĄDZANIE ROZWOJEM GOSPODARSTWA

Wśród czynników zarządzania gospodarstwem nie sposób pominąć planowania produkcji. Należy jasno stawiać sobie cele, lecz konieczna jest również ich ocena pod kątem możliwości. W ostatnich kilku latach obserwowaliśmy bardzo dynamiczny rozwój gospodarstw, czasem nawet zbyt dynamiczny. Kilkakrotne powiększenie skali produkcji, przejście z obory uwięziowej na wolnostanowiskowy system chowu, często z wykorzystaniem robotów udojowych - są to inwestycje pochłaniające znaczne koszty. Znane są przypadki powyższych inwestycji przy zbyt niskiej powierzchni gospodarstwa do zapewnienia pełnej bazy paszowej na cały rok (a nawet na 6 miesięcy).

Zbyt dynamiczny rozwój może również generować straty, gdyż znacząco wzrasta koszt produkcji kilograma mleka. Wystarczy przeanalizować ubiegłoroczny sezon, w którym znaczne straty spowodowane suszą i spadkiem jakości pasz powiększyły deficyt gospodarstw zmuszonych do zapłaty kary za nadprodukcję (lub wcześniejsze wydzierżawienie czy kupno kwot - które trudno nazwać inaczej niż „stratą”) i tak borykających się z niską rentownością produkcji, co doprowadziło w niejednym przypadku do produkcji poniżej kosztów.

Każde gospodarstwo powinno mieć racjonalny, długoterminowy plan rozwoju i sukcesywnie realizować jego założenia, co mogłoby pozwolić na uniknięcie efektu przeinwestowania.

 Artykuł pochodzi z numeru 2/2016 miesięcznika "Farmer"

Zamów prenumeratę!

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (14)

  • Lewar 2016-02-26 10:17:48
    arszczecin 3 msc na praktykach tam byłem co ja mogę za to ze poldanor umie liczyć i posieje 700 ha kukurydzy na biogaz !!!!!!! POzdro 300 }:) A ty wodę na herbatę w czajniku na prąd musisz ugotować
  • arszczecin 2016-02-26 09:47:32
    Lewar, jak to jest. Klanino zlikwidowano w grudniu. Nie było chłopa, nowoczesne budynki :), setki ha.
    Bez chłopa się nie da?
    A takiego syfu u młodzieży to u mnie nigdy nie było
  • Kremas 2016-02-26 09:13:24
    U mnie koszt wyprodukowania litra mleka podobnie jak u Mleczarka .. Po prostu nie kupuje nowych ciągników co 2 lata, a maszyny zmieniam w miarę potrzeb. Co niektórzy to remont domu wliczają w koszt produkcji mleka, dlatego takie mają wysokie koszty. A jak przychodzi kupić ciągnik to musi być Fendt, bo nie może mieć gorszego od sąsiada.
  • Lewar 2016-02-26 03:14:32
    Słabym. Ogniwem w produkcji mleka w Polsce jest polski rolnik i jego otoczenie nic dodać nic odjąć }:) najprostszy rachunek obejmij chłopa od produkcji a zysk czyli dochód się pojawi raz dwa pozdro 300
  • pomorzanin 2016-02-25 22:14:02
    60 gr to jest nie możliwe chyba że krowy na rowie się pasą przez pół roku a drugie pół siano kiszonka i słoma i wydajność 5tys od krowy to może i tak być normalny koszt w gospodarstwie indywidualnym robiącym normalna produkcję to min 1.10-1.15 a na fermach gdzie się zatrudnia ludzi to trzeba ok 20 gr dodać no chyba ze ktoś nie potrafi to 10 policzyć
  • stop "inteligentnym inaczej" z PIs-u 2016-02-25 21:50:53
    Mleczarek Ty to w Media Markt zakupów nie zrobisz.( sklep nie dla idiotow)
  • jako to 2016-02-25 21:05:07
    @Mleczarek napisał "U mnie koszt produkcji 1 litra mleka to 60 gr. W skupie otrzymuje 1 zł 10 gr. Nie jest źle ."

    Czyli kupuje od rolnika po 60 gr zawozi do mleczarni i sprzedaje po 1,10 zł
  • wiem 2016-02-25 20:09:07
    Niektorzy juz robia fikcyjne dzierzawy by ostac 500 od pierwszego dziecka czego ten pis uczy? Okradania innych?
  • A.P. 2016-02-25 19:09:54
    @Mleczarek pod każdym postem o mleku piszesz o tych 60gr a czy mógłbyś rozpisać składowe tych kosztów ?? ile z tego stanowi pasza, obsługa weterynaryjna, inseminacja, ile koszty utrzymania budynku (jaki zakładasz okres utrzymania, amortyzację, koszty remontów) koszty wody, prądu.
    Jałówki kupujesz czy z własnej hodowli, cielęta wliczasz do zysków od krowy czy traktujesz jako niezależny dochód??
    Pytam się bo zastanawiam się czy ja nie umiem tanio produkować czy Ty nie wszystko policzyłeś. Moje koszty z wszystkimi wymienionymi przeze mnie składnikami to 86gr a otrzymuje 0,93zł to z całego stada nie starcza na wypłatę "minimalną krajową" i muszę dokładać z produkcji roślinnej.
  • Sargon 2016-02-25 18:32:06
    A co powiecie na to: pewien gość oddaje mleko, ma 12-14 krów mlecznych na 12ha + 3 dzierzawy, 50lat, córkę z dzieckiem "królewnę". Wstawił rok temu więcej no bo przecież bedą dopłaty do bydła. El dorado na mleko się skończyło, dopłat nie ma, więc wpadł na pomysł żeby największy kawałek ziemi sprzedać pod kurniki albo wiatraki - nie sprzedał bo za mały areał. Rozwinąć się nie potrafi a zdechnąć też nie umie, więc dalej bedą jego krowy na moim chodziły przez pół roku
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.105.205
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!