PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Gen do wieczności

Autor: Edward Lewandowski

Dodano: 21-01-2008 10:47

Tagi:

Krowa z nogami spionowanymi jest bardziej długowieczna niż z szablastymi. Także wysoka ocena za widok z tyłu nóg tylnych przekłada się na długie życie krowy w stadzie. Dlatego wystawy, gdzie wyróżnia się piękno krowy, nie są zabawą samą dla siebie. Mają one wielkie znacznie dla hodowców.



Jałówka dostaje połowę genów od matki, a połowę od ojca. Mimo to zwierząta po tej samej parze rodziców nigdy nie są jednakowe. To wynik różnych kombinacji genów ze strony ojca i matki w momencie zapłodnienia. Dlatego jałówki pochodzące z kojarzenia krowy z tym samym buhajem są zawsze zróżnicowane genetycznie i różnią się pod względem wartości hodowlanej. Aby określić wartość hodowlaną, robi się to na podstawie wielu cech pokrojowych. Następnie na tej podstawie wybiera się do dalszej hodowli jałówki, które są najbliższe wzorcowi typu i budowy dla danej rasy.

Punkty za budowę

W Polsce zajmują się tym specjaliści nazywani klasyfikatorami, którzy tworzą grupę G-15. W 1996 r., gdy rozpoczynano w naszym kraju ocenę typu i budowy bydła mlecznego, było ich 15, stąd nazwa G-15. Zostali oni przeszkoleni i podlegali Instytutowi Zootechniki w Krakowie. Ich liczba z czasem zmniejszyła się do 9 osób, które 1 lipca 2007 r. zostały przejęte przez Polską Federację Hodowców i Producentów Bydła Mlecznego. Ich zadaniem jest ocena pierwiastek po buhajach testowych i ich rówieśnic. Klasyfikatorzy oceniają rocznie 42 tysiące pierwiastek, a wyniki służą do wyceny wartości hodowlanej buhajów pod względem cech pokrojowych. Ocena ta stała się także cennym źródłem informacji dla poszczególnych hodowców w codziennej pracy selekcyjnej, służącej doskonaleniu krów w oborze.

Podobne zasady oceny córek po danym buhaju obowiązują w innych krajach. Niedawno, na XXII Krajowej Wystawie Zwierząt Hodowlanych w Poznaniu, gościliśmy jako sędziego głównego oceniającego bydło Briana Kelroya, klasyfikatora zawodowego w Związku Hodowców Bydła Holsztyńsko-Fryzyjskiego w USA. Ocenia się tam rocznie prawie 310 tys. pierwiastek w 13 tys. stad. Sam Brian Kelroy ocenia ich rocznie 15–20 tys.

Trudne cechy

Każda cecha łatwiej przenosi się z rodziców na potomstwo, gdy jest wysokoodziedziczalna, co mierzy się współczynnikiem odziedziczalności. Mówi się o wysokim współczynniku odziedziczalności, gdy przekracza on 0,5, a o niskim, gdy jest niższy od 0,2. Cechy o współczynniku odziedziczalności 0,3–0,4 są średnioodziedziczalne. Najłatwiej jest uzyskać postęp hodowlany, gdy cechy są wysokoodziedziczalne, jak w wypadku zawartości tłuszczu i białka w mleku, które mają współczynnik odziedziczalności 0,4–0,5. Oznacza to, że prawie w połowie zależą od genotypu zwierząt, a w połowie od wpływów środowiska.

Z cechami pokrojowymi jest, niestety, znacznie trudniej. Z reguły są bowiem niskoodziedziczalne, gdyż mają współczynniki odziedziczalności między 0,12 a 0,25. Jedynie wysokość w krzyżu jest cechą wysokoodziedziczalną o współczynniku odziedziczalności 0,63, a także kaliber ze współczynnikiem odziedziczalności 0,40. Tak niska odziedziczalność większości cech pokrojowych to jeden z powodów, dla których poprawa staje się bardzo trudna. Potwierdzają to zresztą wyniki badań dr. Piotra Wójcika z Instytutu Zootechniki w Krakowie, który porównał postęp w doskonaleniu tych cech u naszego bydła czarno-białego w latach 1996–2001, a więc po pięciu latach oceniania przez naszych klasyfikatorów pierwiastek po buhajach testowych. Okazuje się, że zamiast poprawić się, cechy te pogorszyły się. Wyjątkiem jest właśnie kaliber, jedna z nielicznych wysokoodziedziczalnych cech pokrojowych. Nie nastąpiła natomiast zasadnicza zmiana w budowie poszczególnych partii tułowia, nóg i wymienia. Doktor Piotr Wójcik stwierdza, że analiza budowy wymienia wskazuje na brak poprawy cech wpływających pośrednio na wydajność mleczną i zdrowotność wymienia. Pogorszyło się położenie wymienia, przy jednoczesnym braku wzmocnienia więzadła. Co dziwniejsze, w ciągu tych pięciu lat pogorszył się także charakter mleczny, mimo że cecha ta jest średnio-, a nie niskoodziedziczalna.

Piękno dla zysku

Ocena cech pokrojowych bydła nie jest sztuką dla sztuki. Od nich zależy bowiem zdrowie, użytkowość i długowieczność krów w stadzie. Bardzo dobrym przykładem jest niedawno, gdyż dopiero w 2002 r., wprowadzona do oceny typu i budowy cecha „postawa nóg tylnych – widok z tyłu”. Od niej zależy, jak swobodnie krowa się porusza, co z kolei ma wpływ na jakość i zdrowie wymienia, a to przekłada się wprost na długowieczność krów. Opisując znaczenie tej cechy podczas oceny bydła na XII Krajowej Wystawie Zwierząt Hodowlanych, Brian Kelroy stwierdził, że krowa, u której wysoko oceniono tę cechę, łatwiej pobiera paszę przy żłobie, wyraźniej manifestuje objawy rui, ma zdrowsze wymiona, lepiej czuje się w stadzie, a krowa zrelaksowana jest zdrowsza.

Krowy mające prawidłowe zawieszenie przednie wymienia znacznie dłużej przebywają w stadzie. Podobnie dzieje się, gdy krowa ma mocne więzadło środkowe wymienia. Ocena poszczególnych cech nie jest niezmienna, czego najlepszym przykładem może być kaliber. Brian Kelroy powiedział polskim hodowcom, że od 2004 r. inaczej patrzą w USA na kaliber krów. Nie należy go oceniać w oderwaniu od typu mlecznego. Najlepsze są bowiem krowy pośrednie, łączące mocny kaliber z charakterem mlecznym. Mocny kaliber zapewnia, że krowa nie jest wydelikacona i da sobie lepiej radę ze stresem energetycznym po wycieleniu. A charakter mleczny mówi o dużej pojemności płuc, intensywnej przemianie materii i żywym temperamencie, co pozwala jej wydajniej przetwarzać na mleko składniki pobierane z krwi przepływającej przez gruczoł mlekowy.

Przewidywanie mleczności

Wymieniony już dr Wójcik z Instytutu Zootechniki w Krakowie zadał sobie bardzo ciekawe pytanie: „Czy na podstawie cech pokrojowych pierwiastki można w przybliżeniu określić jej przyszłą mleczność jako krowy?” I do jakich wniosków doszedł? Warto, aby krowy były piękne, bo są wtedy bardziej wydajne. A oto dowody. Im wyższa była ocena za budowę wymienia, tym większa okazywała się wydajność mleczna. Pierwiastki, które uzyskały najniższą ocenę za budowę ogólną wymienia, czyli ocenę niedostateczną, uzyskały jedną z najniższych wydajności mlecznych. Poprawa budowy wymienia, a tym samym wzrost punktacji, powoduje systematyczny wzrost wydajności mlecznej w pierwszej laktacji.

Ważny dla hodowców może być także inny wniosek wynikający z badań dr. Wójcika. Wśród badanych przez niego ponad 23 tys. pierwiastek bardzo mało było takich, które za budowę wymienia uzyskały ocenę co najmniej dobrą. Natomiast aż co trzecia dostała za wymię ocenę dostateczną. Wymię ocenione jako doskonałe miało zaledwie 0,2 proc. pierwiastek. Doktor Wójcik uważa, że świadczy to o bardzo słabej budowie wymion u naszego bydła czarno-białego i o ogromie pracy, jaka czeka naszych hodowców.

Odziedziczalność cech pokroju

Zestawienie orientacyjnych współczynników odziedziczalności cech decydujących o pokroju krowy:
wysokość w kłębie – 0,63, kaliber – 0,40, charakter mleczny – 0,37, typ i budowa – 0,30, głębokość tułowia – 0,15, szerokość klatki piersiowej – 0,13, ustawienie zadu – 0,24, szerokość zadu – 0,24, racice – 0,07, postawa nóg tylnych – 0,12, zawieszenie przednie wymienia 0,17, zawieszenie tylne wymienia – 0,23, więzadło środkowe wymienia – 0,12, położenie wymienia – 0,21, szerokość wymienia – 0,19, ustawienie strzyków – 0,20, długość strzyków przednich – 0,23, nogi i racice – 0,10, wymię – 0,15, ocena ogólna – 0,30.

Cechy pokrojowe są niskoodziedziczalne. Ich poprawa wymaga więc długotrwałej selekcji i starannego doboru buhajów.

Źródło: "Farmer" 22/2007

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.71.68
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!