Gorączka Q wywoływana jest przez Coxiella burnetti - bakterię wykazującą wysoką odporność na niekorzystne warunki środowiska zewnętrznego, w którym po opuszczeniu żywego organizmu przez długi czas zachowuje swoje chorobotwórcze właściwości.

Rezerwuarem są nieudomowione kręgowce, zwłaszcza przeżuwacze, ptaki i gryzonie. Zakażenie przenoszą również kleszcze. Istotną drogą rozprzestrzeniania choroby jest wdychanie przez inne zwierzęta i ludzi drobin wysuszonego kału domowych przeżuwaczy z kurzem oraz kontakt z poronionymi płodami, wodami płodowymi i łożyskiem w okresie porodu.

W przeważającej liczbie przypadków zakażenie Coxiella burnetti u zwierząt ma charakter bezobjawowego nosicielstwa i tylko w sprzyjających warunkach dochodzi do powstawania ognisk klinicznej postaci gorączki Q.

U krów, owiec i kóz najczęściej występują ronienia w późnym okresie ciąży i przedwczesne porody. Obserwuje się również zamieranie zarodków i płodów oraz słabą żywotność noworodków. Rozwijający się u samic stan zapalny macicy prowadzi do niepłodności.

U człowieka choroba przebiega z objawami grypowymi i w 2 proc. przypadków może wywołać zapalenie mięśnia sercowego i zgon. Mogą też wystąpić objawy neurologiczne, a w postaci przewlekłej - zapalenie wsierdzia, stawów, szpiku kostnego i wątroby. W przypadku zakażeń ciężarnych kobiet może dochodzić do poronień, przedwczesnych porodów i problemów zdrowotnych u noworodków.

Gorączkę Q stwierdza się również w naszym kraju. W południowo-wschodniej Polsce na przełomie roku 2008-2009 wystąpiły liczne ogniska choroby objawiające się ronieniami u bydła i wywołujące zachorowania u osób z obsługi.

Prewencja

Ilość zarazków w środowisku jak i liczba zakażeń może zostać ograniczona poprzez systematyczne oczyszczanie i dezynfekcję pomieszczeń dla zwierząt, szczególnie stanowisk, na których odbywają się porody, izolację zwierząt w okresie okołoporodowym, jak również unieszkodliwianie poronionych płodów i nieżywych noworodków oraz łożysk tak, aby nie zjadały tego koty, psy i gryzonie. Wskazane jest systematyczne wykonywanie zabiegów deratyzacji. Zwierzęta wprowadzane do stada z zewnątrz powinny być poddane kwarantannie.

W Polsce zachorowania na gorączkę Q podlegają obowiązkowi rejestracji. Ponadto Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (na podstawie rozporządzenia z dnia 24 czerwca 2010 r.) włączył tę chorobę do wykazu jednostek chorobowych, w kierunku których prowadzi się badania kontrolne zakażeń zwierząt.