PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Indywidualne podejście do krów – więcej mleka

Indywidualne podejście do krów – więcej mleka

Niestety nawet w bardzo dobrych oborach mają miejsce sytuacje, w których krowa po udanych 3-4 laktacjach zaskakuje nas w kolejnej i jej wydajność mleczna maleje, a wskaźniki płodności i zdrowotność są niejednokrotnie obniżone.



Często podejmowana jest decyzja o wybrakowaniu krowy ze stada. Nasuwa się jednak pytanie ile jest w tym naszej winy? Czy nie zauważyliśmy jakiegoś istotnego szczegółu, który mógł być przyczyną takiego stanu? Czy można było tego uniknąć lub zminimalizować konsekwencje? Te pytania są jak najbardziej zasadne szczególnie gdy dotyczą przypadków pojedynczych krów, podczas gdy pozostała część stada niczym nie odbiega od norm. Przedstawiony wyżej scenariusz najczęściej dotyczy krów z grupy zwiększonego ryzyka. Nie dysponujemy na gospodarstwach przenośnymi laboratoriami, które umożliwiłyby nam zbadanie tuż przed porodem istotnych z punktu widzenia diagnostyki wskaźniki biochemiczne krwi, moczu itp. Musimy więc przewidywać możliwe scenariusze na podstawie zebranych informacji o krowie, określać ryzyko pojawienia się problemów okresu okołoporodowego i działać już przed pojawieniem się objawów klinicznych. Można z powodzeniem przyjąć, że jeśli następujące po sobie laktacje maja tendencję rosnącą to kolejna nie powinna być niższa od poprzedniej, chyba że zadziałał jakiś dodatkowy  czynnik.

Zwróćmy uwagę na kilka istotnych zagadnień, które pozwalają w dużym stopniu przewidzieć wystąpienie potencjalnych problemów okołoporodowych i wytypować krowy, które należą do grupy tzw. wysokiego ryzyka. Do tej grupy możemy zaliczyć: krowy z nadmierną kondycją, zmianą kondycji w okresie zasuszenia, krowy zbyt późno lub przedwcześnie zasuszone, krowy powyżej czwartej laktacji, krowy po przebytym trudnym porodzie, ciążach mnogich czy martwo urodzonych cielętach, a także kulawe.

Hodowca musi  umieć przewidzieć ewentualne zagrożenia i ich prawdopodobieństwo wystąpienia oraz zareagować na czas.  W tym celu pomocne są informacje o przebiegu i zdarzeniach w ostatniej laktacji,   aktualna kondycja krowy i ewentualne jej zmiany w okresie zasuszenia, a także długość okresu zasuszenia.

Jednym z  pomocnych wskaźników oceny ryzyka jest ocena kondycji ciała w skali BCS.  Wykonywana w momencie wycielenia, w ok. 60 dniu laktacji, 150 dniu, 250dniu i w momencie zasuszenia, dostarcza cennych informacji dotyczących pokrycia potrzeb energetyczyno- białkowych  krowy w ciągu całej laktacji. W przededniu rozpoczęcia kolejnej laktacji cenną wskazówką jest kondycja ciała krowy – aktualna i ta w momencie zasuszenia.

Na podstawie tych wiadomości możemy wytypować krowy, które potencjalnie są narażone na wystąpienie problemów okołoporodowych, związanych głównie z gospodarką energetyczną, a także wykluczyć w pewnym stopniu wystąpienie trudnego porodu związanego z zapasieniem czy niewystarczającą kondycją. Krowy nadmiernie zapasione są narażone na wystąpienie chorób metabolicznych, ale także istnieje większe ryzyko wystąpienia trudnego porodu ze względu na otłuszczenie. Równie niebezpieczna jest zmiana kondycji w okresie zasuszenia. Za  mniej niebezpieczny uznać można  jej wzrost np. z 3.5 pkt. do 4.0pkt w skali BCS, który świadczy o zbyt intensywnym żywieniu krów w zasuszeniu, niż jej drastyczne obniżenie, np. z 3.5 do 2-2.75pkt. Krowy te mają nadmiernie obciążoną wątrobę, podwyższony poziom ciał ketonowych w surowicy krwi już na początku okresu okołoporodowego. Duży spadek kondycji ciała w okresie zasuszenia stwarza ogromne ryzyko wystąpienia stłuszczenia wątroby. Najskuteczniejszym sposobem zmniejszenia ryzyka wystąpienia schorzeń okresu okołoporodowego u krów zapasionych i z pogorszoną kondycją w okresie zasuszenia jest podanie dożwaczowe związków glukoneoplastycznych. Najpopularniejsze z nich to gliceryna, glikol propylenowy czy propionian sodu. Podawanie ich już na kilka dni przed i po porodzie   zmniejszy ujemny bilans energetyczny, poprawi pobranie paszy i odciąży wątrobę. Pamiętajmy, że krowy z tej grupy mają znacznie obniżony apetyt w związku z tym istnieje również ryzyko wystąpienia niedoborów związków mineralnych gł: Ca, P, Mg.  Prowadzić to może do wystąpienia  hipokalcemii. Podawanie doustne preparatów min- wit. zaraz po wycieleniu jest zalecane, zwłaszcza w przypadku krów objętych podwyższonym ryzykiem. Zbyt słaba kondycja krów w momencie wycielenia prowadzi również do wielu problemów okresu okołoporodowego. Krowy pozbawione rezerw energetycznych nie są w stanie sprostać rozpoczętej produkcji mleka zakodowanej w ich genotypie. W przypadku gdy nie nastąpiła odbudowa rezerw energetycznych w ostatnich 100 dniach laktacji należy poprawić jej kondycję w zasuszeniu.

Bardzo wiele problemów okresu okołoporodowego i tym samym obniżona wydajność mleczna ma związek z terminem zasuszenia. Przyjęty okres 45-60 dni przed porodem jest optymalny. Ma związek z fizjologia krowy m.in. odtworzeniem brodawek żwaczowych, późniejszą  adaptacją mikroflory, odbudową tkanki wymienia itd. Częściej spotykamy się z wydłużeniem okresu zasuszenia niż skróceniem. Skrócenie czasu zasuszenia poniżej 40 dni ma ujemny wpływ na wydajność mleka w laktacji i obniża s.m. mleka. Decyzja o wcześniejszym zasuszeniu często ma związek z późno wykonanym zabiegiem skutecznej inseminacji i niezadawalającą ilością produkowanego mleka bądź z wysoką liczbą komórek somatycznych. Wydłużenie okresu zasuszenia powyżej 60 dni powoduje duże ryzyko wystąpienia ketozy i stłuszczenia wątroby a także  LPT. Ponad to krowy te  szybko ulegają zapasieniu ponieważ u tych krów pobranie dawki pokarmowej jest dużo większe niż krów zasuszonych w terminie. Krowy zasuszone nie w terminie powinny być traktowane jak krowy  grupy zwiększonego ryzyka, podlegać większej obserwacji a w przypadku wydłużonego okresu zasuszenia powinna być podjęta profilaktyka  jak w przypadku krów zapasionych o normalnym okresie zasuszenia.

Duże znaczenie ma również poród. Trudne, przedłużające się porody, martwo urodzone cielęta, a także ciąże bliźniacze wymagają poświęcenia krowie dodatkowej opieki. Wymienione mogą mieć duży wpływ na krzywą laktacji. Związane jest to z możliwym obniżonym pobraniem paszy wskutek dużego osłabienia po porodzie. Trudny poród powoduje stratę dużej ilości energii i znacznej ilości elektrolitów. Podkliniczne niedobory elektrolitów mogą być pierwszym czynnikiem rozpoczynającym kaskadę problemów po  porodzie. Należy więc zapewnić krowie dostęp do dobrej jakości pójła, dzięki któremu szybko odbuduje homeostazę i poprawi bilans energii. Dodatkowo wypełnienie żwacza  zmniejsza ryzyko wystąpienia LPT. Poród bliźniąt i martwo urodzone cielęta to również potencjalne zagrożenie dla przebiegu laktacji, gdyż mogą prowadzić do wystąpienia zatrzymania łożyska i  endometritis.  Przebiegające z gorączką porody mogą obniżać  apetyt, zwiększając NEB. Należy wykonywać pomiar temp ciała u krów świeżo wycielonych, tak by móc zareagować, zanim dojdzie do utraty apetytu i spadku produkcji mleka.

Pamiętajmy, że nawet bez klinicznych objawów porażenia poporodowego u krów starszych powyżej  3-4 laktacji  dochodzi do podklinicznych niedoborów. Podkliniczny niedobór Ca prowadzi do obniżonej wydajności, motoryki przedżołądków, osłabienia tonusu mięśni. Dlatego krowy starsze traktujmy jako potencjalnie narażone na hipokalcemię. Kulawizny – mogą istotnie wpływać na przebieg laktacji, gdyż obniżają pobranie paszy, zwłaszcza gdy mają one miejsce już przed porodem. Należy zadbać o zdrowie kończyn w tym okresie, gdyż pobranie paszy w ostatnich dniach przed porodem jest dodatnio skorelowane z jej pobraniem w laktacji, a tym samym z wydajnością. Na wielu fermach wykonuje się obligatoryjnie korekcje racic u krów przed zasuszeniem, a także okresowe przeglądy stanu zdrowia racic. U krów ze stwierdzoną kulawizną podejmowane jest natychmiastowe leczenie.

Wyniki wydajności mleka ze stada są składową wydajności pojedynczych krów. W skład  stada również wchodzą krowy z grupy ryzyka, wpływają one w dużej mierze na obniżenie ogólnej wydajności mlecznej stada, a także obniżają opłacalność produkcji. Dokładna ocena ryzyka wystąpienia problemów okołoporodowych zwłaszcza u krów szczególnie narażonych na ich wystąpienie, a także podjęta wcześniej interwencja pozwoli znacznie poprawić wyniki produkcji i ograniczy koszty. Poświęcony przez hodowcę krowie czas  w okresie okołoporodowym krowy szybko przyniesie zysk.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (2)

  • JohnyBravo 2012-07-01 21:32:58
    Indywidualne podejście do krów to jest samodzielna inseminacja jak mawia jeden z czołowych przodowników tego forum
  • ja 2012-06-29 23:58:43
    te problemy wynikają ze stosowania pasz opartych na GMO
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.196.86.89
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!