Mastitis nigdy nie da się do końca wyeliminować ze stada, głównie ze względu na fakt istnienia zbyt wielu patogenów, które wywołują tę chorobę. Poza tym są przez cały czas obecne w środowisku bytowania krów mlecznych, w ściółce, na matach czy oborniku. Zapalenie gruczołu mlekowego u krów mlecznych wywoływane może być przez szerokie spektrum bakterii z grupy zarówno Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych oraz chorobotwórczych grzybów, a nawet alg. Niektóre drobnoustroje powodujące mastitis są zawsze obecne w środowisku przebywania zwierząt, natomiast inne z kolei mogą być obecne jedynie w wymieniu zainfekowanej krowy.

Antybiotykoterapia, z różnych względów, daje bardzo zróżnicowane efekty terapeutyczne, natomiast szczepienia ochronne mają ograniczone zastosowanie. Mastitis najczęściej przyjmuje dwie formy: kliniczną i subkliniczną. Obserwowane u krów zmiany, tj. powstawanie kłaczków w mleku, opuchlizny czy bolesności wymienia, spowodowane są wystąpieniem klinicznej formy tego schorzenia. Jednak bardzo często stan zapalny gruczołu mlekowego przybiera formę subkliniczną, co oznacza, że infekcji nie towarzyszą widoczne gołym okiem zmiany wymienia czy mleka. Kliniczne formy mastitis mogą mieć przebieg ostry, nagły i najczęściej towarzyszą mu bardzo silne, dokuczliwe objawy, a także mogą mieć postać chroniczną (przewlekłą), której objawy nie są tak silne, ale czas trwania jest znacznie wydłużony.

ŹRÓDŁO PATOGENÓW

Ze względu na źródło pochodzenia czynników infekcyjnych istnieją dwa główne typy mastitis: pochodzenia środowiskowego i zakaźne. Rozwój stanu zapalnego gruczołu mlekowego postępuje zgodnie z następującym schematem: pojawienie się rezerwuaru infekcji (patogenu/ów), transfer czynników infekcyjnych z rezerwuaru na wymię (najczęściej ujście strzyka), penetracja kanału strzykowego przez czynniki infekcyjne, odpowiedź układu immunologicznego krowy. W przypadku środowiskowych czynników ich rezerwuarem jest całe środowisko przebywania zwierząt, legowiska, ściółka. W przypadku czynników zakaźnych źródłem zakażenia są chore sztuki, a transfer infekcji następuje z krowy na krowę poprzez wektor, np. poprzez ręce dojarza, kubki udojowe czy narzędzia do pielęgnacji wymion.