PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Jałówka na lata

Chociaż hodowcy bydła mają własne, wypraktykowane sposoby odchowu jałówek, warto wykorzystać zalecenia polskich naukowców. Nie zawsze bowiem doświadczenia jednego rolnika dadzą się przenieść do gospodarstwa innego. Zalecenia naukowe też nie są jednakowe, na przykład w odniesieniu do intensywności żywienia, ale można przyjąć je za pewien wzorzec, który w gospodarstwie może być korygowany, zależnie od rozwoju jałówek i kosztów ich odchowu.



Już sama próba dotarcia do informacji, przy jakiej masie ciała po raz pierwszy powinno się kryć jałówkę, stwarza trudności. Chociaż zalecany wiek krycia wynosi około 15 miesięcy, to różni naukowcy podają inną masę ciała jałówek w tym wieku. A różni się ona dość znacznie, gdyż od 350 do 400 kg.Podobnie jest z masą ciała przy pierwszym wycieleniu, a więc w wieku 24–25 miesięcy. Można spotkać się z informacją, że w tym wieku jałówka powinna ważyć 510–530 kg, jak również 550–600 kg.

Te różnice nie powinny jednak dziwić. W ciągu ostatnich lat pokrój i kaliber bydła ulega bardzo dużym przeobrażeniom związanym z coraz większym dolewem krwi bydła holsztyńskiego, znacznie większego niż krajowego bydła czarno-białego. Hodowcy są zaś na różnym etapie zmiany typu bydła i kaliber zwierząt nawet w jednej oborze jest bardzo zróżnicowany. Hodowcy mają też różne upodobania: jedni dążą do tego, aby krowy były duże, inni wolą nieco mniejsze. Dla wielu hodowców krowa ważąca 600 kg jest krową dużą, a są obory, gdzie krowy holsztyńskie mają ponad 700 kg, a i 800 kg nie jest czymś rzadkim. Jak więc widać, wszelkie normy wagowe trzeba traktować orientacyjnie i należy je dostosować do każdego stada indywidualnie. Profesor Krzysztof Bilik z Instytutu Zootechniki w Krakowie, który od wielu lat zajmuje się naukowo odchowem jałówek i wykonał na ten temat wiele badań, uważa, że najkorzystniejszym ekonomicznie i produkcyjnie terminem pierwszego wycielenia jest wiek między 24. a 26. miesiącem życia i masa ciała przed wycieleniem 620 kg. Na tej podstawie zaleca on średnio intensywny poziom żywienia, aby przyrosty masy ciała w okresie wzrostu wynosiły 750–800 g dziennie. Praktycznym wskaźnikiem wieku pierwszego pokrycia jałówki może być także uzyskanie przez nią 60 proc. masy ciała dorosłych krów w oborze i wiek 15 miesięcy.

Nie ma także jednomyślności co do intensywności żywienia cieliczek od 3. do 9. miesiąca życia. A jest to bardzo ważny okres w ich rozwoju. Od 3. miesiąca życia zaczyna się bowiem rozwijać tkanka gruczołowa wymienia, natomiast między 6. a 9. miesiącem życia rozwija się zarówno tkanka gruczołowa wymienia, jak i układ rozrodczy. Natomiast 9–10 miesięcy to wiek osiągnięcia przez jałówkę dojrzałości płciowej i pojawienia się pierwszej rui. Jedni zalecają intensywne żywienie do zacielenia, inni wskazują na korzyści bardziej ekstensywnego żywienia w tym okresie. Pierwsi doradzają intensywne żywienie ze znacznym udziałem pasz treściwych, pozwalających uzyskać duże przyrosty masy ciała, gdyż wiek i masa ciała są podstawowym kryterium przy ustalaniu terminu krycia jałówek. Drudzy doradzają ostrożność, gdyż bardzo intensywne żywienie paszami treściwymi młodych jałówek wpływa ujemnie na wydajność mleczną. Na przykład prof. Józef Krzyżewski z Instytutu Genetyki i Hodowli Zwierząt w Jastrzębcu zaleca żywić jałówki, tak aby przyrastały dziennie 700–750 kg. Wyższe przyrosty mogą przyczynić się do zmniejszenia wydajności mlecznej w pierwszej laktacji o 300 lmleka. Za każde 100 g przyrostu dziennego jałówki powyżej 800 g można spodziewać się zmniejszenia wydajności mleka w pierwszej laktacji o 1,5 l dziennie.

Podobnie uważa dr Jerzy Żółkowski, który doradza wielu hodowcom w prowadzeniu stad krów. Zaleca on przyrosty dzienne jałówek 700–750 g w wieku 3–15 miesięcy. Zwraca jednak uwagę na tak zwaną kompensację wzrostu, co pozwala na krótkotrwałe, np. 1–2-miesięczne, gorsze żywienie, gdy uzyska się przyrost tylko 500 g dziennie. Często można się z tym spotkać, gdy półroczne jałówki zaczynają być żywione na pastwisku i nie mogą pobrać takiej ilości trawy, aby uzyskać przyrost 700 g. Po dwóch miesiącach ich przewód pokarmowy rozwinie się na tyle, że pobierają więcej pasz i wyrównują ten niższy przyrost. Dlatego po okresie niższych przyrostów należy zastosować intensywniejsze żywienie. Doktor Jerzy Żółkowski podkreśla jednak, że niebezpieczna jest próba kompensowania przyrostów masy ciała u jałówek w wieku powyżej 18 miesięcy. Wówczas bowiem zwierzę zaczyna odkładać tłuszcz zamiast tkanki mięsnej i kostnej.

Podstawą letniego żywienia jałówek powinno być pastwisko, a zimowego – sianokiszonka i siano. Wypasanie jałówek na prawidłowo zagospodarowanych pastwiskach pozwala uzyskać wysokie przyrosty dzienne, dochodzące nawet do 800 g, zależne od jakości pastwiska i przyjętego systemu wypasu. Należy ograniczyć ilość kiszonki z kukurydzy do 25 proc. w suchej masie dawki, aby nie spowodować nadmiernego otłuszczenia, co hamuje rozwój mięśni i kości. Uzupełnieniem tych pasz muszą być mieszanki treściwe, dostosowane do rodzaju i jakości pasz objętościowych, aby zachować właściwe proporcje energii do białka. Gdy pasze objętościowe są bardzo dobrej jakości, pasze treściwe stosuje się do czasu, gdy jałówki mają 9–12 miesięcy. Maksymalna dawka pasz treściwych nie powinna przekraczać 2 kg. Jeżeli pasze objętościowe są gorszej jakości, pasze treściwe mogą być podawane przez cały okres odchowu, oczywiście zależnie od ich cen. Jeżeli stopniowe zmniejszanie dziennej dawki pasz treściwych nie pogarsza kondycji jałówek i przyrosty masy ciała utrzymują się na poziomie 700 g dziennie, można z tych pasz zrezygnować, gdy jałówki skończą 9–12 miesięcy.

Niezbędnym uzupełnieniem dawki pokarmowej są oczywiście mieszanki mineralno-witaminowe dodawane do pasz lub w formie lizawki. Przy wyborze mieszanki konieczne jest uwzględnienie zwłaszcza zawartości wapnia i fosforu w skarmianych paszach objętościowych, aby łączna dawka tych pierwiastków pokrywała zapotrzebowanie z zachowaniem proporcji, że na dwie części wapnia powinna przypadać jedna część fosforu.

Jednym z możliwych sposobów żywienia jałówek  jest tzw. system schodkowy. Polega on na bilansowaniu dawki pokarmowej w taki sposób, aby poziom energii w kolejnych miesiącach żywienia pokrywał na przemian pełne zapotrzebowanie jałówki, a następnie był obniżany lub podwyższany w stosunku do tego poziomu. Tak zróżnicowany poziom żywienia energetycznego stymuluje wzrost kompensacyjny, co prowadzi do lepszego rozwoju tkanki gruczołowej wymienia. W doświadczeniach z jałówkami holsztyńsko-fryzyjskimi wykazano,  że zastosowanie żywienia systemem schodkowym zwiększa wydajność mleczną o około 10 proc.w porównaniu z jałówkami żywionymi tradycyjnie. Pokrycie potrzeb energetycznych zwierząt w czasie tego doświadczenia wynosiło na przemian w kolejnych miesiącach 70 proc. i 100 proc. zapotrzebowania na podstawie norm NRC. Także badania prof. Krzysztofa Bilika wykazały, że jałówki żywione od 6. do 12. miesiąca życia według systemu  schodkowego osiągały wyższą wydajność mleczną w pierwszych 100. dniach laktacji w porównaniu z pierwiastkami żywionymi standardowo.

Bardzo ważnym czynnikiem środowiskowym, oprócz żywienia, są warunki utrzymania jałówek w okresie wychowu. Wybór odpowiedniej metody utrzymania decyduje zarówno o organizacji chowu, jak i przyszłej wydajności mlecznej. Pod tym względem najlepsze efekty daje utrzymanie jałówek w boksach na głębokiej ściółce.  W badaniach wykonanych w Instytucie Zootechniki w Balicach wykazano, że jałówki tak odchowywane lepiej się rozwijały i uzyskiwały wyższą wydajność mleczną w pierwszej laktacji. Nie jest natomiast zalecany powszechny w małych gospodarstwach odchów jałówek systemem uwięziowo-ściołowym. Efekty odchowu są bowiem znacznie gorsze niż w systemie boksowo-legowisowym. Jałówki utrzymywane na uwięzi w czasie odchowu od 120. do 540. dnia życia, przy identycznym żywieniu, osiągały przyrosty dzienne średnio o prawie 30 g mniejsze w porównaniu z jałówkami w oborach wolnostanowiskowych. Gorsze warunki bytowania tych zwierząt spowodowały, że wydajność mleczna w pierwszej laktacji była niższa o 840 l mleka.
 
Zdaniem eksperta; dr Jerzy Żółkowski, doradca handlowy

W odchowie jałówek pierwsze i najważniejsze jest pilnowanie przyrostów masy ciała i proporcji energii do białka w dawce pokarmowej. Swoim hodowcom zalecam, aby przyrosty masy ciała od 3 do 8–9 miesięcy, a więc do osiągnięcia dojrzałości płciowej, nie były mniejsze niż 700 g, a za optymalne uważam 750 g. A zatem w ciągu miesiąca jałówka powinna przyrosnąć 20–35 kg. Uzyskując takie przyrosty, w ciągu pół roku masa ciała jałówki powinna zwiększyć się o 120–150 kg, lepiej o 150 kg. Jeżeli założymy, że trzymiesięczne cielę waży około 100 kg, to dziewięciomiesięczna jałówka będzie ważyć 220–250 kg. Utrzymując taki sam przyrost przez następne pół roku, uzyska się masę ciała jałówki w wieku 15 miesięcy 370–400 kg. W tym wieku, a nawet miesiąc wcześniej, jałówka powinna być pokryta. Nie wydaje się celowe wcześniejsze krycie, chociaż niektórzy uważają, że można już je kryć w wieku 13 miesięcy. Ale to za wcześnie, bo układ rozrodczy nie jest jeszcze rozwinięty i hormonalnie przygotowany. Moje obserwacje wskazują na to, że najlepsze efekty w rozrodzie jałówek uzyskuje się wtedy, gdy zacielą się one w wieku 14–18 miesięcy. U jałówek starszych zaczynają już występować procesy arytmii cykli płciowych. Nie ma natomiast sensu kryć jałówek starszych niż 20–22 miesiące.

Źródło: "Farmer" 12/2008

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.166.141.12
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!