PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Krzyżowanie bydła - szansa na wyższą efektywność

Krzyżowanie bydła - szansa na wyższą efektywność Na całym świecie znanych jest kilka technik krzyżowania bydła, a wykorzystanie ich zależy przede wszystkim od celu, jaki ma zostać osiągnięty. Fot. TP

Głównym powodem krzyżowania bydła jest konieczność uzyskiwania coraz wyższej efektywności produkcji osiąganej m.in. przez poprawę cech funkcjonalnych bydła mlecznego i redukcję nakładów finansowych



Praktyka hodowlana polegająca na krzyżowaniu ras jest doskonale rozwinięta na całym świecie w przypadku trzody chlewnej, drobiu, a także bydła mięsnego (zwłaszcza poza Unią Europejską). Coraz częściej wykorzystuje się krzyżowanie międzyrasowe również w produkcji mleka.

JAK MOŻNA KRZYŻOWAĆ BYDŁO?

Najlepszym przykładem jest krzyżowanie wypierające, czyli obraz polskiej hodowli bydła mlecznego sprzed kilkudziesięciu lat, kiedy to rodzimą rasę krowy ncb kojarzono z bydłem holsztyńskim.

Na całym świecie znanych jest kilka technik krzyżowania bydła, a wykorzystanie ich zależy przede wszystkim od celu, jaki ma zostać osiągnięty. Poniżej kilka przykładów.

Krzyżowanie towarowe polega na odpowiednim doborze komponentów rasowych do kojarzeń i uzyskiwaniu w ten sposób mieszańców o wybujałych cechach użytkowych (heterozja). Taki model krzyżowania wykorzystywany jest przede wszystkim w stadach bydła mlecznego. Polega na inseminacji krów ras mlecznych buhajami ras mięsnych i przeznaczeniu uzyskanego w ten sposób potomstwo na opas i ubój.

W krzyżowaniu przemiennym samice kryte są buhajami innej rasy, a uzyskane potomstwo męskie kierowane jest na opas i ubój. Żeńska część po okresie odchowu kryta jest nasieniem buhajów jednej, a później drugiej rasy wyjściowej (rodziców). Schemat ten powtarza się w kolejnych pokoleniach.

Wykorzystując 3 lub nawet 4 komponenty rasowe, można prowadzić krzyżowanie rotacyjne, które polega na kryciu jałowic kolejnych pokoleń nasieniem buhajów wykorzystywanych ras. Buhajki natomiast kierowane są na opas i/lub ubój. Pełny efekt heterozji (100 proc.) będzie widoczny jedynie w pierwszym pokoleniu. Po kilku rotacjach z wykorzystaniem 4 komponentów rasowych ustabilizuje się on na poziomie 94 proc., a w przypadku wykorzystania 2 lub 3 ras - będzie to odpowiednio: 67 i 86 proc.

PO CO KRZYŻOWAĆ?

Nadrzędnym celem i najcenniejszą z korzyści płynącą z krzyżowania jest efekt heterozji, czyli wybujałości mieszańców. W skrócie: efekt heterozji można opisać jako wartość dodaną ponad średni poziom danej cechy rodziców. Dzięki heterozji można osiągnąć znaczącą poprawę cech pozaprodukcyjnych (długowieczność, zdrowotność, płodność), które charakteryzuje niska odziedziczalność.

Zwierzęta krzyżówkowe z całą pewnością odznaczać się będą niższą mlecznością niż czystorasowe holsztyny. Wyjątek stanowić mogą stada, w których warunki środowiskowe nie pozwalają na pełne uwidocznienie się potencjału produkcyjnego krów czystorasowych. W takim przypadku mleczność kształtować się będzie na poziomie zbliżonym do krów czystorasowych lub nawet go przewyższy (z całą pewnością nie będzie to wzrost spektakularny, a jedynie kilkuprocentowy).

W sytuacji, gdy większość utrzymywanych w Polsce zwierząt stanowią holsztyno-fryzy, krzyżowania tych krów mlecznych z innymi rasami wykorzystywanymi do produkcji mleka, tj. simental, brown swiss, czerwone bydło skandynawskie (NRF, SRB czy duńska czerwona), montbeliarde, dodatkową korzyścią jest uniknięcie inbredu, który jest globalnym problemem rasy hf.

Krowy mleczne można również krzyżować z buhajami ras typowo mięsnych (limousine, charolais czy simental), a uzyskane w ten sposób potomstwo kierować w całości na opas i ubój. Dzięki takiemu działaniu można uzyskać dodatkowe korzyści finansowe w postaci wyższej ceny za żywiec, niezależnie od tego, czy w gospodarstwie jest prowadzony opas do wysokich mas ciała czy cielęta sprzedawane są bezpośrednio po odpojeniu siarą. Cena uzyskiwana za żywiec pochodzący z takiego krzyżowania jest zawsze o kilka do kilkudziesięciu procent wyższa w porównaniu z ceną czystorasowych holsztynów.

Krzyżowanie w stadach czystorasowych mięsnych prowadzone jest w identycznym celu. Mieszańce stanowią w 100 procentach materiał opasowy, a sama praktyka krzyżowania ma na celu uzyskanie wyższych parametrów produkcyjnych (lepszego wykorzystania paszy, wysokiej zdrowotności, odporności na surowe warunki klimatyczne czy wreszcie wysokiej wydajności rzeźnej).

KORZYŚCI I ZAGROŻENIA Z KRZYŻOWANIA MIĘDZYRASOWEGO

Oprócz wspomnianych wyżej niewielkich różnic w mleczności krów czystorasowych w porównaniu z mieszańcami zauważalna jest również poprawa szeroko rozumianej zdrowotności krów.

Liczne publikacje na przestrzeni lat dowiodły, że mieszańce (holsztyny w połączeniu z innymi rasami wykorzystywanymi do produkcji mleka) charakteryzują się mniejszą częstotliwością trudnych porodów i martwych urodzeń w stosunku do czystorasowych holsztyno-fryzów. To jedne z podstawowych przyczyn problemów związanych z rozrodem, zatem nie powinny dziwić również wyniki mówiące o poprawie płodności w grupie krów mieszańców.

W związku z powyższym poprawie ulega także długowieczność krów, co wiąże się z niższymi kosztami weterynaryjnymi i mniejszymi nakładami na obsługę stada przy zbliżonej mleczności na korzyść krów mieszańców.

Krzyżowanie zwierząt różnych ras niesie jednak ze sobą również pewne zagrożenia. Przede wszystkim są to zwykle zwierzęta różne pod względem kalibru, co zmusza do wnikliwej analizy oceny wartości hodowlanej buhajów wykorzystywanych do inseminacji w stadzie i odpowiedniego doboru do posiadanych w nim krów, a także technologii utrzymania. Różny kaliber zwierząt może bowiem sprawiać trudności z ich podziałem na grupy technologiczne, jak również z dostosowaniem odpowiedniej powierzchni legowiskowej - długość i szerokość legowiska (choć w tym przypadku można się spodziewać większych problemów przy utrzymywaniu czystorasowych holsztynów).

Kolejną z różnic można znaleźć w pracy hodowlanej na przestrzeni lat. W przypadku holsztynów od dawna była prowadzona ostra selekcja cech związanych z mlecznością i co za tym idzie - z budową wymienia. Niektóre z ras, np. simental, nie mają aż tak długiej historii selekcji w cechach mlecznych, stąd niekiedy pojawić się mogą problemy z prawidłową budową wymienia.

Krzyżowanie międzyrasowe bydła jest rozwiązaniem dla gospodarstw typowo towarowych, w których głównym produktem jest mleko czy żywiec wołowy. W przypadku stad utrzymujących się m.in. ze sprzedaży materiału hodowlanego (zarówno w przypadku bydła mlecznego, jak i mięsnego) problemem może być brak możliwości wpisania zwierząt mieszańców do ksiąg hodowlanych.

PODSUMOWANIE

Krzyżowanie bydła jest jedną z praktyk hodowlanych mających na celu poprawę efektywności produkcji zwierzęcej. Warto zaznaczyć, że do krzyżowania należy podchodzić z należytą rozwagą i odpowiednio dobierać zwierzęta. Krzyżowanie międzyrasowe może przynieść wiele pozytywnych zmian w efektywności produkcji, lecz niewłaściwie przeprowadzone i zarządzane - równie wiele rozczarowań.

Niezależnie od rodzaju prowadzonych praktyk hodowlanych z wykorzystaniem krzyżowania międzyrasowego na końcu niemal zawsze stoi możliwość uzyskania dodatkowego przychodu przy ograniczaniu kosztów produkcji, co jednocześnie stanowi wzrost efektywności produkcji, czyli cel w praktycznie każdym gospodarstwie prowadzącym produkcję rolną.

 

Artykuł pochodzi z numeru 11/2015 miesięcznika Farmer

Zamów prenumeratę

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (2)

  • Lewar 2015-11-24 02:56:56
    krzyżówkę to masz w gazecie gn oju wy pier dala j za drzwi powiedziała jedena profesor do studentów i nawet po 4 latach poprawek genetyki nie zaliczył. ,,Jak chcesz zoo doić twoja sprawa" mówi dr Lach
    Czegóż płaczesz? – staremu mówi czyżyk młody –
    masz teraz lepsze w klatce niż w polu wygody”.
    „Tyś w niej zrodzon – rzekł stary – przeto ci wybaczę;
    Jam był wolny, dziś w klatce i dlatego płaczę.”
    Ucz się ucz bo nauka to potęgi klucz }:) pozdro 300
  • ,,,,,,,,,,, 2015-11-22 21:10:22
    już zrobil ktoś krzyzowke niejakiego LEWAR-a z pawianem!!!
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.159.91.117
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!