PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Kwasica - lepiej zapobiegać, niż leczyć

Kwasica - lepiej zapobiegać, niż leczyć Wyróżnia się trzy postacie kwasicy: podkliniczną, kliniczną żwacza oraz metaboliczną

Autor: Łukasz Głuchowski

Dodano: 19-12-2017 15:15

Tagi:

Kwasica to schorzenie metaboliczne, które wymieniane jest zwykle wraz z ketozą jako najczęstsze zaburzenie związane z błędami żywieniowymi podczas okresu okołoporodowego. Jednak zarówno objawy schorzenia, jak i zagrożenia z nim związane nie są powszechnie znane.



Wyróżnia się trzy postacie kwasicy: podkliniczną, kliniczną żwacza oraz metaboliczną. Z kliniczną postacią kwasicy mamy do czynienia stosunkowo rzadko. Jednak często w stadach krów mlecznych występuje podkliniczna forma kwasicy - SARA (od ang. nazwy Subclinical ruminal acidosis). Określa się ją jako stan, podczas którego dochodzi do obniżenia odczynu płynnej treści żwacza do wartości pH 5-5,5 przez okres kilku godzin (4-8) od zadania paszy z powodu akumulacji lotnych kwasów tłuszczowych. Kwasica metaboliczna jest następstwem klinicznej formy schorzenia, występującym kiedy kwas mlekowy przedostaje się do krwi, powodując zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i e lektrolitowej.

KWASICA - PROBLEM NAJWYDAJNIEJSZYCH

Wysokowydajne mlecznice potrzebują dawek o dużej koncentracji energii, tak aby pokryte zostały ich wysokie wymagania wynikające z produkcyjności. Jednak energia w formie łatwostrawnych węglowodanów jest bardzo niebezpieczna dla środowiska żwacza. Zbyt szybka fermentacja cukrów powoduje zwiększenie stężenia lotnych kwasów tłuszczowych. Duża ilość łatwostrawnych cukrów oraz obniżone pH prowadzi do namnożenia się m.in. laseczek kwasu mlekowego. Bakterie te nasilają proces obniżania pH za sprawą syntezowania kwasu mlekowego. Natomiast niskie pH powoduje spadek ilości bakterii celulolitycznych (rozkładających włókno), co skutkuje gorszym trawieniem pasz objętościowych. W skrajnych przypadkach kwas mlekowy przedostaje się do krwioobiegu, przez co dochodzi do obniżenia poziomu wapnia we krwi, objawiającego się poprzez zalegania.

Eksperci są zgodni, że główną przyczyną wystąpienia kwasicy żwacza w stadach wysokowydajnych krów mlecznych są błędy żywieniowe popełniane w bilansowaniu, przygotowywaniu i podawaniu dawek pokarmowych w ostatnich trzech tygodniach przed wycieleniem oraz w pierwszych pięciu tygodniach laktacji. Dlatego też żywienie podczas okresu przejściowego powinno być pod szczególną kontrolą.

OBJAWY PODKLINICZNEJ KWASICY ŻWACZA

Postać kliniczna występuje rzadko, przeważnie dotyczy pojedynczych krów w stadzie. Jednak jak podaje literatura, SARA może dotykać nawet 20-30 proc. mlecznic. Dlatego warto rozpoznawać symptomy świadczące o występowaniu schorzenia. Pierwszymi objawami podkli

nicznej formy kwasicy są zwykle: zmniejszenie pobrania paszy, spadek produkcji mleka, niższa zawartość tłuszczu w mleku, obniżona kondycja zwierząt przy teoretycznie pokrytych wymaganiach pokarmowych. Pojawia się również rozluźnienie kału. Analizując powody brakowania, można zaobserwować zwiększony odsetek krów z poważnymi problemami ze zdrowotnością racic. W stadach, gdzie występują przypadki podklinicznej kwasicy, nasilają się również problemy ze stanami zapalnymi błony śluzowej macicy (metritis), mastitis, syndrom tłustej krowy. Mogą występować również zaburzenia rozrodu.

DLACZEGO KWASICA JEST NIEBEZPIECZNA?

Długotrwale utrzymujące się niskie pH w żwaczu prowadzi do zamierania mikroorganizmów bytujących w żwaczu. Dodatkowo nadmiar kwasu mlekowego działa drażniąco na błonę śluzową przedżołądków. W wyniku chemicznego uszkodzenia ściany i śluzówki żwacza otwierają się wrota do przenikania do krwiobiegu bakterii oraz grzybów, które mogą powodować stany zapalne wątroby. Treść pokarmowa o obniżonym pH, przechodząc do dalszych odcinków przewodu pokarmowego, wpływa na bakterie w jelicie grubym oraz powoduje biegunki. Kwas mlekowy przedostający się do krwi czyni spustoszenie w całym organizmie. Obniżone pH krwi oraz uszkodzenia tworzywa racicowego, zaburzenia w jego ukrwieniu powodują ochwat i inne schorzenia racicy.

Kwasica w swojej formie klinicznej, jak i długo utrzymująca się SARA wpływają negatywnie na wyniki rozrodu. Jak podaje literatura, taki stan powoduje, że krowy są bardziej podatne na zatrzymanie łożyska, zaleganie poporodowe oraz mają zmniejszoną odporność na infekcje. Ponadto u cieląt pochodzących od krów chorych na kwasicę obserwowano zwiększoną podatność na choroby płucne oraz biegunki.

ZAPOBIEGANIE

Działania profilaktyczne polegają na przestrzeganiu zasad prawidłowego bilansowania dawki, szczególnie tej zadawanej krowom w okresie przejściowym. Należy przede wszystkim kontrolować udział węglowodanów niestrukturalnych w dawce oraz dbać o prawidłowy poziom fizycznie efektywnego włókna.

Unikajmy również gwałtownych zmian dawki pokarmowej. Mlecznice powinny być systematycznie przyzwyczajane do pobierania dawek pasz treściwych, co jest szczególnie ważne u krów na początku laktacji. Jeśli stosujemy żywienie w systemie tradycyjnym bądź PMR, pamiętajmy, aby dzielić dawkę pasz treściwych na kilka odpasów.

Jeśli w naszym stadzie zauważyliśmy obniżone stężenie tłuszczu w mleku, nasilone problemy z racicami oraz spadek wydajności mlecznic w drugiej i kolejnych laktacjach w porównaniu do pierwszej, to powinniśmy sprawdzić nasze krowy pod kątem występowania kwasicy. Schorzenie to w swojej podklinicznej formie jest prawdziwą zmorą właścicieli wysokowydajnych krów mlecznych, ponieważ jest trudne do wykrycia, a jednocześnie powoduje duże straty ekonomiczne.

Artykuł ukazał się w grudniowym wydaniu miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.0.22
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!