PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Ocena kondycji krów mamek

Ocena kondycji krów jest ważnym narzędziem prowadzenia stada bydła mięsnego. Dobre wyniki reprodukcji w stadach mięsnych mają decydujący wpływ na opłacalność tego kierunku produkcji.



Uzyskanie corocznie cielęcia od krowy, utrzymanie właściwego sezonu ocieleń oraz łatwe porody powinny stanowić priorytet każdego hodowcy bydła mięsnego. Niewłaściwa kondycja mamek powoduje wydłużenie okresu przestoju poporodowego, obniżenie żywotności nowo urodzonych cieląt, obniżenie ilości i jakości siary, a później mleka, zwiększenie odsetka trudnych porodów, prowadząc w rezultacie do obniżenia wagi odsadzeniowej cieląt. Punktowa ocena kondycji krów mamek (BCS - body condition scoring), podobnie jak w przypadku krów mlecznych, opisuje stopień otłuszczenia zwierzęcia wyrażony w punktowej ocenie. Kondycja jest więc przede wszystkim pomocna szczególnie w przypadku podejmowania decyzji żywieniowych w stadzie, ponieważ pełni rolę swoistego wskaźnika opisującego aktualny stan odżywienia krowy.

Dla bydła mięsnego najczęściej stosowana jest 9-stopniowa skala oceny, zgodnie z metodyką Whitmana i Richardsa. Ocena 1 we wspomnianej wcześniej skali oznacza kompletne wychudzenie (wyniszczenie) organizmu, natomiast ocena 9 - skrajne zapasienie. Cała procedura oceny kondycji krów mamek opiera się na wzrokowej analizie wybranych punktów na ciele zwierzęcia w celu określenia ilości zdeponowanego w ciele zwierzęcia tłuszczu podskórnego (okrywowego). Cel, który przyświeca wykonywaniu oceny BCS w stadzie bydła mięsnego, jest ściśle związany z sukcesem reprodukcyjnym, a więc decyduje o efekcie ekonomicznym prowadzenia stada.

KONDYCJA A PRODUKCYJNOŚĆ KRÓW MAMEK

Kondycja ciała mamek, szczególnie tych, których okres wycieleń przypada na wiosnę, bardzo mocno wpływa na produkcyjność stada. Wraz ze wzrostem stopnia poprawy kondycji krów do terminu zbliżającego się porodu stwierdzono, że okres anestrus postpartum (okres od wycielenia do pierwszej rui) ulega znacznemu skróceniu. Dobrze zależności te ilustruje tabela 1.

Krowy, które w momencie porodu charakteryzowały się kondycją równą lub niższą niż BCS

Wraz ze wzrostem kondycji krów do BCS = 5 w czasie trwania 90-dniowego okresu poporodowego nastąpił diametralny wzrost wskaźnika zacieleń. Inna analiza dotyczyła zależności między kondycją krów mamek w okresie okołoodsadzeniowym a wskaźnikami rozrodu w następującym po nim okresie reprodukcyjnym (tab. 2).

W przedstawionym w tabeli 2. doświadczeniu odnotowano zależność wskazującą, że wraz ze wzrostem kondycji krów następowała poprawa wskaźników rozrodu w kolejnym okresie rozrodczym. Można z tego wywnioskować, że wszelkie strategie żywieniowe zmierzające do poprawy kondycji krów mamek (do BCS = 5) pozytywnie wpływają na następujący po nim okres rozrodczy. Poza tym krowy, które ocieliły się w słabej kondycji, rodzą częściej cielęta o mniejszym wigorze, słabsze i lżejsze. Krowy wieloródki łatwiej niż pierwiastki znoszą spadki kondycji ciała. W przypadku jałówek docelową wartością kondycji w momencie ocielenia jest BCS = 6. Wynika to z faktu, że pierwiastki jeszcze nie zakończyły wzrostu somatycznego i potrzebują dodatkowych składników pokarmowych oraz energii, poza produkcją mleka, na własny wzrost i rozwój. Jednocześnie długość okresu międzyciążowego u pierwiastek jest dłuższy niż u wieloródek.

Proces odkładania tłuszczu okrywowego w przypadku krów mięsnych ma miejsce w sytuacji, gdy ilość energii, jaką zwierzę pobiera w dawce pokarmowej, przekracza jego dobowe zapotrzebowanie bytowe i produkcyjne. Zjawisko to jest typowe dla ssaków, które wytworzyły ewolucyjne przystosowania do odkładania rezerw energetycznych w sytuacji nadmiaru pokarmu i wykorzystywania go w momencie jego niedoboru lub przy niedostatecznej ilości pożywienia. Ponadto naturalne jest w przypadku bydła, że grubsza okrywa tłuszczowa w okresie zimy chroni zwierzęta przed nadmiernym wychłodzeniem.

Krowy po wycieleniu tracą kondycję również ze względu na wzrost ich potrzeb pokarmowych związanych z intensywną produkcją mleka. Wszystkie te opisane powyżej czynniki powodują, że kondycja krów mięsnych ulega w ciągu roku naturalnym fluktuacjom. Zadaniem wzrokowej oceny kondycji jest w miarę precyzyjne określenie procentowej ilości tłuszczu znajdującego się aktualnie w ciele zwierzęcia. Tabela 3. szczegółowo opisuje te zależności.

Krowa o kondycji BCS = 3 zawiera w swoim ciele ok. 11,3 proc. tłuszczu, a krowa o BCS = 6 - 22,6 proc. Z reguły jeden punkt w 9-punktowej ocenie kondycji odpowiada za ok. 35 kg tłuszczu na żywej krowie. Oznacza to, że jeśli krowa ma masę ciała równą 600 kg w kondycji BCS = 4, to samo zwierzę w kondycji BCS = 5 będzie ważyło ok. 635 kg, a BCS = 6 ok. 670 kg. Należy pamiętać, że przedstawione powyżej zależności masy ciała krów od BCS nie uwzględniają masy płodu, a także błon i płynów płodowych, których masa pod koniec ciąży może osiągnąć 55-70 kg. Biorąc pod uwagę przedstawioną powyżej zasadę, należy zdawać sobie sprawę, że krowa, która utrzymuje na stałym poziomie swoją masę ciała pod koniec okresu ciąży, tak naprawdę traci kondycję i integralnie związaną z nią masę ciała, ponieważ w tym okresie przyrost masy płodu wynosi ok. 0,5 kg na dobę.

JAK OCENIAĆ KONDYCJĘ KRÓW MIĘSNYCH?

Najczęściej stosowaną metodą jest ocena wizualna, która polega na wzrokowej ocenie wybranych punktów na ciele zwierzęcia. Dodatkowo można wspomagać się oceną dotykową, tzw. palpacją. Ocenę kondycji krów mięsnych przeprowadza się najczęściej w poskromie jako dodatkową, ale nie mniej istotną czynność wykonywaną podczas przeprowadzania standardowych procedur zootechnicznych i weterynaryjnych. Na jakie punkty na ciele krowy należy zwrócić uwagę podczas oceny BCS? W trakcie oceny kondycji krów mięsnych zwracamy uwagę na następujące struktury anatomiczne: ekspozycja kręgosłupa, żeber, guzów biodrowych oraz kulszowych, okolica nasady ogona oraz mostek i wole. Miejsca na ciele, które uwzględnia się w ocenie kondycji krowy mięsnej, przedstawione zostały na rysunku 1.

Możliwość posiłkowania się palpacją okolic kręgosłupa, żeber, nasady ogona oraz wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych (tzw. krótkich żeber) pomoże, szczególnie początkującym adeptom zootechniki, wypracować tzw. oko w trakcie oceny BCS krów mięsnych. W przypadku osób o mniejszym doświadczeniu można na początku skupić się jedynie na przydzielaniu krów do jednej z 3 grup: chudych, przeciętnych oraz otłuszczonych, bez koncentrowania się na przyznawaniu im konkretnej punktacji BCS.

KIEDY OCENIAĆ KONDYCJĘ?

Ocena kondycji powinna być wykonywana w stadzie oraz zapisywana tak, aby można ją było analizować Ważne jest również, aby taką ocenę wykonywać kilka razy w roku, co umożliwi śledzenie prawidłowości żywienia krów w konkretnym stadzie i dobrą podstawę do optymalizacji programu żywieniowego. Pojedyncze zwierzęta, które ewidentnie odstają kondycją od stada, powinny być brakowane, gdyż ich potencjał genetyczny jest nieadekwatny do warunków utrzymania. Jeśli natomiast nieprawidłowości dotyczą znakomitej większości osobników w stadzie, wówczas będzie to bardzo dobry asumpt do zdiagnozowania przyczyn takiego stanu rzeczy. Nadmierne wychudzenie stada może być spowodowane złą jakością paszy, ale również brakiem programów odrobaczania stada. W sytuacji, gdy dość duży odsetek krów jest w słabej kondycji BCS = 4, wówczas dobrym rozwiązaniem jest podział stada na 2 grupy zwierząt o dobrej i zbyt słabej kondycji i zastosowanie dla nich odrębnych strategii żywieniowych. Rozpoczęcie tego procesu na ok. 90 dni przed terminem porodów jest dobrym rozwiązaniem. Bardzo często w grupie krów chudych znajdują się krowy przed ich drugim wycieleniem, które nie zdążyły nadrobić strat energetycznych związanych z poprzednią laktacją, wzrostem oraz ciążą. Niestety, w naszych warunkach klimatycznych dla krów cielących się wiosną czas ten przypada na okres żywienia paszami konserwowanymi i próba poprawy kondycji krów w tym momencie może być dość droga, szczególnie przy konieczności użycia pasz treściwych. Natomiast nadmierne otłuszczenie mamek wiąże się z kolei ze zbyt dużym udziałem pasz treściwych w dziennej dawce pokarmowej. Krytycznym momentem dla sukcesu rozrodczego krowy mamki jest kondycja w czasie okołoporodowym i właśnie w tym okresie konieczna jest jej ocena. Jest to o tyle łatwe, że i tak hodowcy zwracają wtedy baczniejszą uwagę na krowy, chcąc uniknąć strat okołoporodowych. Niektórzy hodowcy zwlekają z poprawą kondycji krów aż do momentu terminu ich wycielenia, ale niestety poprawa odżywienia zwierząt w okresie laktacji jest dość trudna i jednocześnie dość kosztowna. Należy pamiętać, że poprawa kondycji krów jest o wiele łatwiejsza przed wycieleniem, kiedy ich wymagania pokarmowe są niższe, niż w okresie laktacji.

Kolejnym momentem, w którym należy dokonać oceny krów mamek, jest okres odsadzenia cieląt. Stan odżywienia krów w tym okresie jest silnie związany z wynikami kolejnego sezonu rozrodczego. Podczas dokonywania oceny BCS należy również wziąć pod uwagę umięśnienie danej sztuki oraz jej okrywę włosową, szczególnie w przypadku osobników z długą okrywą włosową. Dodatkowo, w trakcie oceny BCS zwierzęcia należy wziąć pod uwagę jego wiek, status fizjologiczny oraz zaawansowanie ciąży. Z kolei w celu wyeliminowania wpływu stopnia wypełnienia żwacza na ocenę BCS, należy oceniać zwierzęta z prawej strony ich ciała. Celem oględzin zwierzęcia jest uniezależnienie oceny od wymienionych wcześniej czynników.

Artykuł ukazał się w wydaniu kwietniowym miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.254.212
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!