PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Ocena żywienia krów mlecznych na podstawie analizy odchodów

Ocena poprawności żywienia krów mlecznych koncentruje się przede wszystkim na ewaluacji dawki pokarmowej pobieranej przez krowę. Należy jednak pamiętać, że cennym źródłem informacji o przebiegu procesu trawienia w przewodzie pokarmowym zwierzęcia jest ocena pozostałości dawki, którą krowa wydala z organizmu.



Efektywne żywienie krów mlecznych to maksymalizacja pobrania i wykorzystania składników pokarmowych dostarczonych z paszą. Strawność i biodostępność pobranych w dawce pokarmowej składników pokarmowych, mikro- i makroelementów oraz witamin decyduje nie tylko o produkcyjności zwierząt, lecz także o ich zdrowiu oraz płodności. Wysoki potencjał genetyczny krów w odniesieniu do ilości produkowanego mleka rodzi trudności w zarządzaniu wysokoprodukcyjnym stadem. Jednym z głównych problemów, z jakim borykają się producenci mleka, jest trudność w sprostaniu wygórowanym potrzebom pokarmowym utrzymywanych zwierząt. Z jednej strony specyfika budowy układu pokarmowego krowy wymusza określony udział pasz objętościowych, włóknistych w dawce pokarmowej, z drugiej zaś wysokie wymagania produkcyjne oraz ograniczone możliwości pobrania pasz objętościowych zmuszają hodowców do stosowania dużej ilości pasz treściwych. Niestety, równowagę między tymi dwoma sprzecznościami łatwo zaburzyć, a konsekwencje wpływają negatywnie na ekonomiczny aspekt produkcji mleka. Wymaga to od producentów mleka oraz doradców żywieniowych precyzji w bilansowaniu d awek pokarmowych.

PRIORYTET: PRZEŻUWANIE

Trzeba pamiętać, że bydło należy do przeżuwaczy, a przeżuwanie jest nieodłącznym elementem funkcjonowania układu pokarmo

wego krowy. Głównym zadaniem przeżuwania jest dodatkowe naślinienie oraz rozdrobnienie włóknistych elementów paszy umożliwiające łatwiejszy pasaż takiej treści na dalszych odcinkach przewodu pokarmowego zwierzęcia oraz jej sprawniejsze trawienie. Intensywność przeżuwania zależy w dużym stopniu od rodzaju skarmianego pokarmu oraz wielkości cząstek paszy wprowadzanych do układu pokarmowego zwierzęcia. Zwiększony udział pasz włóknistych zwiększa intensywność przeżuwania, podczas gdy wzrost udziału pasz treściwych powoduje zmniejszenie aktywności przeżuwania. Niekorzystne jest również nadmierne rozdrobnienie cząstek paszy wykorzystywanej w żywieniu przeżuwaczy. W rezultacie zmniejszeniu ulega ilość śliny wprowadzanej do żołądka zwierzęcia, co powoduje zaburzenia w buforowaniu jego treści. Groźnym następstwem tego zjawiska jest obniżenie pH w żwaczu prowadzące do kwasicy pokarmowej, a w skrajnych przypadkach do kwasicy ogólnoustrojowej oraz zwiększenia ryzyka wystąpienia wielu innych chorób metabolicznych, problemów z racicami, rozrodem oraz zapaleniami wymienia. Powoduje to obniżenie produkcyjności zwierząt, pogorszenie ich długowieczności, zwiększenie kosztów leczenia oraz pogorszenie dobrostanu zwierząt. Nasilenie tych problemów przyjmuje największe straty gospodarcze w przypadku bydła mlecznego.

ANALIZA ODCHODÓW - BAZA WIEDZY O TRAWIENIU KRÓW

W praktyce zarządzanie żywieniem krów wymaga korzystania z wielu narzędzi służących ocenie oraz monitorowaniu adekwatności żywienia krów w odniesieniu do ich potrzeb. Jednym z wielu tego typu narzędzi jest ocena odchodów krów. Kał, będący pozostałościami niestrawionej paszy oraz wydzieliny układu pokarmowego krowy, nie tylko może być dobrym indykatorem funkcjonowania samego układu alimentarnego zwierzęcia, lecz także dostarczać wielu cennych informacji o stanie zdrowotnym krowy. Ewaluacji kału krów mlecznych dokonuje się jednak głównie pod kątem monitoringu funkcjonowania żwacza oraz strawności paszy. Krowa mleczna defekuje przeciętnie co 1,5-2 godziny, dobowo produkując ok. 25 kg odchodów. Jednak ilość produkowanego kału wykazuje dość dużą zmienność, głównie ze względu na rodzaj skarmianej paszy oraz zaburzenia funkcjonowania przewodu pokarmowego. Ocena odchodów jest dobrym wskaźnikiem interakcji między krową i zadawaną jej dawką pokarmową. Ewaluacja kału dostarcza informacji na temat przebiegu fermentacji pobieranych pasz. Normalnie większość konsumowanych przez zwierzę pasz jest strawionych w żwaczu, a absorpcja składników pokarmowych ma miejsce w żwaczu oraz jelicie cienkim. Zaburzenie fermentacji w przedżołądkach może prowadzić do przedostania się niestrawionych resztek paszy do jelita cienkiego. Dzieję się tak często w sytuacji zbyt szybkiego pasażu treści pokarmowej. Ostatnim etapem, na którym składniki te mogą zostać wykorzystane, jest jelito grube krowy. Jednak w przeciwieństwie do innych gatunków zwierząt, np. koni czy królików, ta część układu pokarmowego bydła odgrywa mało istotną rolę w trawieniu treści pokarmowej. W związku z tym część składników pokarmowych, które potencjalnie mogłyby zostać wchłonięte i wykorzystane m.in. do produkcji mleka, jest tracona wraz z kałem. W sytuacji, gdy dawka pokarmowa jest uboga w włókno lub zbyt bogata w węglowodany niestrukturalne (np. skrobię), często następuje pogorszenie strawności paszy, co niewątpliwie negatywnie odbija się na zdrowiu i produkcyjności krów. Ważną informacją jest fakt, że pokarm w żołądku układa się warstwowo. Powyżej poziomu treści pokarmowej znajdują się gazy wydzielane w procesie rozkładu mikrobiologicznego pobranych przez krowę pokarmów. Nadmiar tego gazu uwalniany jest na zewnątrz przez tzw. odbijanie gazów. Zaburzenie tego procesu prowadzi do wzdęcia żwacza i w skrajnych przypadkach może zakończyć się śmiercią zwierzęcia. Górną warstwę treści pokarmowej w żwaczu zajmują częściowo strawione, długie, włókniste cząstki, które pływają na powierzchni płynu żwaczowego, tworzącego gęstą matę. Drobniejsze cząstki pokarmu znajdują się poniżej, układając się warstwowo w zależności od wielkości. Takie ułożenie treści pokarmowej w żołądku uwarunkowane jest tym, że cząsteczki mniejsze, ale o tej samej masie sedymentują szybciej w treści żwaczowej niż cząsteczki większe. Pobranie dużej ilości drobniejszych cząstek zwiększa tempo pasażu treści pokarmowej w przewodzie pokarmowym krowy, co zmniejsza czas fermentacji mikrobiologicznej takich cząstek. Najniżej położone warstwy treści pokarmowej w żwaczu są transportowane następnie do czepca. Ruchy żwaczowo-czepcowe powodują transfer treści pokarmowej do ksiąg, gdzie w dużej mierze odfiltrowywana jest woda. Należy zdawać sobie sprawę, że ocena odchodów nie jest precyzyjnym narzędziem do monitoringu żywienia krów, jednak stanowi bardzo dobre uzupełnienie informacji pochodzących z innych źródeł związanych z zarządzeniem stadem. Wygląd, konsystencja oraz kolor i struktura kału mogą dostarczyć dodatkowych informacji o przebiegu trawienia wprzewodzie pokarmowym krowy.

OCENA ODCHODÓW W POSZCZEGÓLNYCH GRUPACH

Ocena odchodów krów mlecznych powinna uwzględniać zróżnicowanie kału zarówno wewnątrz grup, jak i pomiędzy grupami żywieniowymi (zdjęcie 1). W grupie żywieniowej otrzymującej taką samą dawkę pokarmową wygląd odchodów krów powinien być zbliżony, niezależnie od tego, czy jest prawidłowy czy też nie.

Sytuacja, kiedy ponad 5 proc. krów wykazuje zmienność w wyglądzie czy konsystencji kału, oznacza, że krowy nie spożywają tej samej dawki pokarmowej. Bardzo często spowodowan e jest to sortowaniem paszy.

CO OCENIAĆ?

W ocenie prawidłowości odchodów bierze się pod uwagę następujące parametry: kolor, konsystencja oraz skład. Kolor kału uwarunkowany jest rodzajem skarmianych pasz, koncentracją żółci oraz tempem pasażu treści pokarmowej w przewodzie pokarmowym. Krowy korzystające z pastwiska charakteryzują się ciemnozieloną barwą odchodów. Z kolei kolor kału zwierząt otrzymujących w dawce pokarmowej siano jest najczęściej oliwkowobrązowy. Krowy otrzymujące duże ilości paszy treściwej w dawce pokarmowej charakteryzują się żółtooliwkową barwą odchodów. W przypadku zwierząt otrzymujących TMR barwa kału uzależniona będzie od proporcji pasz objętościowych do treściwych. U osobników z biegunką kolor odchodów najczęściej zmienia się na szary.

Podobnie krowy leczone farmakologicznie mogą mieć istotnie zmienioną barwę odchodów w zależności od użytego środka. Bardzo ciemny lub krwisty kał wskazuje na krwawienie w przewodzie pokarmowym, które może być spowodowane intensywną biegunką, mykotoksynami bądź kokcydiozą. Natomiast żółtawa lub jasnozielona barwa kału wskazuje na infekcje bakteryjne, np. salmonellę. Konsystencja odchodów krowich w dużej mierze zależy od zawartości wody i jest pochodną wilgotności pobieranych przez zwierzę pasz oraz długości retencji treści pokarmowej w przewodzie pokarmowym krowy. Prawidłowa konsystencja kału krowy zbliżona jest strukturą do owsianki o średniej gęstości, uformowanej w placek o wysokości 2,5-5 cm wysokości. Biegunka u krów może być spowodowana zbyt intensywną fermentacją łatwostrawnych węglowodanów, infekcją bakteryjną lub obecnością pasożytów. Luźna konsystencja odchodów krów może wynikać z nadmiaru białka lub związków azotowych niebiałkowych łatwo ulegających rozkładowi w żwaczu. Spowodowane jest to nadmiernym pobraniem wody ukierunkowanym na pozbycie się nadmiaru azotu poprzez zintensyfikowaną produkcję moczu. Obserwacje potwierdzają, że krowy narażone na stres cieplny mogą również produkować bardziej rozrzedzony kał. Z kolei ograniczony dostęp do poideł lub/i niski udział białka w dawce pokarmowej dla krów powoduje produkcję bardziej zwartych odchodów. Skrajne odwodnienie organizmu skutkuje natomiast produkcją tzw. kału końskiego. Objawem kwasicy u krów jest rozrzedzony kał. W oborze wolnostanowiskowej charakterystycznym objawem wystąpienia tego problemu jest tzw. "zygzakowanie".

Krowy cierpiące na ketozę produkują kał ciemny i zbity, a z kolei te, u których występuje lewostronne przemieszczenie trawieńca, charakteryzują się mazistą konsystencją odchodów.

Idealne odchody krów mlecznych powinny wskazywać na maksymalne wykorzystanie składników pokarmowych zawartych w paszy. Duży udział cząstek o wielkości przekraczającej 1 cm może być wskaźnikiem słabej fermentacji żwaczowej oraz zbyt intensywnej fermentacji jelitowej. Może wskazywać to również na zbyt duże tempo pasażu treści pokarmowej w przewodzie pokarmowym krowy na skutek zbyt małej koncentracji włókna pokarmowego w dawce, które wpływa na utrzymanie właściwego pH w środowisku żwacza. Przyczyną obecności dużej ilości ziarna w kale krów może być również niewłaściwe przygotowanie i rozdrobnienie ziaren zbóż i kukurydzy.

Mikroorganizmy żwacza nie mają dostępu do ziaren zbóż i kukurydzy ze względu na fakt, że ziarniaki nie mają uszkodzonej okrywy owocowo-nasiennej. Jasna, biaława barwa kału może wskazywać ponadto na obecność niestrawionej skrobi w kale.

Obecność w odchodach krów dużej ilości śluzu wskazuje na silny stan zapalny w przewodzie pokarmowym krowy lub mechaniczne uszkodzenie go.

Kał mający konsystencję piany bądź zawierający pęcherze gazu wskazuje na kwasicę.

Istotnym elementem oceny odchodów krów mlecznych jest ich fizyczna analiza. Ewaluacji poddawana jest wielkość cząsteczek zawartych w kale. W tym celu należy pobrać reprezentatywną próbkę kału (ok. 200-250 ml) pochodzącą od 4-6 krów w danej grupie technologicznej. Następnie, używając sita kuchennego o średnicy oczek ok. 1 mm, należy przepłukać wodą każdą próbkę oddzielnie. Niewypłukane cząsteczki kału pozostające na sicie należy umieścić w oddzielnych pojemnikach w celu późniejszego ich porównania.

Najdrobniejsze cząstki kału zostały wypłukane, a pozostały jedynie te o średnicy większej niż 1 mm. Prawidłowy kał zawiera drobne (< 1 cm) cząsteczki, natomiast grube kawałki niestrawionej paszy charakterystyczne są dla zwierząt z dysfunkcją układu pokarmowego.

Profesjonalne zarządzenie współczesnym stadem krów mlecznych wymaga gromadzenia informacji ze wszystkich obszarów funkcjonowania stada. Ocena odchodów krów mlecznych wraz z ewaluacją innych aspektów żywienia krów może stanowić bardzo dobre uzupełnienie informacji dotyczącej procesów trawiennych zachodzących w układzie pokarmowym krowy. Informacje te mogą być wykorzystane w optymalizacji żywienia współczesnych krów mlecznych.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.159.91.117
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!