PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Planowanie zapotrzebowania pokarmowego krów mlecznych

Bilans pasz jest zestawieniem zapotrzebowania na poszczególne pasze w ciągu całego okresu ich skarmiania i możliwości pokrycia tego zapotrzebowania poprzez zaplanowanie odpowiedniej powierzchni paszowej.



Dla każdej grupy bydła utrzymywanego w gospodarstwie należy uwzględnić odpowiadające im zasady żywienia, a następnie ułożyć dawki pokarmowe, które będą podstawą do sporządzenia ogólnego bilansu pasz w gospodarstwie.

Jeśli nie zamierzamy zwiększać liczebności stada lub/i dokonywać zmian w dawkach pokarmowych (zmniejszać lub zwiększać udziału komponentu w dawce pokarmowej), to określając zapotrzebowanie, można kierować się tym, czy ilość tego komponentu w poprzednim roku była wystarczająca czy też nie. Najbardziej precyzyjną metodą określenia ilości paszy, którą musimy dysponować w ciągu roku, aby zapewnić zwierzętom właściwe żywienie, jest oszacowanie zapotrzebowania na podstawie dawek pokarmowych. Dawka pokarmowa to zestawienie ilościowe poszczególnych pasz, które zapewniają pokrycie zapotrzebowania na składniki pokarmowe zwierzęcia w ciągu doby (zagadnienie to omówimy szczegółowo w kolejnych numerach "Farmera"). Żywienie krów mlecznych jest zróżnicowane w zależności od okresu laktacji oraz jego stanu fizjologicznego (np. krowy w laktacji czy zasuszone). Jeżeli w gospodarstwie jest mało krów, to łatwo je traktować indywidualnie. Przy większej liczbie zaś, należałoby pogrupować je według ilości produkowanego mleka.

W gospodarstwie specjalizującym się w produkcji mleka wyróżnia się poszczególne grupy zwierząt:

cielęta,

jałówki (młodsze i starsze oraz cielne),

krowy mleczne, będące w pierwszych 100 dniach laktacji (1-100 dni od ocielenia),

krowy mleczne, będące w drugich 100 dniach laktacji (101-200 dni od ocielenia),

krowy mleczne, będące w ostatnich 100 dniach laktacji (201-305 dni od ocielenia),

krowy zasuszone, będące w okresie 8-2 tygodni przed ocieleniem,

krowy zasuszone, będące w okresie od 2 tygodni przed ocieleniem do ocielenia.

Aby nie popełnić błędu w bilansowaniu dawek pokarmowych, warto skorzystać z pomocy doradcy żywieniowego. Oto konkretny przykład sporządzania bilansu pasz w oparciu o następującą krowę mleczną:

masa ciała - 620 kg,

produkcja mleka - 25 kg, o zawartości 4,25 proc. tłuszczu i 3,25 proc. białka.

Stado żywione TMR - dawka pokarmowa pozostaje jednakowa w okresie całego roku.

Sposób bilansowania dawek pokarmowych zostanie przestawiony szczegółowo w kolejnych numerach. Bilansując dawkę pokarmową dla poszczególnych grup bydła w kolejnym sezonie, jako wytyczną ich wartości można wykorzystać przeciętne wyniki analizy pasz z poprzednich sezonów. Zdecydowanie należy unikać korzystania z wartości tabelarycznych dla pasz objętościowych, które nie uwzględniają naturalnych uwarunkowań przyrodniczych, w których gospodarstwo funkcjonuje. Aby zorientować się na temat wartości produkowanych w gospodarstwie pasz, warto wykonywać analizy chemiczne pasz posiadanych w tym sezonie. Pomimo różnych układów pogody w poszczególnych latach, które przecież wpływają na jakość paszy, takie działanie jest bardziej precyzyjne niż opieranie się wyłącznie na wartościach tabelarycznych.

Aby zobrazować zapotrzebowanie przykładowej, wspomnianej wyżej krowy, w tabeli 1. przedstawiono uproszczoną dawkę pokarmową wyliczoną specjalnie dla zwierzęcia o przyjętych parametrach (tabela 1., kolumna "Dawka pokarmowa"). Następnie, aby obliczyć zapotrzebowanie na okres żywienia w okresie całego roku, należy dzienną dawkę poszczególnych pasz pomnożyć przez 365 dni (tabela 1., kolumna "Zapotrzebowanie na 365 dni żywienia"). Uzyskaną ilość pasz należy powiększyć o straty (jeśli takie występują, np. z powodu zakiszania ok. 10-20 proc.) i rezerwę (zapas 5-15 proc.). Po ustaleniu dawek pokarmowych dla wszystkich grup żywieniowych, należy obliczyć zapotrzebowanie na paszę dla krów w okresie całego roku.

Obliczone dawki poszczególnych pasz w obrębie wszystkich grup żywieniowych należy pomnożyć przez długość przebywania krowy w tych grupach oraz liczbę zwierząt w poszczególnych grupach (z obrotu stada). Należy pamiętać, iż planując zapotrzebowanie na paszę objętościową na cały rok, należy uwzględnić co najmniej 2-3 miesiące ekstra, ze względu na fakt konieczności odczekania ok. 6-8 tygodni, aż kiszonka dojrzeje. Ponadto takie postępowanie daje nam pewną rezerwę w sytuacji, gdy w następnym roku uzyskamy niższe od przewidywanych plony, np. ze względu na obniżoną ilość opadów w okresie wegetacyjnym.

Z punktu widzenia strawności skrobi optymalny czas procesu zakiszania powinien trwać aż 4 miesiące. Oczywiście, jest to mało praktyczne, a dla znacznej liczby hodowców, ze względu na wyczerpanie zeszłorocznych zapasów kiszonki, zupełnie nierealne. Minimalny czas fermentacji prawidłowo zakiszonej masy, który daje zazwyczaj dobre rezultaty, to ok. 30 dni. Warunkiem powodzenia takiego postępowania jest prawidłowe przeprowadzenie procesu zakiszania. Czym zatem grozi zbyt wczesne otwarcie pryzmy z kiszonką? Pierwsza faza zakiszania polega na obumieraniu zakiszanych roślin i trwa 3-7 dni. Jest ona o tyle istotna, że podczas niej, w trakcie oddychania roślin zużyty zostaje tlen, co stwarza korzystne warunki do dalszych procesów fermentacji. Jeśli w tym momencie otworzymy pryzmę, zaburzymy ten proces, wprowadzając do pryzmy tlen. W rezultacie kiszonka będzie się słabo przechowywać i wtórnie fermentować. Ponadto wczesne rozpoczęcie użytkowania nowej pryzmy może spowodować załamanie produkcyjne u krów, co wynikać może przede wszystkim z obniżenia pobrania suchej masy dawki pokarmowej. Taka niezupełnie zakiszona masa jest po prostu mało smaczna, gdyż w swoim składzie zawiera jeszcze znaczne ilości kwasu octowego, który produkowany jest przez bakterie kwasu octowego (tlenowce) tuż po założeniu pryzmy. Innym powodem spadku wydajności krów jest obniżona wartość energetyczna takiej nie w pełni zakiszonej kiszonki. Jej niższy ładunek energetyczny wynika z obniżonej strawności skrobi. Przyczyną poprawy strawności skrobi w czasie procesu kiszenia jest bardziej zaawansowany proces proteolizy plazmin, w których to uwięzione są ziarna skrobi. W rezultacie wraz z wydłużeniem okresu przechowywania następuje stopniowy wzrost strawności skrobi. Często obserwowanym w praktyce efektem skarmiania świeżej, niezakiszonej sieczki kukurydzianej jest wzrost wydajności mlecznej w pierwszych 4 dniach po sporządzeniu pryzmy. Po tym czasie następuje gwałtowne załamanie produkcyjności krów wynikające z przyczyn opisanych powyżej. Ponadto obserwuje się wzrost zagrożenia kwasicą pokarmową u krów żywionych nie w pełni zakiszonym materiałem. Należy podkreślić, że takie zachwianie równowagi w diecie krów może pozostawić ślad przez wiele tygodni, powodując niepotrzebne straty produkcyjne.

ILE HA NA PASZE?

Gdy sporządzimy już taki preliminarz paszowy dla pasz objętościowych w postaci zapotrzebowania na poszczególne konserwowane (kiszone, suszone) komponenty w trakcie sezonu żywieniowego, należy przeliczyć te wartości na konieczną do obsiania powierzchnię paszową. W tym celu uzyskaną ilość pasz dzielimy przez plon z 1 hektara. Na tym etapie przestrzegamy hodowców przed popełnieniem błędu dotyczącego uzyskiwanych plonów i rozróżnienia tzw. plonu zielonej masy roślin paszowych od plonu siana czy kiszonek uzyskiwanych z tej masy. Za przykład niech posłużą plony pasz uzyskiwane z użytków zielonych. Plon świeżej zielonki z ha użytków zielonych może wynieść 40 t, podczas gdy w przeliczeniu na sianokiszonkę będzie to już 16-18 t (ok. 40 proc. s.m.), natomiast siana jedynie ok. 7 t/ha. Poza tym przy określaniu zapotrzebowania na konkretne pasze chodzi tutaj głównie o kiszonki i należy uwzględnić ich straty podczas przechowywania. Zazwyczaj w dobrze zakonserwowanych pryzmach wahają się one w granicach 15-30 proc. Ze względu na ryzyko związane z uprawą tych roślin pod tzw. gołym niebem zaleca się wprowadzenie dodatkowej rezerwy w wysokości ok. 10 proc. rocznego zapotrzebowania na poszczególne komponenty paszowe. Dla ułatwienia podajemy przykład. Jeśli zapotrzebowanie na kiszonkę w konkretnym gospodarstwie na cały sezon żywienia plus 2 miesiące (czas dojrzewania kiszonki) wynosi 1000 t, to po uwzględnieniu strat w tracie całorocznego przechowywania (załóżmy 20 proc.) oraz rezerwy (załóżmy 10 proc.), konieczne jest zaplanowanie produkcji na poziomie ok. 1300 t kiszonki. Oczywiście, wartości te służą jedynie prezentacji logiki planowania bazy paszowej i mogą być urealnione na poziomie poszczególnych gospodarstw.

Ostatnim krokiem jest określenie powierzchni, którą należy obsiać, aby uzyskać określoną wcześniej ilość paszy. W tym celu należy podzielić zapotrzebowanie na paszę przez przeciętny całoroczny plon konkretnej rośliny paszowej uzyskiwany w gospodarstwie. A oto przykład: uzyskaliśmy zapotrzebowanie na 1300 t kiszonki z kukurydzy. Uzyskujemy w gospodarstwie plon kukurydzy w wysokości 60 t zielonej masy z ha (plon kiszonki jest mniejszy i wynosi ok. 75 proc. plonu zielonej masy, czyli ok. 45 t), w związku z tym powierzchnia przeznaczona pod kukurydzę powinna wynosić ok. 29 ha. Analogiczne przeliczenia należy przeprowadzić w odniesieniu do wszystkich pasz objętościowych i treściwych produkowanych w gospodarstwie. Obliczenie powierzchni paszowej dla przykładowej krowy (z tabeli 1.) zamieszczono w tabeli 2.

Powierzchnia, jaką należy zaplanować na utrzymanie jednej krowy w okresie całego roku, wynosi więc 0,323 ha. Należy pamiętać, że istnieje konieczność zakupienia śruty sojowej i dodatków mineralno-witaminowych.

Podobne obliczenia należy przeprowadzić dla poszczególnych grup bydła, układając dawki pokarmowe i obliczając zapotrzebowanie na pasze oraz odpowiadające im powierzchnie paszowe. W zbiorczym bilansie pasz należy uwzględnić wszystkie grupy bydła i liczbę sztuk zwierząt w poszczególnych grupach.

ILE MIEJSCA NA PASZE?

Przygotowywane w gospodarstwie pasze muszą być sporządzane i przechowywane w odpowiednich miejscach, tak aby ograniczyć możliwe straty oraz zapewnić dobrą jakość paszy. Są to pryzmy, silosy, wiaty czy powierzchnie w magazynie. Aby zabezpieczyć odpowiednią kubaturę dla poszczególnych pasz, należy znać masę 1 m3 poszczególnych pasz - tabela 3.

Rozpatrując przykład sporządzania bilansu pasz dla krowy mlecznej, obliczono ilość potrzebnej kiszonki z kukurydzy, która wynosiła 4562,5 kg (patrz tabela 2.). Załóżmy, że w przypadku 100 krów ilość kiszonki z kukurydzy, którą należy zapewnić dla całego stada, wyniesie 456 250 kg (ok 460 t). Aby obliczyć objętość silosu na kiszonkę, należy 460 t podzielić przez 0,650 t (tyle waży 1 m3). Uzyskujemy ok. 710 m3.

Aby obliczyć wymiary silosu, należy skorzystać z następującego wzoru:

m3

______________________________

szerokość x wysokość

Planując budowę odpowiedniego silosu, należy określić szerokość i wysokość silosu kiszonkowego. Podobne działanie musimy wykonać, planując wielkość przygotowanej pryzmy z kiszonką. Stosunkowo łatwo jest ustalić wysokość pryzmy (w zależności od wysokości ścian bocznych (dla silosów przejazdowych) czy możliwości bezpiecznego ugniecenia materiału dla pryzm. Najczęściej przyjmuje się wysokość ok. 2 m. Większą trudność sprawia natomiast ustalenie właściwej szerokości silosu. Powinna ona być uzależniona od ilości kiszonki, która dziennie będzie wybierana z pryzmy (silosu). Zasada jest taka, że im mniejsze dzienne zużycie kiszonki, tym węższa powinna być pryzma. Chodzi o to, aby dobowe wybranie kiszonki obejmowało co najmniej 0,5 m w głąb pryzmy na całej jej szerokości. Zakładając, że nasze stado 100 krów zużywa dziennie 3 t kiszonki, to przy jej masie właściwej 650 kg na dobę wybieramy ok 4,6 m3 kiszonki. Zakładając, że wysokość pryzmy będzie wynosiła 2 m i głębokość jej wybierania wyniesie 0,5 m, szerokość silosu wynosić będzie ok. 4,6 m [4,6 m3: (2 m x 0,5 m)].

Podany przykład dotyczył krów mlecznych, więc aby zaplanować silos na kiszonkę z kukurydzy, należałoby uwzględnić jeszcze ilość kiszonki, która została zaplanowana dla innych grup zwierząt będących w tym gospodarstwie.

PODSUMOWANIE

Planowanie bazy paszowej dla krów mlecznych jest podstawą prawidłowego zarządzania stadem. Niewłaściwa organizacja bazy paszowej szczególnie w przypadku krów o wysokim potencjale produkcyjnym może w konsekwencji prowadzić nie tylko do spadku produkcyjności krów, lecz także do nasilenia schorzeń metabolicznych, pogorszonej płodności oraz wzmożonego brakowania krów. Szczególnie dotkliwe następstwa nieprzemyślanych decyzji związanych z zapewnieniem zwierzętom właściwej ilości paszy pojawiają się w sytuacji nałożenia się dwóch czynników, tj. braku planowania bazy paszowej oraz wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych (np. suszy).

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (9)

  • Mefedron 2016-06-13 09:24:40
    Siema co tam ? jakiś blendzior na dziś ?
  • Mefedron 2016-06-13 09:20:17
    Będę w domu przyleć
  • z.. 2015-09-13 21:14:36
    ....pozdrawiam W7..
    ..nie wiem dlaczego aż taka obrona "zapachów" w domu....

    ....pewnie to dobrze, że mężczyźni którzy wypowiedzieli się w tym temacie są po stronie swoich kobiet...... miłość ponad wszystko.....czy przyzwyczajenie....

    dużo bardziej przeszkadza mi zapach chemii kiedy wszyscy pola pryskają, zapach obornika w moim terenie to rzadka przyjemność...
    .....wiosną pachnie świeżą ziemią, potem opryskami Dursban i Aminopielik zabija mnie na kilometr...potem kwitną u mnie rzepak,... lipy pachnie miodem..a jesienią w moim rejonie pachnie jabłkami....a w domu Beauty się nie przebija bo mam remont i kurz docieranych ścian przeplata się z gipsem..( nie idzie to galopem bo trzeba starannie) co by pachniało.....bo wieś nie musi śmierdzieć.....znam kobitki z hodowli :) ..po ich wizycie nie wietrzę.....
    Jaki pan taki kram, celowo wywołałam ten temat...bo mnie drażni......jak w kolejce stoi mieszkaniec wsi..który robi nam "czarny" pijar ....
    ...a miasto nie ma dla mnie zapachów tylko spaliny.....mieszkałam tam ..
  • smoku 2015-09-13 15:06:35
    Najgorsze sa pseudo damy co im smierdzi chodz mieszkaja na wsi, a na wsi musi smierdziec !!!!
  • biskup 2015-09-13 13:58:16
    wolnosc tomku w swoim domku:-)
    Jak komus smierdzi to nie wchodzic do domku gospodarza u ktorek owy swad obory sie wyczuwa a najlepiej zamieszkac w miescie ale nie na obrzezach tylko w blokowisku blisko do centrum
  • W7_Eagle 2015-09-13 13:10:23
    @ukasz&Karwarz
    Jeżeli nie przeszkadza wam zapach obory w domu to wprowadźcie do domu cielaka albo kurę i wtedy będziecie żyć razem ze zwierzętami:)
    Nie mieliście do czego doczepić się do Pani Z. to zrobiliście problem, że kobieta lubi mieć czysto w domu:) Cóż jedni wolą zapach fiołków a inni zapach kury:)
  • ukasz 2015-09-13 12:45:24
    popieram @karwarz @z to taka dama ze wsi co jej smierdzi
  • Karwarz twarz 2015-09-12 21:46:50
    A ja mam uczulenie na ciebie@z i nie cierpie jak sie tu wlecze twój smród
  • z.. 2015-09-12 20:58:21
    tu nic nie napiszę bo się nie znam i mam uczulenie na laktozę i...nie cierpię jak u kogoś w domu śmierdzi oborą..sorry ...są tacy co hodują i nie śmierdzi.....w domu oczywiście ...
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.71.219
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!