PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Porażenie poporodowe – nie tylko wapń

Porażenie poporodowe – nie tylko wapń

Porażenie poporodowe jest nadal częstym problemem w wielu stadach krów mlecznych na całym świecie.



Dowodzą temu opublikowane amerykańskie dane, z których wynika, że w ostatnich latach choroba ta dotknęła ponad 5 proc. populacji krów w USA, co uplasował ją po mastitis, kulawiznach i zatrzymaniu błon płodowych na czwartej pozycji najczęściej występujących problemów zdrowotnych krów. Również w Polsce stanowi poważnym problem.

Koszty weterynaryjne to tylko część wydatków, które ponosi hodowca z powodu tej choroby metabolicznej. U krów dotkniętych porażeniem poporodowym ryzyko wystąpienie zatrzymania błon płodowych jest kilkukrotnie wyższe. W skutek zaburzonej gospodarki Ca dochodzi do opóźnionej inwolucji macicy, często towarzyszy temu endometritis a w konsekwencji wpływa to na wydłużenie okresu międzywycieleniowego. Ponad to u krów   obniżona zawartość Ca w surowicy krwi powoduje zaburzenie motoryki przedżołądków, zwiększając  prawdopodobieństwo wystąpienia przemieszczenia trawieńca. Chorobie towarzyszy obniżenie pobrania s.m. podnosząc ryzyko wystąpienia ketozy. U krów  w stanie hipokalcemii podklinicznej  lub dotkniętych gorączką mleczną w skutek osłabionej kurczliwości mięśni zwieracza strzyków częściej dochodzi do mastitis. Część krów kierowana jest do ubojni gdyż mimo podjętego leczenia ich stan zdrowia nie poprawia się.

Porażenie poporodowe występuje u krów przed lub zaraz po porodzie, choć obserwuję się również przypadki w trakcie porodu. Aż 96 proc. przypadków zdarza się od 10 godzin przed porodem do 72 godzin po porodzie, a ponad 50 proc. ma miejsce do 24 godzin  po porodzie.
Główna przyczyna porażenia poporodowego jest zwiększone zapotrzebowanie krowy na wapń w wyniku rozpoczętej sekrecji siary.

Jednak tylko w 2,2 proc. przypadków porażenia poporodowe  związane jest tylko i wyłącznie z obniżeniem stężenia Ca  w surowicy krwi, natomiast 75 proc. przypadków związany jest również z obniżeniem stężenia fosforu nieorganicznego. Gwałtowny wzrost zapotrzebowania na Ca powoduje istotne zachwianie przemian mineralnych i w znaczny sposób obniża rezerwę wymienną poniżej niezbędnego minimum. Krowa posiada własne mechanizmy, które chronią  przed wystąpieniem tego schorzenia  jednak w wyniku błędów żywieniowych ograniczamy możliwość ich pełnego wykorzystania. Oprócz błędów żywieniowych na występowanie  porażenia poporodowego wpływ ma rasa krów i kolejność laktacji. U krów rasy Jersey i innych   starszych krów innych ras receptory Wit D3 są zredukowane, co zwiększa wrażliwość na wystąpienie gorączki mlecznej w porównaniu z rasą h-f. Wraz z wiekiem krów maleje strawność wapnia paszy z 36 proc. do 22 proc.. Dodatkowo ilość łatwo uwalnianego wapnia u młodych krów wynosi 6-20 proc., a u starych wynosi już tylko 2-5 proc..To wszystko sprawia, że prawdopodobieństwo wystąpienia gorączki mlecznej po pierwszym i drugim porodzie wzrasta z 0,5 proc. nawet do 20 proc. w kolejnych laktacjach. Dlatego też starsze krowy należy traktować indywidualnie. Pierwsza rzeczą jaką możemy zrobić jest podanie doustne preparatu zawierającego Ca i inne minerały już na kilka godzin przed porodem, powtarzając zabieg po 6-12 godzinach. Istniej wiele łatwo dostępnych preparatów tego typu na rynku, które  zawierają oprócz minerałów glikol propylenowy, niacynę, dodatkowo obniżające deficyt energii po porodzie i wpływają na obniżenie ryzyka wystąpienia ketozy i przemieszczenia trawieńca. Aby zachować większe rezerwy Ca w organizmie krowy można zdajać tylko taką ilość siary, która jest potrzebna by napoić nowo narodzone cielę ( 2-2,5l). Ma to szczególnie  duże znaczenie w odniesieniu do krów wieloródek, które nierzadko podczas pierwszego doju oddają nawet 18-20 litrów siary.

Jednak najczęstszą przyczyną gorączki mlecznej jest nieprawidłowe żywienie mineralne krów w kresie zasuszenia. Dawka pokarmowa dla krów zasuszonych powinna zawierać ok. 60 g Ca dziennie. Taka podaż Ca stymuluje sekrecję parathormonu PTH i wzmaga syntezę wit D3 w nerkach. Pozwala to uruchomić wszystkie mechanizmy wyrównawcze w okresie największego zapotrzebowania na wapń. Wraz ze wzrostem zawartości Ca w dawce rośnie odsetek porażeń wskutek większej aktywność kalcytoniny, która upośledza reabsorbcję i zwiększa wydalanie endogennego wapnia w okresie szczytowego zapotrzebowania na ten pierwiastek po porodzie. 

Często jednak mimo stosowania dawek pokarmowych dla krów zasuszonych ubogich w Ca wielu hodowców nadal boryka się z problemem gorączki mlecznej w swoim stadzie. Otóż aby zadziała opisany wyżej mechanizm konieczny jest odpowiedni bilans kationowo-anionowy w dawce pokarmowej (DCAB). Organizm krowy ulega zakwaszeniu gdy w paszy dominują wchłaniane aniony lub alkalizacji, gdy dominują łatwo wchłaniane kationy. Mechanizm sekrecji PTH jest uruchamiany, gdy pH krwi ma odczyn kwaśny, niestety skarmianie dawki pokarmowej bogatej w Na i K powoduje podniesienie pH krwi i moczu uniemożliwiając większą mobilizację rezerw Ca z kości, większe wchłanianie pierwiastka  a także zatrzymanie wydalania Ca z moczem. Zaleca się aby  bilans kationowo-anionowy w dawce pokarmowej dla krów zasuszonych wynosił -50 do -100 meq/kg dawki. Najczęściej jednak wynosi +100meq-+200meq,  gdyż w paszach roślinnych jest znaczna przewaga K nad siarką. Dlatego należy dobierać pasze, które zawierają mniej K. Potas podnosi  DCAB natomiast siarka wpływa na jego obniżenie. Stosując dodatek  S w postaci siarczanów można obniżyć DCAB i zredukować tym samym występowanie goraczki mlecznej. Trzeba pamiętać, że mogą one tworzyć w żwaczu sole z miedzią pogarszając jej absorbcję. Dzienna dawka Sierki nie powinna przekraczać 4 g/kg s.m.

W przypadku gdy DCAB jest powyżej +200meq należy wprowadzić dodatek soli gorzkich.  Nie należy stosować soli gorzkich gdy DCAB  dawki  wynosi pow. 250 meq/kg paszy, gdyż  ich dodatek byłby tak duży (ok. 300g), że spowodowałby bardzo duży spadek pobrania paszy i wyraźną kwasice metaboliczną. W takim przypadku jedynym rozwiązaniem jest drastyczne ograniczenie dawki Ca do 20 g dziennie, a także podawanie PTH i analogów witaminy D3 oraz żeli wapniowych na 3-5 dni przed porodem. 

Oprócz mechanizmów wchłaniania wapnia w jelicie cienkim istnieje również mechanizm wchłaniania przez ścianę żwacza. Dotyczy on nawet 30-40%Ca wchłanianego. Od strony żwacza uczestniczą w nim lotne kwasy tłuszczowe (głównie kw. octowy) i kation wodoru, od strony krwi następuje wymiana z jonem sodu. U krów zasuszonych, których dawka pokarmowa składa się z pasz objętościowych nawet 75% wytwarzanych LKT stanowi kwas octowy. Jednak na 3 tyg przed porodem stosujemy żywienie okresu przejściowego, które przez dodatek pasz treściwych z jednej strony ma ograniczyć pojawiający się w tym czasie ujemny bilans energetyczny  związany ze zwiększonym potrzebowaniem energetycznym i spadkiem pobrania s.m., a z drugiej strony ma wpłynąć na rozwój brodawek żwacza i mikroorganizmów aby krowa mogła po wycieleniu pobierać ogromne ilości pasz treściwych. Duża koncentracja w dawce pasz treściwych   przed porodem  może prowadzić do podklinicznej kwasicy żwacza przesuwając fermentacje z octowej w stronę mleczanowej. Istniej więc ryzyko spadku produkcji kwasu octowego, którego niedostateczna ilość może spowodować   ograniczenie wchłaniania Ca przez ścianę żwacza prowadząc do podklinicznej hipokalcemii, czy porażenia poporodowego.

Podsumowując można stwierdzić, że porażenie poporodowe ściśle związane jest z wysoka zawartością ilości Ca w dawce pokarmowej dla krów zasuszonych. Ryzyko wystąpienia choroby wzrasta wraz z kolejna laktacja na skutek gorszej przyswajalności i mobilizacji rezerw wapnia z kośćca a także z redukcja receptorów Wit D3 u starszych krów. Ponadto występują pewne predyspozycje rasowe, np. krowy rasa Jerssey, szwecka czerwono-biała częściej chorują na porażenie poporodowe niż krowy rasy h-f. Gorączka mleczna ściśle związana jest z zawartością potasu w dawce pokarmowej. Im wyższa  zawartość K w dawce tym odsetek zachorowań jest większy. Należy dobierać pasze tak aby zawartość K w dawce była na możliwie niskim poziomie. Prowadzi to do obniżenia  DCAB zmniejszając ryzyko wystąpienia choroby. Gdy DCAB jest na poziomie + 150 do  +250 meq a odsetek występowania gorączki mlecznej jest wysoki należy zastosować dodatek soli gorzkich. Jest on zasadny tylko do +350meq powyżej tej wielkości dodatek soli anionowych jest zbyt duży. Dodatek siarki w postaci siarczanów może poprawić DCAB zmniejszając zachorowalność. Dawka pokarmowa na 3 tyg przed porodem powinna zawierać bezpieczną ilość pasz treściwych i odpowiednia zawartość włókna aby nie dochodziło do podklinicznej kwasicy żwacza gdyż wtedy  wchłanianie Ca mniejsze. Dawka pokarmowa powinna zawierać odpowiedni stosunek Ca:P, który  nie powinien być wyższy niż 2-2,5:1. Nadmiar  Fosforu i jego związków hamuje absorbcję Ca, również nadmiar jonów magnezu powoduje zaburzenia wchłaniania Ca w jelitach.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (18)

  • pip 2013-07-09 11:11:59
    Pracownicy ubojni zmuszani do udziału w tej hucpie zgłaszajcie się do Państwowej INSPEKCJI PRACY

  • Polak44444 2013-07-09 11:02:17
    Ratujmy Polskie Rolnictwo! Ratujmy Polskie Zakłady! Ratujmy tysiące miejsc pracy!!!!


    Spotkajmy się na Torwarze w Warszawie 10.07 o godz 10:00 skad przejdziemy pod Sejm, Kancelarie Rady Ministrow, Siedzibe Klubu PiS, aby wyrazić swoje poparcie dla uboju rytualnego!!!

    Nie dajmy się francuskiemu lobby które przejęło naszych klientów! Nie pozwolmy wyslac 8 tysiecy rodzin na bruk! Apelujmy o rozwage do poslow PiS aby zawalczyli o polskie rodziny, o polskiego rolnika, polskich pracownikow. Sytuacja na wsi jest dramatyczna!!! Rolnicy, szczególnie młodzi, sa zmuszani do szukania pracy w miescie! Pozwoliliśmy by zniszczono polskie hodowle gęsi, z jednego z najwiekszych eksporterów wieprzowiny staliśmy się importerem. Nie dajmy całkowicie zniszczyć polskiego rolnictwa, polskiej wsi, polskich rzeźni! Walczmy o to co nam się należy!
    Informacje o manifestacji:
    Związek Polskie Mięso 722-220-019
    Stowarzyszenie Rzeznikow i Wedliniarzy 507-130-369
    Krajowa Rada Drobiarska 22 33 61 338
    Zakłady Mięsne Mokobody 516-031-481
    Zakłady Mięsne Biernacki 603 812 581
    Zaklad Drobiarski Imex 609 511 200
    Zaklad Miesny Jozian 504 096 777
    Zaklady Miesne Kowalczyk 695 999 395
    Zaklady Miesne Sobsmak Tykocin 509 551 621
    Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Rolniczych 500-012-173
    UPEMI 664 141 400
    Porozumienie Rolnikow, Zwiazkow i Organizacji Rolniczych 513 963 872


    DOLACZYLA DO NAS DEKLARUJAC POPARCIE I UDZIAL W MANIFESTACJI;

    Samoobrona Rolnicza 602 695 895


    ZAPEWNIAMY BEZPŁATNY TRANSPORT I POWROT

    Zapraszamy wszystkich zwolenników uboju rytualnego na
    facebook.com/ubuj.rytualny?hc_location=stream
  • arszczecin 2013-04-07 13:41:40
    @ ostał sie jeno sznur, ok
    co do wracza, u mnie najbliższy który do krowy przyjedzie ma 50 km w jedną stronę, więc 100 zł w obie str bierze za sam dojazd, ale jest naprawdę obkuty, tego o którym pisałem niżej nawet nie wołam, bo to nie ma sensu.
    przyzwyczajony do trybu działania bliskiego lekarza, byłem w szoku jak wezwałem tego z daleka.
    jego pierwsze pytania brzmiały, kiedy były wykonywane badania krwi, i jakie wyniki, czy badane były ciała ketonowe. odpowiedz była nie, a nawet zdziwienie wywoływało uzycie stetoskopu.

    daj znać czy będziesz tu jeszcze jakiś czas to wrzucę na chwilę fotki ( a nie ma sensu aby były dłłużej ) co potrafi, a właściwie nie potrafi zrobić lekarz . w przypadku tego lekarza JEST ZA CO GO WINIĆ, zdaję sobie sprawę że w przypadku zaawansowanej ciąży cielak znajduje sie bardzo głęboko i ciężko go zlokalizować.
  • ostał sie jeno sznur 2013-04-07 13:06:34
    kiedys miałem problem z kwasicą i kazdy kazał kupowac i dawac kwasny weglan albo drozdze no i tak robiłem słuchajac mądrych:) specjalistów , koszty były bardzo duze a kwasica nadal sie pojawiała w koncu pomyslałem ze jak odstawie te preparaty to i tak na jedno wyjdzie, no i wyszło ale ku mojemu zdumieniu na moje bo od kilku lat nie mam kwasicy i zapomniałem co to za zjawisko ale usłyszałem madre słowo od pewnego profesora mało znanego:) ze kwasice krowa musi zwalczyc sama a nie sypac te drogie srodki oczywiscie nie mówie tu o skarajnych wypadkach , miesiecznie oszczedzam kikaset złotych a rocznie to az strach liczyc ile marnowałem pieniedzy:) najgorsza jest ta bojazn u nas hodowców ze jak cos odejme krowie to bedzie bardziej chora bo tak nam wpajaja a wpajaja by kupowac, tylko co maja powewiedziec te gospodarstwa które nie kupija zadnych srodków zaradczych?? znam takich wiele i tam nie ma zadnych problemów o dziwo wiec chyba cos w tym jest prawda??
  • ostał sie jeno sznur 2013-04-07 12:56:05
    Arszczecin przeczytaj uwaznie artykuł , pisze ze zaleganie to nie tylko wapn a bez diagnozy to mozesz tylko zaszkodzic bo wapnia moze byc pod dostatkiem a Ty wlejsz krowie a musisz wiedziec ze nadmiar tez jest szkodliwy, wet za podanie leków dozylnych i kroplówki bierze około 100zł wiec przesadzasz:) czasami detale decyduja o tym czy krowa jest zdrowa, bo moze byc zywienie dobre ale brak np soli anioniowych no ale to temat morze, badanie rektalne bo pewnie to masz na mysli nigdy nie jest i nie było stuprocentowe wiec tez nie ma co winic lekarza bo to sie czesto zdarza ze mozna wysnuc złą diagnoze
  • arszczecin 2013-04-07 12:02:05
    @ostał sie jeno sznur, to tylo pogratulować dobrego żywienia :)

    a jeszcze bardziej jeśli masz dobrego lekarza w okolicy, ja nie ;(

    te cudotwórcze , wymienione przezemnie preparaty to tylko wapń, energia , drożdze.
    i jeśli w tym wypadku ( zalegań ) będziesz czekał na lekarza, który dożylnie poda ci wapń, glukozę za wizytę zapłacisz 300-400 zł, tu zapłacisz max 50 zł

    ja z wami się zgadzam , z twierdzeniem ze nie należy dopuścić do zalegań, ketozy, kwasicy i że to jest wyłącznie wina hodowcy.

    ostał sie jeno sznur
    gdybyś mógł zobaczyć jak "najlepszy " u mnie lekarz kroplówki dawał.
    przedobrzyłem z żywieniem, zatłuściłem jałówki, były ciężkie porody, na 5 szt , 5 z zaleglo w przeciągu tyg ( mea culpa ) przyjechał wracz, daje kroplówkę ( wapno i glukozę w szyję ) nie trafił w żyłę , kroplówkę dał, mućki zaczeły gnić, tak że mogłem złapać przełyk. podochneły. na 5 szt , 3 z dziurami w szyji.

    ten sam lekarz, wcześniej badał mi szt na cielność, wsadził, nie cielna. rzeź. nie cielna. rzeź. a na rzeźni chłopaki mówią że cielne krowy wyrzucam ;(
  • ostał sie jeno sznur 2013-04-07 10:10:06
    Arszczecin ponad 25 lat jestem hodowcą krów i za ten okres miałem tylko 2 porazenia poporodowe , powiem więcej nie stosuje zadnych srodków a wrecz uczono mnie ze jesli ktos proponuje Ci panaceum to chce Cie wydoic bardziej niz Ty krowe dlatego zgodze sie z lekarzem bo przerabiałem juz wiele i mam duze doswiadczenie i moge Cie zapewnic ze jak pogoniłem tych wszystkich cudotwórców to dopiero mam zysk a lekarz to nie cudotwórca i czasami potrzebe ne sa dwie lub trzy wizyty a facet po jednej szuka porad w necie , to smieszne bo w ten sposób mozna tylko zaszkodzic
  • arszczecin 2013-04-06 22:52:50
    dobrze, calpro, bovifit i ketokil, gwóno i czyściciele kieszeni, żywieniowiec to czyściciel kieszeni.

    powiedz mi czemu, mimo fachowej wiedzy lekarza, ( wpis: moia krowa ma iutro termin cielenia a jusz dzis dostala porazeniai jest lerzaca chociasz podano jej kroplowke) gościu szuka porad w internecie??

    jeśli ja popełnie błąd , to ja za niego zapłacę, nie zdarzyło mi się jeszcze aby wracz psujący mi sztuke tak powiedział,
    więc , weterynarz ? ...
  • lekarz 2013-04-06 22:24:11
    Zywieniowiec to kolejny czysciciel kieszeni a co Ty nie masz rozumu? a p[o drugie zywieniowiec ułozy dawke a ile krowa pobierze to Twoja dzialka a po trzecie to wez ksiazki i czytaj , czytaj czytaj bo wiele musisz sie jeszcze uczyc dlatego dyskusja z Toba staje sie jałowa i daj sobie lepiej w zyłe i krowie tez to bedzie lepszy pozytek , kumasz o co mi chodzi? nagle kurna wszyscy sie lekarzami zrobili i lecza przez internetet bovifitem
  • arszczecin 2013-04-06 22:06:05
    @ lekarz,

    krowa ma prawo zalegać, bo HODOWCA popełni ( ł ) błąd.

    a teraz sedno, pytanie brzmiało :
    "jakie leki mozna podawac krowie na porarzenie przed porodowe prucz kroplowki prosze o rady"
    pytanie brzmiało czym leczyć, nie jak zapobiegać.

    a ty piszesz że należy wyrzucić , te gónwo warte wynalazki, kiedy gościowi szt wpadła w hipokalcemię. i za chwilę pójdzie na mączkę . no ogarnij się
    zauważ jeszcze jedno w mojej pierwszej wypowiedzi :
    "żywieniowca sciągnąć aby ułożył nową dawkę żywieniową bo z resztą szt będzie podobnie"
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.235.183
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!