PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Ruja na zawołanie

Ruja na zawołanie fot. Ł. Chmielewski

Autor: Łukasz Chmielewski

Dodano: 23-07-2016 08:52

Tagi:

Coraz częściej w stadach wysokowydajnych krów mlecznych pojawiają się poważne problemy z rozrodem, których nie sposób rozwiązać naturalnymi metodami. Występuje wówczas konieczność wprowadzenia sztucznych metod indukcji rui.



Trudności związane z rozrodem krów mlecznych pojawiają się często już na starcie przy próbach zacielenia. Ciche ruje bądź brak rui powodują wydłużanie okresu miedzywycieleniowego, a tym samym przynoszą straty ekonomiczne w wyniku przedłużonej laktacji i spadającej produkcji mleka. Przyczyn takiego stanu jest wiele, jednak niektóre są niezależne od hodowcy. W pewnych przypadkach konieczna jest interwencja w cykl rozrodczy krowy, aby uratować ją od wybrakowania ze stada, bo w obecnych realiach nie ma w oborze miejsca na nieprodukcyjne zwierzęta. W stadzie jest miejsce wyłącznie dla sztuk, u których występują cykliczne wycielenia, a co za tym idzie - c ykliczne laktacje.

WAŻNY DOBROSTAN

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że zanim nastąpi jakakolwiek interwencja w cykl rozrodczy krowy, należy zdiagnozować przyczynę problemów z rozrodem. Elementów wpływających na prawidłowe funkcjonowanie czynności rozrodczych jest wiele (omawialiśmy je szczegółowo w 4 i 5 numerze "Farmera"). Mogą to być czynniki takie jak: stres cieplny, zły mikroklimat w oborze, przebyte choroby dróg rodnych, ronienia i wiele innych.

Ważne, aby samicom przeznaczonym do zacielenia zapewnić jak najlepsze warunki. Wskazane, aby miały możliwość ruchu, najlepiej na pastwisku, a przynajmniej na okólnikach, gdzie jest dostęp do światła słonecznego. Decydujący wpływ na prawidłowe funkcjonowanie układu rozrodczego samicy odgrywa również żywienie. Poprawne żywienie, oparte na bilansowanej dawce pokarmowej, bogatej w witaminy i minerały, gwarantuje prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu zwierzęcia, w tym również układu rozrodczego. Skutkiem popełnianych błędów żywieniowych są choroby metaboliczne, których występowanie również działa niekorzystnie na rozród. W związku z tym naprawę rozrodu należy rozpoczynać od poprawy warunków utrzymania, a nie od telefonu do lekarza weterynarii. Oczywiście, są przypadki, w których problemy z rozrodem występują niezależnie od działań hodowcy. Wówczas rzeczywiście konieczna jest interwencja lekarza.

PODSTAWĄ DIAGNOSTYKA

Poprawny rozród w stadzie, czyli taki, który pozwala uzyskać jedno cielę rocznie, jest warunkiem opłacalnej produkcji. Im dłuższy okres międzywycieleniowy, tym opłacalność ta ulega obniżeniu. W związku z tym ważna jest obserwacja krów po wycieleniu. W prawidłowym przebiegu cyklu płciowego pierwsza ruja po porodzie powinna wystąpić do 40. dnia laktacji. Jeżeli okres ten znacząco się przedłuża, należy ten stan skonsultować z lekarzem weterynarii, aby ustalić przyczynę braku rui.

Istotne jest również wczesne wykrywanie ciąży. Niejednokrotnie zdarza się sytuacja, w której po zabiegu inseminacji krowa, mimo że nie jest cielna, również nie wykazuje objawów rujowych. Z tego względu często mylnie określana jest cielność krów. Warto więc obligatoryjnie przeprowadzać badanie cielności krów ok. 30 dni po pokryciu, wówczas mamy pewność co do obecności ciąży. Należy zaznaczyć, że wszelkie ingerencje w cykl rozrodczy krów mogą być przeprowadzane wyłącznie we współpracy z lekarzem weterynarii i przy stuprocentowej pewności, że dana krowa nie jest cielna.

TERAPIA HORMONALNA

Kluczową rolę w regulacji przebiegu cyklu rujowego u krowy odgrywa ciałko żółte, a w zasadzie produkowany przez nie hormon

- progesteron. Sterowanie rozrodem odbywa się więc przede wszystkim w wyniku symulacji lub w hamowaniu rozwoju ciałka żółtego. Regulacja czynności rozrodczych wymaga więc gruntownej wiedzy dotyczącej zarówno gospodarki hormonalnej, jak i przebiegu cyklu płciowego. Istnieją różne programy indukcji i synchronizacji rui, wykorzystywane zarówno w stadach bydła mlecznego, jak i mięsnego. Wybór programu zależy od stanu fizjologicznego narządu rozrodczego krowy oraz dotyczących go stanów patologicznych.

Wywołanie rui poprzez skrócenie fazy ciałka żółtego

Jednym ze sposobów usunięcia ciałka żółtego jest jego mechaniczne wyłuskanie (enukleacja) poprzez prostnicę. W efekcie zabiegu dochodzi do obniżenia poziomu progesteronu i wystąpienia rui w ciągu kilku następnych dni. Jednak wadą mechanicznej interwencji może być pojawienie się zrostów w obrębie jajnika. W związku z tym częściej wykorzystuje się do tego celu działanie hormonów. Zastosowanie w tym względzie ma prostaglandyna (PgF2α) lub jej syntetyczne analogi, której iniekcja przyspiesza regresję ciałka żółtego i wystąpienie rui. Czasem wystarcza jednokrotne podanie PgF2α w nieznanej fazie cyklu jajnikowego. Ponad połowa krów powinna wykazać ruję 2-5 dni po iniekcji. Jednak prostaglandyna nie jest skuteczna w pierwszych 3-5 dniach cyklu, kiedy nowe ciałko żółte nie jest jeszcze w pełni wykształcone, jak również w ostatnich 2-3 dniach cyklu przed następną rują. Zastosowanie prostaglandyny może przynieść efekty jedynie w fazie lutealnej, czyli od 5. do 15. dnia cyklu rujowego. W związku z tym w praktyce często stosowana jest metoda podwójnej iniekcji prostaglandyny w odstępie 10-14 dni od pierwszego podania. Jednak samo wykorzystanie prostaglandyny w sterowaniu rozrodem krów nie jest aż tak dużym ułatwieniem organizacyjnym, gdyż nadal wymaga regularnej obserwacji i zdolności wykrywania rui, co w dużych stadach niejednokrotnie przysparza wielu problemów. Obecnie wdrażane programy indukcji i synchronizacji rui pozwalają na inseminację w danym dniu bez konieczności wykrywania rui (tzw. "krycie w ciemno").

Zastosowanie gestagenów

Do gestagenów zaliczany jest progesteron i jego syntetyczne pochodne. Obecnie najpopularniejszą formą wykorzystania tej metody indukcji rui są progesteronowe wkładki dopochwowe, które aplikuje się na 10-12 dni, blokując w ten sposób ruję i owulację. Preparaty te stale uwalniają do krwioobiegu krowy określoną dawkę progesteronu. Działają one na zasadzie sztucznego ciałka żółtego, po usunięciu którego następuje wyrzut gonadotropin stymulujących aktywność jajników i w efekcie wywołując ruję. Inną formą podawania hormonu jest zastosowanie silikonowych implantów, które wprowadza się pod skórę małżowiny usznej na 9 dni, po czym ruja występuje najczęściej w okresie 24-48 godzin.

Połączenie prostaglandyny (PgF2α) i gonadoliberyny (GnRH)

Jedną z bardziej precyzyjnych metod sterowania cyklem płciowym u krów w laktacji jest połączenie działania PgF2α i GnRH. Gonadoliberyna pobudza produkcję hormonów gonadotropowych, wpływających na pracę jajników, takich jak FSH (hormon folikulotropowy), który inicjuje wzrost i dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych uwalniających w momencie owulacji komórkę jajową, oraz LH (hormon luteinizujący) odpowiedzialny za owulację oraz tworzenie ciałka żółtego w miejsce uwolnionej komórki jajowej. Metoda ta jest często wykorzystywana w dużych stadach bydła mlecznego, gdyż zastosowanie jej z góry zakłada czas inseminacji, co jest ogromnym ułatwieniem organizacyjnym, zwalniającym z obowiązku wykrywania rui u poszczególnych sztuk. Najczęściej stosowany schemat polega na podaniu GnRH w dniu 0, w 7. dniu odbywa się iniekcja PgF2α, a w 9. dniu - ponowne podanie GnRH. Po takiej serii przeprowadza się inseminację bez obserwacji objawów rujowych w okresie ok. 12-24 godzin po drugiej iniekcji GnRH. Przy zastosowaniu tej metody owulację stwierdza się u ok. 96 proc. krów.

Regulacja cyklu płciowego krowy w pewnych przypadkach ułatwia znacznie organizację rozrodu w stadzie. Zawsze jednak należy najpierw usunąć przyczyny pojawiających się nieprawidłowości, a w ostateczności ingerować w organizm krowy. Wszelkie działania w zakresie rozrodu powinny być poprzedzone badaniem klinicznym. Ważna jest tu więc ścisła współpraca z lekarzem weterynarii, który opiekuje się danym stadem.

Artykuł pochodzi z wydania 7/2016 miesięcznika Farmer

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • Lewar 2016-08-10 13:14:07
    https://www.google.nl/search?q=co+synch+cidr+protocol&client=firefox-b&biw=1280&bih=639&source=lnms&tbm=isch&sa=X&sqi=2&ved=0ahUKEwjymo7U27bOAhXC2hoKHTevCxsQ_AUIBigB

    Tak to się robi panie autor możesz 30 stron pisać a wystarczy 1 zdjęcie }:) pozdro 300
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.162.128.159
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!