PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Systemy produkcji bydła mięsnego

Systemy produkcji bydła mięsnego Produkcja bydła mięsnego w Polsce pozostaje perspektywiczną, aczkolwiek nadal dość ospale rozwijającą się gałęzią produkcji

Rozważając podjęcie decyzji dotyczącej produkcji bydła mięsnego, warto prześledzić, jakie możliwości istnieją w takiej produkcji oraz jakie są wady i zalety poszczególnych systemów.



Produkcja bydła mięsnego w Polsce pozostaje perspektywiczną, aczkolwiek nadal dość ospale rozwijającą się gałęzią produkcji. Krajowy sektor produkcji bydła zdominowany jest przez producentów mleka. Wśród całej gamy różnorodnych systemów produkcji bydła mięsnego tylko dwa mają szersze, gospodarcze znaczenie w naszym kraju. Pierwszy z nich, najbardziej popularny, to opas cieląt pochodzących ze stad bydła mlecznego do wysokich mas ciała. Natomiast drugi, reprezentowany przez zdecydowanie węższe grono hodowców i producentów, to produkcja bydła czystorasowego. Biorąc pod uwagę wyraźnie zaznaczającą się segmentację rynku wołowiny, istnieje potrzeba dostosowania technologii produkcji do potrzeb odbiorców. Jedynie dobrej jakości materiał opasowy, który jest w stanie sprostać oczekiwaniom odbiorców i konsumentów, pozwoli osiągać zadowalające efekty ekonomiczne. Poniżej przedstawiam charakterystykę wybranych, najbardziej popularnych w Europie systemów produkcji bydła użytkowanego w kierunku mięsnym.

SYSTEMY OPASU BUHAJÓW

Podstawowy system opasu buhajków polega na doprowadzeniu odsadków pochodzących ze stad mięsnych do wagi ubojowej przed osiągnięciem przez nie 16. miesiąca życia. Taki materiał rzeźny znajduje swoich odbiorców głównie w Wielkiej Brytanii. W wielu krajach europejskich ubój buhajków w takim wieku kwalifikuje je do wejścia do systemów jakości wołowiny, co wiąże się ze specjalną premią dla producenta. Należy jednak mieć na uwadze, że materiał (odsadki), który kwalifikuje się do intensywnego opasu, musi spełniać określone kryteria. Do tego modelu opasu powinno wybierać się jedynie te cielęta, które w okresie od urodzenia do odsadzenia uzyskały przyrosty powyżej 1,25 kg/dzień.

W rezultacie do tego typu opasu kwalifikują się jedynie buhajki, które w momencie odsadzenia wykazują powyżej 320 kg żywej wagi. Zwierzęta, aby sprostać intensywnemu tempu wzrostu, na poziomie 1,35 kg/dzień w okresie od urodzenia do uboju, muszą charakteryzować się odpowiednimi, genetycznymi predyspozycjami. W związku z tym ten typ opasu prowadzony jest często w gospodarstwach, które posiadają stado mamek, dzięki czemu łatwiej jest im wybrać odpowiednie osobniki kwalifikujące się do intensywnego wzrostu. Selekcjonując materiał do tak intensywnego opasu, należy pamiętać o bioasekuracji nowo wprowadzanych sztuk. Osobniki chore lub po przebytej chorobie nigdy nie sprostają tak wyśrubowanym parametrom technologicznym, które są narzucane przez ten system. Żywienie w okresie adaptacyjnym do finiszu polega na podawaniu odsadkom 2-3 kg paszy treściwej dziennie i sukcesywnym jej zwiększaniu do poziomu ok. 5 kg. W trakcie samego 120-dniowego finiszu (ostatnie 120 dni opasu) stosowane jest intensywne żywienie paszą treściwą "do woli". W trakcie tak prowadzonego opasu należy spodziewać się zużycia ok. 1,4 t s.m. (1,6 t) paszy treściwej, ok. 0,6 t s.m. kiszonki (ok. 2,8 świeżej) na sztukę. W sytuacji ograniczonej dostępności kiszonki należy zabezpieczyć opasom ok. 150 kg słomy. W momencie uboju masa tuszy buhajków powinna oscylować wokół 400 kg, przeciętnie wycenionych na 2+ (otłuszczenie). Rynek wykazuje bowiem silny popyt na osobniki o właśnie takiej masie ze względu na fakt, że można z nich uzyskać steki o pożądanej dla klientów wielkości.

Warto nadmienić, że istnieje również mniej intensywna wersja opisanego wyżej systemu. Różnica polega na ograniczeniu w nim ilości pasz treściwych, a co za tym idzie - niewielkim pogorszeniu przyrostów (1,25 kg/ dzień) w okresie od urodzenia do uboju. Okres finiszu jest tutaj wydłużony do 230 dni. W związku z tym system wymaga wykorzystania kiszonek wysokiej jakości, których przeciętne zużycie na dobę na sztukę wynosić będzie ok. 20 kg. Zużycie pasz w przeliczeniu na buhajka wynieść powinno ok. 1,1 s.m. paszy treściwej i ok. 0,9 t s.m. kiszonki. W efekcie po uboju tak opasanych buhajów należy spodziewać się przeciętnie masy tuszy na poziomie 365 kg.

Interesującym rozwiązaniem, zresztą dość popularnym również w Irlandii, jest intensywny opas buhajków hf do wieku poniżej 16. miesiąca ich życia. Najlepszym materiałem wyjściowym do tego opasu są mieszańce towarowe powyżej 100 kg, pochodzące ze skrzyżowania krów rasy hf z buhajami ras mięsnych, w wieku ok. 10 tygodni. W niektórych krajach, gdzie warunki na to pozwalają (bardzo dobre pastwiska), buhajki takie można do osiągnięcia przez nie ok. 250 kg utrzymywać na pastwisku. Jednak nasze krajowe warunki mogą na to nie pozwolić i w takim przypadku konieczne jest dokarmianie buhajków paszą treściwą w ilości do 2 kg/ szt./dobę. Osobniki, które w tym czasie nie osiągnęły co najmniej 220 kg, powinny być przekierowane do alternatywnego systemu ich finiszu. W okresie przejściowym do finiszu, przez okres 3 tygodni, zwiększa się stopniowo udział w ich żywieniu paszy treściwej. Docelowy model zakłada podawanie paszy treściwej "do woli" wraz z dodatkiem słomy lub kiszonki w ilości ok. 1 kg/szt./ dobę. W ciągu całego opasu przewidywana konsumpcja paszy treściwej wynosi ok. 1,9 t s.m. paszy treściwej oraz 250 kg słomy lub kiszonki. W efekcie po uboju przeciętna masa tuszy takiego buhajka powinna kształtować się na poziomie ok. 270 kg, o uformowaniu tuszy na poziomie powyżej O- i jej otłuszczeniu powyżej 2+.

Innym rozwiązaniem jest prowadzenie opasu do wieku 18-20 miesięcy, co zresztą jest najczęściej spotykanym systemem opasu w naszym kraju. Cielęta zakwalifikowane do tego modelu opasu powinny charakteryzować się dobrymi przyrostami w okresie od urodzenia do odsadzenia (ok. 1,25 kg/dobę). Natomiast całkowite przyrosty życiowe opasów powinny osiągnąć ok. 1,20 kg/dobę. Po odsadzeniu buhajki powinny otrzymywać 1-2 kg paszy treściwej, plus dobrej jakości kiszonkę, tak aby w tym okresie przyrosty ustabilizowały się na poziomie 0,6 kg/dobę. W okresie wegetacyjnym można wykorzystywać pastwisko lub alternatywnie zwiększyć intensywność żywienia paszą treściwą i kiszonkami, tak aby w kolejnych 100 dniach opasu uzyskać przyrosty rzędu 1,35 kg/dobę. W ostatnich 80-100 dniach finiszu zalecane jest żywienie paszą treściwą do woli, przy przyrostach rzędu 1,65 kg/dobę, tak aby uzyskać masę końcową ok. 700 kg. Zużycie pasz kształtuje się na następującym poziomie: pasze treściwe 1,3 t s.m.,

pastwisko ok. 1 t s.m. oraz kiszonka ok. 1,1 t s.m. Głównym problemem z żywieniem pastwiskowym buhajków może być infrastruktura pastwiskowa. Brak solidnych ogrodzeń oraz bardzo często wybujały temperament buhajków mogą być problemem dyskwalifikującym to rozwiązanie w niektórych gospodarstwach. Analogiczny model opasu można zastosować dla buhajków rasy hf. W tym wypadku materiałem wyjściowym powinny być ok. 100-kilogramowe cielęta w wieku ok. 10 tygodni.

SYSTEMY OPASU JAŁÓWEK

W przypadku jałówek pochodzących ze stad mięsnych jednym z popularnych systemów jest ich opas do wieku ok. 20 miesięcy. W tym celu należy wybrać osobniki charakteryzujące się dobrą użytkowością opasową w okresie przedodsadzeniowym (ok. 290 kg żywej wagi). Zalecane jest, aby ich dobowe przyrosty w tym okresie nie były niższe niż 1,2 kg/dobę, tak aby ich przyrosty życiowe kształtowały się na poziomie ok. 850 g/dobę. Po odsadzeniu jałówki powinny otrzymywać 1-1,5 kg paszy treściwej wraz z dobrą kiszonką, tak aby utrzymać przyrosty na poziomie 0,5-0,6 kg/dobę. W okresie wiosennym 370-kilogramowe osobniki już można wypędzić na pastwisko. W czasie pierwszych 5 miesięcy żywienia pastwiskowego powinny uzyskać łączny przyrost masy ciała na poziomie ok. 140 kg. W okresie opasu jałówki wykorzystają ok. 0,5 t s.m. paszy treściwej, 1,5 t s.m. pastwiska i ok. 1 t s.m. kiszonki. Po finiszu masa tuszy jałówek powinna osiągać ok. 310 kg. Pożądane jest natomiast ich dobre otłuszczenie (3, 4), przy konformacji na poziomie U i R. Jednak aby uzyskać takie wyniki, konieczne jest posiadanie zwierząt o dobrym genotypie. Powyżej opisany model jest przeznaczony dla ras kontynentalnych, nieco później dojrzewających. W przypadku jałówek Angus bądź Hereford system należy nieco zmodyfikować. Bardzo zbliżony do opisanego powyżej modelu można zastosować w przypadku wolców mięsnych.

OPAS CIELĄT "ROSE VEAL"

Produkcja "rose veal" różni się od typowych systemów produkcji cieląt na tzw. białe mięso. Przez pierwszą część cyklu produkcyjnego cielęta są odchowywane na mleku lub preparatach mlekozastępczych, a następnie są karmione paszami stałymi, objętościowymi i treściwymi. W niektórych krajach, tj. Francji czy Wielkiej Brytanii, cielęta odchowywane są przy matkach w systemie pastwiskowym. W Holandii natomiast utrzymywane są w kojcach po 40-80 sztuk, a powierzchnia przeznaczona na jedną sztukę wynosi 1,8 m2. W holenderskim systemie cielęta karmione są z automatycznej stacji odpoju cieląt (40 cieląt na 1 stację). Po odpoju preparatami mlekozastępczymi cielęta otrzymują "do woli" dawkę pokarmową opartą głównie na kiszonce z kukurydzy oraz ubocznych produktach przemysłu rolno-spożywczego. Ponieważ przy opasie cieląt na "rose veal" nie ma ograniczeń w odniesieniu do poziomu żelaza w dawce pokarmowej, mięso przyjmuje barwę ciemniejszą - różową, a nie białą. Wiek cieląt w momencie uboju waha się od 5-8 miesięcy dla tzw. baby beef do 8-11 miesięcy w zależności od rasy i intensywności produkcji. W Hiszpanii cielęta na różowe mięso, znane pod nazwą "ternera", są ubijane w wieku 9-12 miesięcy, przy masie tuszy 180-240 kg. W związku z normalnym rozwojem przedżołądków u cieląt prze

znaczonych na różowe mięso ich wydajność rzeźna jest niższa o około pięć punktów procentowych niż cieląt przeznaczonych na białe mięso.

Obecnie opasane cielęta są karmione mlekiem lub preparatami mlekozastępczymi, które mogą być trawione częściowo również w jelitach. Preparaty takie produkowane są w oparciu o niektóre składniki mleka, tj. odtłuszczone mleko w proszku, białka, tłuszcze, witaminy i składniki mineralne zarówno pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego. Po osiągnięciu 4 tygodni życia do diety cieląt wprowadzane jest włókno w celu pobudzenia rozwoju przedżołądków. Cielęta najczęściej karmione są preparatem mlekozastępczym, podawanym z wiadra, wspólnego koryta, z którego cielęta pobierają również paszę stałą, lub zautomatyzowanej stacji odpoju cieląt. Podstawową zasadą związaną z zarządzaniem żywieniem cieląt odpajanych preparatem mlekozastępczym jest utrzymanie homogennych grup zwierząt (ten sam wiek, przyrosty oraz tempo picia). Cielęta najczęściej lokowane są w kojcach na drewnianych lub kombinowanych, drewniano-betonowych rusztach. W niektórych systemach cielęta utrzymywane są w kojcach wyścielonych ściółką, na posadzkach pełnych, betonowych lub rusztowych przykrytych gumowymi matami.

Cielęta utrzymywane w dużych grupach najczęściej odpajane są mlekiem ze specjalnych, automatycznych stacji odpoju cieląt, które kontrolują czas i ilość pobranego pokarmu. Podobne urządzenia wykorzystywane są dla cieląt do zadawania pasz stałych.

Głównym celem produkcji cielęciny jest uzyskanie blado-różowego mięsa. Jakiekolwiek zintensyfikowanie tej barwy może negatywnie wpłynąć na jego wartość. Barwa mięsa uzależniona jest od poziomu mioglobiny w mięśniach. Aby zredukować zawartość mioglobiny, ogranicza się w dawce dla cieląt pobranie żelaza, wywołując tym samym stan lekkiej anemii. Jednak aby niski poziom żelaza w dawce dla cieląt nie wpływał negatywnie na ich wzrost, preparaty mlekozastępcze dla cieląt zawierają minimalny udział tego mikropierwiastka w swoim składzie. Decyzja Komisji nr 97/182/ EC zmieniona przez Decyzję nr 91/629/EC mówi, że poziom żelaza w paszach podawanych cielętom powinien wystarczyć, aby koncentracja hemoglobiny we krwi wynosiła nie mniej niż 4,5 mmol/l.

Preparaty mlekozastępcze podawane są cielętom w temperaturze 39oC, w dwóch odpojach (rannym i wieczornym). Nieco inaczej wygląda natomiast plan odpoju cieląt w automatycznych stacjach odpoju cieląt. Ilość preparatu mlekozastępczego podawanego zwierzętom powinna wzrastać wraz z ich wzrostem i rozwojem. Pomimo faktu, że podawanie pójła cielętom z wiaderka daje możliwość bieżącej kontroli pobierania pokarmu, to wymaga jednak większych nakładów pracy. W przeciwieństwie do podawania pójła z wiaderka wykorzystanie koryt do pojenia zbiorczego może zostać w pełni zautomatyzowane. Mankamentem tej metody jest pojawienie się negatywnych zachowań związanych ze współzawodnictwem pomiędzy cielętami w grupie. W związku z tym pojawia się również konieczność częstego przegrupowywania cieląt w celu zachowania homogennych grup. W niektórych systemach produkcji, tj. systemach ekologicznych czy Label Rouge we Francji, cielęta odpajane są mlekiem pełnym.

Jak wynika z charakterystyki wybranych systemów utrzymania bydła mięsnego, istnieje wiele rozwiązań dostępnych dla producentów zainteresowanych tą gałęzią produkcji, jednak wybór odpowiedniego uzależniony powinien być od uwarunkowań panujących w konkretnym gospodarstwie, a jednocześnie uzasadniony rynkowo.

Artykuł ukazał się w październikowym wydaniu miesięcznika "Farmer"

 

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (7)

  • wujo stasiu 2017-10-29 18:40:25
    ajato wlasnie w spoldzielniach najlepiej bylo robione nie to co teraz prywatne gospodarstwa i wogole
  • ajato 2017-10-29 09:32:44
    Najlepsi doradcy to te józki i mietki co pracowali w spółdzielniach produkcyjnych za komuny. W 2 lata 400 kg, bo co wsypał do koryta józek, to mietek zaraz zabrał i sprzedał za flaszke wódki "prywaciorzowi". No, teraz narzekanie, że roboty ni ma, a un u prywaciorza nie bydzie robioł...
  • viola 2017-10-29 00:49:25
    @hereford , chciałam się upewnić : nie chodzi ci o wagę gospodarza , ani w szczególności o wagę gospodyni ?
  • Hereford 2017-10-28 15:27:18
    Najlepszy doradca żywieniowy to waga do bydła w gospodarstwie. W tedy wiemy o czym mówimy.
  • Sargon 2017-10-28 13:10:18
    Takie historie lubię miałem podobnie ale z tą różnicą że moi "postępowi doradcy" mając wypłatę za mleko 17k-20k na mięsiąc teraz pracują w fabryce butów za 1300zł. Nie jestem złośliwy bo szkoda mi ich szczerze chcieli się rozwinąć ale ulegli namowom że kredyt kredytem trzeba spłacać
  • J>W> 2017-10-28 12:12:21
    Lat temu 50, nauczyciel nakłonił uczniów z SPR (Szkoła Przysposobienia Rolniczego ) do wybrania u ojca jakiegoś zwierzęcia i chowania go wg. książki. Józek wybrał byczka z trzech . Po 18 miesiącach ojciec Józka zaprowadził do na spęd. Byczek ważył 540 kg gdy byczki innych chłopów - dwuletnie - ważyły po 450 kg. Po chwilowym podziwie , niektórzy zaczęli pytać , a co , a jak. Po kilku minutach głosy były takie : trza być gupim żeby tak byka karmić , jo to bym trzy takie - na ty paszy - uchowoł (gwara w Sieradzkiem) . Sąsiad wrócił do domu , a na pytanie roześmianego Józka (bo już dotarła do niego waga byczka) - od progu dostał "w pysk". Żadne dziecko - przez długie lata , już nie posłuchało nauczyciela (aż rodzice wymarli). Żaden z następców (tych , co to trzy byczki by na ty paszy wychowali ) nie został na wsi. Józek ma - nie największe ale jedno z pięciu gospodarstw (z 54 ), które na tej wsi (40 lat temu) funkcjonowały . Dzieci wykształcił , jest na rolniczej emeryturze i nadal hoduje byczko - po 900 kg w dwa lata (830 - hf)
  • Antoni 2017-10-28 10:34:54
    Mój byk źre wszystko co mu dam do jedzenia, tak było i tak będzie, nikt nie będzie godał co mam bykoju dać jesć
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.244.248
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!