PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Walczmy ze skutkami upałów

Autor: Łukasz Głuchowski

Dodano: 22-07-2017 07:46

Tagi:

Lato to trudny okres dla hodowców bydła i producentów mleka. Oprócz wzmożonych prac polowych związanych ze zbiorem pasz nasilają się także problemy zdrowotne zwierząt. Głównym winowajcą jest stres cieplny, któremu można, a nawet trzeba zapobiegać.



Komfort krów zależy od temperatury powietrza oraz jego wilgotności. Już powyżej 24oC i wilgotności powietrza na poziomie 65 proc. wysokowydajne krowy mleczne mogą odczuwać dyskomfort. Przy tym samym poziomie wilgotności i temperaturze 30oC mówimy o stresie cieplnym. W takich warunkach krowy mają obniżony apetyt, co skutkuje zmniejszeniem wydajności mlecznej. Jeśli temperatura wzrośnie o kolejne 5oC, będziemy mieli do czynienia z silnym stresem cieplnym, podczas którego negatywne objawy nasilają się.

Objawami stresu cieplnego u bydła są: spowolnienie reakcji na bodźce i widoczna apatia. Zaobserwować można zwiększenie tempa oddechów do ponad 80 na minutę. Z powodu zwiększonej potliwości zwierzęta mają wzmożone pragnienie. Podczas upałów tłoczą się więc przy poidłach. Jednocześnie kolejnym objawem stresu cieplnego jest mniejsze pobranie dawki oraz wzmożone sortowanie paszy. Wysoka temperatura wpływa negatywnie na żwacz krowy. Stres cieplny powoduje spowolnienie motoryki przedżołądków i tym samym powstanie warunków do łatwego zakwaszania treści. Dodatkowo podniesienie ciepłoty ciała skutkuje wzrostem temperatury treści żwacza, czego konsekwencją jest spowolnienie namnażania mikroflory.

WYMIERNE STRATY

Ekonomiczne skutki stresu cieplnego odczuwalne są od razu po jego wystąpieniu, jak i w ujęciu długoterminowym. Skutkami mniejszego pobrania paszy jest spadek produkcji mleka, nawet o 10 proc. Zaburzenia metaboliczne związane z wybiórczym pobieraniem składników dawki prowadzą do problemów ze zdrowiem, co objawia się pogorszeniem wyników rozrodu. Podczas stresu cieplnego w organizmie krowy uruchamiają się mechanizmy mające na celu schłodzenie organizmu i ograniczanie skutków przegrzania. Krowy intensywniej się pocą, a przez to więcej piją. Musimy pamiętać, że z moczem i potem wydalane są elektrolity.

Utrata elektrolitów przekłada się na zmniejszenie napięcia mięśniowego zwieracza kanału strzykowego. Natomiast podkwaszenie organizmu skutkuje obniżeniem pH krwi oraz chłonki, co osłabia działanie mechanizmów odpowiadających za walkę z patogenami. Te czynniki powodują, że podczas upałów nasila się problem zapaleń wymienia. Dodatkowo w czasie lata tzw. presja mikrobiologiczna środowiska, czyli ilość patogenów oraz ich wektorów (muchy) jest większa niż podczas innych pór roku. Podczas upałów ważne jest więc stosowanie odpowiednich środków do dippingu poudojowego zabezpieczającego wymię przed wniknięciem patogenów.

POPRAWA MIKROKLIMATU

Dobrą metodą zapobiegania stresowi cieplnemu w oborach jest stosowanie rozwiązań zapewniających poprawę mikroklimatu. Kluczową rolę w zapewnieniu wysokowydajnym krowom odpowiednich warunków środowiskowych odgrywa wymiana powietrza oraz jego schładzanie. Wyposażenie obory, które pozwoli na wymianę powietrza oraz poprawę jego właściwości, możemy podzielić na pasywne oraz aktywne.

Do pasywnych elementów wyposażenia budynku, które pozwalają zmniejszyć ryzyko występowania stresu cieplnego, zaliczamy kurtyny boczne zamiast zabudowanych ścian bocznych, uchylne okna oraz świetliki, dużą kubaturę wynikającą z wysokich ścian budynku oraz dach pokryty izolowanymi materiałami, takimi jak np. płyty warstwowe.

Kurtyny boczne są rozwiązaniem, które pozwala na dobrą wymianę powietrza, a przez to ogranicza skutki stresu cieplnego. Najczęściej przy tym systemie w otworach okiennych w oborze na stałe zamontowana jest siatka o dużych oczkach przeciw ptactwu. Jest ona w odpowiedni sposób ponaciągana i przymocowana do cokołów żelbetowych. Następnie są dwie kurtyny, za pośrednictwem których można regulować przepływ powietrza. Pierwszą z nich jest tzw. kurtyna półprzepuszczalna, która jest wykonana w sposób zapewniający przepuszczalność ok. 50 proc. powietrza. Druga kurtyna to nieprzepuszczalna membrana. Kurtyny można otwierać zarówno od góry, jak i od dołu, co pozwala na skonfigurowanie ustawienia do aktualnych wymagań.

Okna oraz świetliki, w które są wyposażone budynki, powinny być uchylne. Odpowiednie ich otwieranie powoduje ruch i grawitacyjną wymianę powietrza. Z kolei duża kubatura budynków pozwala na utrzymanie niższej (nocnej) temperatury w ciągu dnia poprzez zmniejszoną wymianę powietrza z otoczeniem. W zachowaniu optymalnej temperatury pomaga również izolacja dachu. Wysokie, niesklepione budynki zapewniają bydłu lepsze warunki niż obiekty starego typu, ponieważ najcieplejsze powietrze znajduje się kilka metrów nad ciałami zwierząt.

WENTYLATORY I ZRASZACZE

Podczas silnych upałów pasywne wyposażenie budynków może nie wystarczyć. Szczególnie, gdy zwierzęta są utrzymywane w budynkach o małej kubaturze. Dlatego też coraz popularniejsze staje się montowanie w oborach urządzeń działających aktywnie. Znajdują one zastosowanie także podczas modernizacji starszych budynków, które okazują się niedostosowane do dzisiejszych warunków klimatycznych oraz potrzeb krów wynikających z przyspieszonego metabolizmu. Zaliczamy do nich wentylatory obiegowe, tunelowe i horyzontalne,

zamgławiacze, zraszacze oraz rozbudowane urządzenia wentylująco-zraszające bądź zamgławiające.

Wentylatory obiegowe są najczęściej spotykanymi, aktywnie działającymi urządzeniami do wentylacji. Składają się z silnika napędzającego, śmigła (zwykle o średnicy od 1 do 2 m) oraz ramki pozwalającej na umocowanie urządzenia do stropu bądź elementów nośnych dachu budynku. Dzięki swobodnemu zawieszeniu wentylatora na łańcuchach odchyla się on nieznacznie w czasie pracy, przez co strumień powietrza kierowany jest w stronę przebywających pod nim zwierząt. Działanie tego rodzaju wentylatorów polega na mieszaniu powietrza w oborze.

Wentylatory tunelowe można montować pionowo w dachu, zastępują wtedy kominy wentylacyjne działające na zasadzie grawitacji. Montuje się je również poziomo w szczytowych ścianach budynku. Najczęściej są stosowane w wąskich, długich budynkach, takich jak kurniki, ale można rozważyć ich użycie w oborach starego typu. Jedna bateria wentylatorów (zaciągająca powietrze do budynku) jest wbudowana w jedną ze ścian szczytowych, natomiast druga (wyciągająca powietrze z budynku) na przeciwległej. Urządzenia tego typu muszą mieć znaczną wydajność, aby zapewnić odpowiedni ruch powietrza.

Kolejnym rodzajem wiatraków są wentylatory horyzontalne. To zazwyczaj bardzo duże urządzenia, których średnica łopat wynosi od 4 do 7 m. Montowane są poziomo, a ich zadanie polega na mieszaniu powietrza w pionie. Wentylatory tego typu pracują z niższymi prędkościami niż wentylatory obiegowe, przez co są cichsze oraz oszczędniejsze.

ZAMGŁAWIANIE I ZRASZANIE

W ograniczaniu niebezpiecznego działania wysokiej temperatury na bydło można również stosować zamgławiacze i zraszacze. Ich działanie polega na wytwarzaniu kropli, które parując, zabierają ciepło z powierzchni, w tym bezpośrednio ze skóry zwierząt. Rozróżnia je wielkość wytwarzanych kropli wody. Zraszacze tworzą większe krople, które szybko opadają i utrzymują się długo na powierzchniach, natomiast zamgławiacze wytwarzają drobne krople utrzymujące się dłużej w powietrzu i jednocześnie szybciej parujące. Na rynek powoli wchodzą urządzenia obu typów, przeznaczone do walki ze stresem cieplnym w oborach, które są adaptowane z rozwiązań stosowanych m.in. w kurnikach. Prosty zamgławiacz/zraszacz można wykonać we własnym zakresie. Gospodarskim rozwiązaniem jest rozpięcie

przewodu z zamocowanymi dyszami np. nad korytarzem przepędowym przylegającym do stołu paszowego. Zasilanie wodne odbywa się bezpośrednio z instalacji wodociągowej, jednak ciśnienie może nie wystarczać na wytworzenie bardzo drobnych kropli. Bardziej zaawansowane warianty spotykane w terenie są obsługiwane przez proste programatory sterujące elektrozaworami, które w określonym czasie otwierają i zamykają przepływ.

Urządzenia do schładzania powinny się znaleźć w pierwszej kolejności w poczekalniach przed halą udojową/stanowiskiem zrobotyzowanego udoju oraz przy stole paszowym. Krowy przebywają tam zwykle w znacznym zagęszczeniu, co potęguje odczuwanie wysokich temperatur. Pamiętajmy, że chłodzić powinno się przede wszystkim zwierzęta w początkowej fazie laktacji, ponieważ stres cieplny najmocniej odczuwają zwierzęta, których organizm regeneruje się po ciąży i jednocześnie walczy z ujemnym bilansem energetycznym przypadającym n a początek laktacji.

ZMIANA DAWKI POKARMOWEJ

Poruszając zagadnienie zapobiegania występowaniu stresu cieplnego, nie możemy skupiać się jedynie na poprawie warunków środowiskowych. Równie ważny co np. wentylacja jest skład dawki pokarmowej. W okresie wysokich temperatur żywienie powinno być dostosowane do zmniejszonego pobrania oraz znacznego ubytku pierwiastków wraz z potem i moczem.

- Głównymi problemami związanymi ze stresem cieplnym są spadek apetytu i zmniejszenie pobrania suchej masy, co rzutuje na słabsze przeżuwanie prowadzące do podkwaszania się krów. Dodatkowo poprzez niedostateczne dostarczenie składników odżywczych spada wydajność, pogarsza się BCS, powstają problemy z wynikami rozrodu. Aby zapobiegać skutkom spadku pobrania paszy, konieczne jest zwiększenie "gęstości" dawki, czyli dostarczenie zwierzętom tej samej ilości substancji odżywczych w mniejszej ilości suchej masy - mówi Jakub Kapuściński, specjalista ds. żywienia bydła z firmy Alltech.

Przy takich zabiegach pamiętajmy, oczywiście, że zwiększając ilość skrobi, możemy dodatkowo narazić żwacze naszych zwierząt na podkwaszanie. Warto zatem pomyśleć o wzbogaceniu dawki w tłuszcz chroniony jako dodatkowe źródło "gęstej" energii, niezakwaszającej treści żwacza. Podczas wydalania dużych ilości potu krowy wypłukują organizm ze związków mineralnych jak potas, magnez, sód. Pamiętajmy więc o gospodarce mineralno-witaminowej.

- Absolutnie niezbędnym elementem żywienia krów mlecznych jest zastosowanie żywych kultur drożdży. Najważniejszą zaletą drożdży w nawiązaniu do stresu cieplnego jest zwiększenie pobrania suchej masy. Doświadczenia terenowe pokazały mi, że zastosowanie żywych drożdży żwaczowych Yea Sacc firmy Alltech zwiększa pobranie suchej masy od 1 kg do 2 kg! Dzięki temu z powodzeniem możemy skompensować obniżone pobranie paszy wywołane wysokimi temperaturami. Szerokie spektrum działania naszych drożdży stabilizuje środowisko żwacza, zmniejsza czas, gdzie pH jest poniżej 6, poprawia strawność dawki pokarmowej, zwiększa produkcję białka mikrobiologicznego. Powyższe zalety zostały potwierdzone dziesiątkami wyników badań - dodaje Jakub Kapuściński.

PODSUMOWANIE

Zmiany klimatyczne (a dokładniej występowanie kilku-kilkunastodniowych okresów bardzo wysokich temperatur) w połączeniu z intensyfikacją produkcyjności zwierząt (i idące za tym przyspieszenie przemiany materii oraz zwiększona potrzeba oddania nadmiaru ciepła do środowiska) powodują, że coraz częściej mamy do czynienia z objawami stresu cieplnego u bydła. Zapobieganie skutkom tego niekorzystnego zjawiska polega na wyposażaniu budynków inwentarskich w pasywne i aktywne urządzenia poprawiające mikroklimat oraz na zmianie dawki żywieniowej. Walka ze stresem cieplnym jest bardzo ważna, ponieważ jego skutkami są spadek produkcji, kwasica oraz inne problemy zdrowotne prowadzące m.in. do pogorszenia wyników rozrodu.

Jakub Kapuściński, specjalista ds. żywienia bydła z firmy Alltech:

W przypadku wysokiego poziomu wilgotności powietrza już przy 26°C możemy spodziewać się przykrych efektów stresu cieplnego. Walka z pierwszymi objawami stresu, związanymi z taką temperaturą, wymaga zapewnienia cienia oraz odpowiedniego dostępu do wody. Przy wyższych temperaturach, aby utrzymać produkcyjność, należy podjąć dodatkowe kroki.

Podczas mojej praktyki terenowej spotykam się ze skutkami stresu cieplnego w niskich budynkach o niewielkiej kubaturze, mało przewiewnych, gdzie nie zawsze zastosowane są wentylatory powietrzne.
Pamiętajmy o odpowiednim dobrostanie, budynki nie mogą być przepełnione. Zdarzają się przypadki niedostatecznego dostępu do wody pitnej, a wymagania krów mlecznych podczas stresu cieplnego są w tym zakresie znacznie wyższe niż zazwyczaj. Ponadto warto zastanowić się na możliwością częstszego zadawania paszy, w przypadku TMR 2 razy na dobę. Dzięki temu będziemy w stanie utrzymać należytą zawartość suchej masy dawki, jak i zmniejszymy prawdopodobieństwo zagrzewania się paszy.

Artykuł ukazał się w lipcowym wydaniu miesięcznika "Farmer"

 

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.225.17.239
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!