PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zachowania pokarmowe krów mlecznych

Z żywieniowego punktu widzenia głównym celem producentów mleka powinno być dążenie do maksymalizacji pobrania suchej masy dawki pokarmowej, która będzie w stanie sprostać potrzebom pokarmowym wysoko wydajnych sztuk.



Wiele badań ukierunkowanych zostało na poprawę pobrania paszy przez krowy mleczne poprzez modyfikacje komponentów wykorzystywanych w bilansowaniu dawek pokarmowych. Należy jednak pamiętać, że ilość paszy konsumowanej przez zwierzęta zależy również od behawioru programowego krów mlecznych, na który wpływa szereg czynników, tj.: warunki utrzymania, zarządzenie stadem, zdrowie zwierząt oraz zachowania społeczne bydła. W związku z tym elementy, które zaburzają indywidualne bądź grupowe zachowania krów mlecznych i wpływają na pobranie paszy przez zwierzęta, negatywnie oddziałują na produkcyjność zwierząt, ich zdrowie, a więc mogą istotnie pogorszyć opłacalność produkcji mleka. Ponadto badania naukowe potwierdzają, że krowy w czasie laktacji im więcej czasu spędzają na pobieraniu pokarmu, tym mają wyższą wydajność mleczną. W związku z tym zwrócenie uwagi na właściwe zarządzanie żywieniem (tj. dostęp do stołu paszowego, konstrukcja i organizacja strefy żywieniowej oraz częstotliwość zadawania paszy) oraz uwarunkowania społeczne w stadzie (konkurencja o dostęp do paszy oraz w grupie) bardzo silnie oddziaływają na behawior pokarmowy krów.

CZĘSTOTLIWOŚĆ KARMIENIA

Typowa wysoko produkcyjna krowa utrzymywana w warunkach alkierzowych spędza ok. 4-6 godzin na dobę na pobieraniu paszy. Najczęściej odbywa się to w 9-14 tzw. sesjach, podczas których krowa podchodzi do stołu paszowego. W przypadku utrzymania krów na pastwisku ich zachowania pokarmowe ulegają istotnym zmianom. W takich warunkach obserwuje się silną korelację między porą dnia i intensywnością pobierania pokarmu (wykres 1). U krów wypasanych na pastwisku wyraźnie zaznaczają się dwa szczyty wzrostu aktywności w pobieraniu runi pastwiskowej. Pierwszy, większy, który występuję tuż po wyjściu zwierząt na kwaterę po porannym doju, oraz drugi, mniejszy, przed zmierzchem. Ponadto stwierdzono wyraźną relację między czasem zachodu słońca a zaprzestaniem wypasu przez krowy i kładzeniem się zwierząt. Po zachodzie słońca obserwuje się niewiele krów, które nadal się wypasają (wykres 1).

Alkierzowe warunki utrzymania bydła bardzo mocno modyfikują zachowania krów obserwowane na pastwisku. Wynika to głównie z zaistnienia tam zgoła odmiennych warunków, tj.: sztucznego oświetlenia, uwięzi oraz ograniczonej przestrzeni, które istotnie wpływają na sposób funkcjonowania krowy w takim systemie. Interesujących informacji dostarczyły badania nad zachowaniami pokarmowymi krów mlecznych (w laktacji) utrzymywanych w systemie wolnostanowiskowym i żywionych TMR-em dwukrotnie w ciągu dnia. Dodatkowo badano wpływ podania paszy, dojenia oraz podsuwania paszy na stole paszowym na te zachowania. Pomimo faktu, że krowy odwiedzały stół paszowy w ciągu doby z częstością jednej krowy na minutę, stwierdzono najwyższy odsetek krów odwiedzających strefę żywienia rano, a najmniejszy późnym wieczorem i bardzo wczesnym rankiem (wykres 2). Ponadto zaobserwowano istotny wzrost liczby krów obecnych w strefie żywieniowej tuż po porannym zadaniu paszy oraz powrocie krów z dojarni. Należy zwrócić uwagę, że powrót krów do stołu paszowego po podepchnięciu paszy był prawie tak silny, jak po zadaniu świeżej paszy i dojeniu (wykres 2).

Aby określić, czy zainteresowanie krów stołem paszowym po dojeniu i zadaniu paszy jest bardziej intensywne niż zadanie krowom świeżej paszy 6 godzin po dojeniu, przeprowadzono eksperyment. Okazało się, że krowy, którym zadano paszę 6 godzin po dojeniu, zwiększyły czas pobierania pokarmu aż o 12,5 proc., głównie przez zwiększenie zainteresowania stołem paszowym w ciągu pierwszych 60 minut po zadaniu paszy. Jednocześnie stwierdzono zmniejszenie aktywności żywieniowej krów tuż przed przyjściem z hali udojowej i potem (wykres 3).

Uzyskane wyniki wskazują, że zadanie świeżej paszy na stół paszowy jest znacznie silniejszym stymulantem do zachęcenia krów do przyjścia do stołu paszowego, niż powrót z hali udojowej. Poza tym zachowania pokarmowe krów utrzymywanych w budynkach są znacznie silniej uzależnione od czasu zadawania paszy niż od czasu od wschodu do zachodu słońca u zwierząt żywionych pastwiskowo.

Ponadto stwierdzono, że czas zadawania paszy wpływa również na behawior odpoczynku krów mlecznych. Okazało się, że krowy, które nie otrzymywały paszy bezpośrednio po przyjściu z hali udojowej, kładły się ok. 20 minut wcześniej niż krowy, które miały zadawaną paszę bezpośrednio po doju. Inne badania wykazały, że krowy, które bezpośrednio po doju miały dostęp do paszy, stały dwukrotnie dłużej, niż te, które po dojeniu zastały pusty stół paszowy (48 do 21 min). Jest to bardzo istotna obserwacja z praktycznego punktu widzenia. U krów po doju pozostaje otwarty kanał strzykowy, który stwarza potencjalne zagrożenie wniknięcia przez niego chorobotwórczych drobnoustrojów. Pozostawienie więc krowy w pozycji stojącej przez 0,5 h po doju istotnie ogranicza ryzyko ich wniknięcia do wymienia.

Żywienie krów pełnoporcjową dawką pokarmową (TMR) stwarza optymalne warunki do zbilansowania dawki pokarmowej dla bydła, która umożliwi stabilny i efektywny rozwój mikroorganizmów żwaczowych. Jednakże dostępność paszy na stole paszowym oraz rozkład jej pobrania w ciągu doby mają duży wpływ na zachowanie równowagi w żwaczu i potencjalnie mogą wpływać na ograniczenie zagrożenia subklinicznej formy kwasicy w stadzie. W standardowych warunkach krowom utrzymywanym w systemie wolnostanowiskowym pasza zadawana jest jeden lub dwa razy w ciągu doby. Biorąc pod uwagę fakt, że zadanie świeżej paszy jest silnym bodźcem dla krów do rozpoczęcia pobierania paszy, poprzez zwiększenie częstości zadawania pokarmu można wpłynąć na łączną ilość paszy pobranej przez zwierzęta w ciągu doby. Badania potwierdzają również pozytywny wpływ zwiększonej frekwencji zadawania paszy na stabilność pH w żwaczu krów mlecznych. Wykres 4 pokazuje, w jaki sposób zwiększona frekwencja zadawania paszy wpływa na behawior pokarmowy krów mlecznych. Jednak wyniki badań wykazały niewielki wpływ częstości zadawania paszy na wzrost czasu poświęconego przez krowy na pobieranie pokarmu (10-14 min). W innym doświadczeniu okazało się, że w przypadku krów, którym podawano pasze raz dziennie czas pobierania paszy był wyższy jednak tylko o ok. 1,4 proc. w porównaniu ze zwierzętami

karmionymi pięć razy dziennie Należy podkreślić, że rozkład czasu pobrania paszy przez krowy był jednak zdecydowanie korzystniejszy z punktu widzenia zachowania stabilności procesów trawienia w przedżołądkach.

DOSTĘP DO STOŁU PASZOWEGO

O ile częstość zadawania paszy krowom sprzyja bardziej równomiernemu jej pobieraniu przez krowy, o tyle dostęp zwierzęcia do stołu paszowego decyduje o tym, czy krowa będzie czy nie będzie miała dostępu do paszy. Stwierdzono, że dostęp do paszy jest bardziej istotny niż ilość składników pokarmowych zadawanych zwierzętom na stole paszowym. Zarówno pobranie paszy, jak i produkcja mleka wzrosną w sytuacji, gdy krowy będą miały nieograniczony dostęp do stołu paszowego. Często w celu ograniczenia kosztów budynku i zwiększenia wykorzystania infrastruktury producenci mleka zmniejszają szerokość dostępu krów do stołu paszowego. Jednak takie oszczędności bardzo często mają charakter pozorny i długofalowo mogą powodować istotne problemy zdrowotne i straty w stadzie.

Konstrukcja budynku oraz to, czy w budynku znajdują się dwa czy trzy rzędy legowisk na jeden ciąg paszowy, będą decydować o dostępności krów do stołu paszowego lub/i konieczności współdzielenia tego dostępu przez większą liczbę krów. Planując konstrukcję budynku, należy wziąć również pod uwagę fakt, że zachowania pokarmowe krów często są zsynchronizowane, tzn. po zadaniu paszy wszystkie zwierzęta będą się starały dostać do stołu paszowego, co może wywoływać u nich konieczność konkurowania o ograniczone zasoby, a w tym konkretnym przypadku pożywienie. Dlatego w praktyce obserwuje się bardzo często sytuacje, w których właśnie dostępność do stołu paszowego stanowi krytyczny element powodujący osiąganie niesatysfakcjonujących rezultatów produkcyjnych.

Przeprowadzone ostatnio badania jednoznacznie pokazują negatywny wpływ stłoczenia krów w strefie żywieniowej na zachowania pokarmowe krów. Krowy, które miały szeroki dostęp do stołu paszowego (ok. 100 cm/szt.), w porównaniu z tymi, których szerokość drabiny paszowej przypadającej na jedną sztukę była o połowę mniejsza (50 cm), charakteryzowały się większą aktywnością w pobieraniu paszy, szczególnie w okresie pierwszych 90 min po jej zadaniu. Podobnie negatywny wpływ na ilość pobranej paszy ma zwiększenie liczby krów w stosunku do liczby otworów w drabinie paszowej.

Badania wskazują, że zapewnienie krowom odpowiedniego dostępu do paszy (powyżej 0,8 m/sztukę) pozytywnie wpływa na pobranie suchej masy paszy oraz ogranicza czas spędzony przez zwierzęta na podejściu do stołu paszowego, zwiększając budżet czasowy, który krowa może poświęcić na odpoczynek i leżenie. Doświadczenie holenderskie potwierdziło, że zwiększenie dostępu do stołu paszowego na krowę do 1 m pozytywnie wpłynęło na zmniejszenie frekwencji zachowań agresywnych u krów w strefie żywienia. Ma to szczególne znaczenie w przypadku utrzymywania krów wieloródek i pierwiastek w jednej grupie, gdzie starsze, większe i wyżej postawione w hierarchii krowy mogą ograniczać dostęp do paszy młodszym współtowarzyszkom. Oczywiście, zjawisko to będzie nasilało się wraz ze

stopniem stłoczenia krów w okolicach stołu paszowego. Konsekwencje takiego stanu rzeczy są bardzo przykre i mogą przysparzać dużych strat ekonomicznych. Następstwem nadmiernego stłoczenia krów w strefie żywieniowej jest znaczne obniżenie produkcyjności pierwiastek (nawet do poziomu poniżej 40 proc. wydajności krów starszych), zwiększenie częstości wystąpienia schorzeń metabolicznych (ketoza, przemieszczenie trawieńca), a w rezultacie zwiększenie brakowania w grupie krów w pierwszej laktacji (nawet ponad 50 proc.).

Wynika to głównie z faktu, że krowy, które nie mają dostępu do stołu paszowego, muszą czekać, aż ich współtowarzyszki ze stada, usytuowane wyżej w hierarchii, zaspokoją w pierwszej kolejności swoje potrzeby pokarmowe. W efekcie pozostała na stole pasza jest przesortowana, a więc ma obniżoną wartość pokarmową, która może nie w pełni pokryć potrzeby żywieniowe zwierząt plasujących się na dole hierarchii.

Negatywny wpływ stłoczenia krów na odpoczynek i pobranie paszy musi również mieć wpływ na proces przeżuwania. Badania Batchelder’a (2000 r.) potwierdziły, że zwiększenie zagęszczenia krów ze 100 do 130 proc. spowodowały obniżenie odsetka krów, które przeżuwały o ok. 10 proc. (spadek z 37 do 28 proc.) w trakcie 24 h. Ponadto autor ten stwierdził obniżenie szczytu przeżuwania krów z 55 proc. do 32 proc. w sytuacji nadmiernego zagęszczenia zwierząt (130 proc.). Jednak wpływ stłoczenia na poziomie poszczególnych zwierząt może zasadniczo się różnić. Krowy, które znajdują się najwyżej w hierarchii mogą praktycznie nie doznać negatywnych skutków stłoczenia, natomiast te znajdujące się niżej mogą dotkliwie odczuwać jej skutki.

Poza obniżeniem produkcji mleka stwierdzono pogorszenie jakości mleka w stadach o nadmiernym zagęszczeniu krów. Badania wykazały obniżenie zawartości tłuszczu w mleku o 0,2 jednostki procentowej przy stłoczeniu krów na poziomie 142 proc., w porównaniu do prawidłowej wartości 100 proc. Ponadto stwierdzono wzrost liczby komórek somatycznych w mleku krów powyżej zagęszczenia na poziomie 113 proc. Zjawisku temu towarzyszył ponad 2,5-rotny wzrost częstości wystąpienia mastitis przy zagęszczeniu krów na poziomie 142 proc. w stosunku do wartości referencyjnej 100 proc.

DUŻE ZNACZENIE DRABINY PASZOWEJ

Innym czynnikiem, poza wspomnianymi wyżej, który może mieć wpływ na behawior pokarmowy krów mlecznych, jest sama konstrukcja i organizacja strefy żywienia. Jednym z kluczowych elementów konstrukcji stołu paszowego jest drabina paszowa. Porównanie różnych rozwiązań, jak np.: indywidualne drabiny zatrzaskowe czy zwyczajne bariery, nie przyniosło wskazania istotnych różnic między nimi w odniesieniu do pobrania paszy. Bardziej istotny okazał się rodzaj posadzki, po której poruszają się krowy przy stole paszowym. Badania wykazały, że krowy stojące na gumowych posadzkach dłużej przebywały w strefie żywienia i pobierały więcej pokarmu niż te poruszajcie się po betonowych rusztach.

Drabina paszowa powinna być nachylona pod kątem ok. 10° w kierunku stołu paszowego, co znacznie zwiększa zasięg dostępu krów do paszy i redukuje liczbę urazów obręczy barkowej.

Pozycja społeczna krowy w stadzie często zależy od wieku i wielkości zwierzęcia. Prawdopodobnie dlatego pierwiastki zajmują niższe pozycje w hierarchii stada. Z tego właśnie względu rozdzielenie tych dwóch grup mogłoby mieć pozytywny wpływ na ilość pobieranej paszy przez zwierzęta. Badania dotyczące krów na pastwisku wykazały, że rozdzielenie pierwiastek i wieloródek miało pozytywny wpływ na czas przeznaczony na wypas. Podobne zależności zostały potwierdzone w przypadku utrzymania krów w systemie wolnostanowiskowym.

Behawior pokarmowy krów mlecznych utrzymywanych w systemie wolnostanowiskowym jest uwarunkowany zarówno czynnikami związanymi z zarządzeniem stadem, jak i z systemem utrzymania i zachowaniami społecznymi. Rozkład pobierania pokarmu u krów zależy głównie od czasu zadania paszy i doju. Badania wykazały, że częstsze zadawanie paszy redukuje efekt sortowania przez krowy na stole paszowym, co ma niewątpliwie istotne znaczenie w ograniczeniu podklinicznych kwasic w stadzie. Ograniczenie stłoczenia krów w strefie żywieniowej, szczególnie w czasie szczytu pobrania paszy, ogranicza czas oczekiwania krów na dostęp do stołu paszowego oraz zmniejsza frekwencję wystąpień zachowań agresywnych. Wskazuje to jednoznacznie, iż wiedza na temat zachowań pokarmowych krów mlecznych może poprawić pobranie suchej masy dawki pokarmowej i zdrowie krów, a tym samym pozytywnie oddziaływać na produkcyjność oraz opłacalność produkcji mleka.

 

Artykuł pochodzi z wydania 8/2016 miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.158.52.166
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!