PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zacielić szybko i skutecznie

Zacielić szybko i skutecznie Fot. Shutterstock

Autor: Łukasz Chmielewski

Dodano: 25-06-2016 08:03

Tagi:

Podstawowym czynnikiem zapewniającym rentowną produkcję mleka w stadach bydła mlecznego jest dobra płodność krów. W dużym stopniu na poziom produkcji mleka wpływa zachowanie cykliczności wycieleń.



Jedną z głównych przyczyn brakowania krów ze stada jest brak ciąży.

Tym razem pominiemy fizjologię zwierząt oraz schorzenia układu rozrodczego i przyjrzymy się pozostałym czynnikom wpływającym na obniżoną płodność krów. Wina często leży nie tylko po stronie samego zwierzęcia, niejednokrotnie najsłabszym ogniwem okazuje się być człowiek. Za wzór wyników uzyskiwanych w rozrodzie od lat przyjmuje się pozyskanie od krowy jednego cielęcia rocznie. Jednak intensyfikacja produkcji i nie zawsze podążająca za nią zwiększona opieka nad zwierzętami spowodowały, że coraz częściej wynik ten znacznie odbiega od ustalonego wzoru.

Poprawić wykrywalność rui

Ruja u krów jest zespołem charakterystycznych objawów pojawiających się na krótko przed owulacją. Ruja rozpoczyna się najczęściej od zwiększonego niepokoju, porykiwania oraz obwąchiwania innych krów. Następnie pojawiają się właściwe objawy rui, tj.: zwiększona ruchliwość, przekrwienie i obrzęk sromu oraz zwiększone wydzielanie przezroczystego śluzu. Czas trwania rui u krów to ok. 20-24 godzin, natomiast właściwe objawy trwają ok. 14 godzin. Owulacja następuje ok. 24-28 godzin od rozpoczęcia rui, czyli tuż po ustąpieniu zewnętrznych objawów rujowych. Jeżeli w śluzie zaobserwujemy krew, oznacza to, że na unasienianie jest już za późno. Informację tę można jednak wykorzystać do oszacowania terminu kolejnej rui, podczas której sztuka taka zostanie objęta szczególną obserwacją.

Obniżony wskaźnik zacieleń w stadzie może w dużej mierze wynikać z niskiego poziomu wykrywalności rui. Szacuje się, że branża mleczna w USA traci rocznie ponad 300 mln dol. z powodu niewykrytej lub błędnie rozpoznanej rui. Wynika to niejednokrotnie ze znacznie ograniczonego czasu obserwacji zwierząt, w którym jesteśmy w stanie wykryć ruję. Na ograniczoną obserwację zwierząt mogą sobie pozwolić jedynie gospodarstwa, które wdrażają różnego rodzaju systemy wykrywania rui. Z pozoru błahą kwestią jest odpowiedzialność za obserwację i wykrywanie rui. Okazuje się, że dużo gorsze wyniki uzyskuje się, jeżeli zadanie to w gospodarstwie w ykonują wszystkie zaangażowane w obsługę osoby. Lepszym rozwiązaniem jest wyznaczenie do tego jednej osoby wykazującej zdolność obserwacji i znajomość specyfiki objawów i zachowań rujowych. Obserwacji powinno się dokonywać, poczynając od godzin porannych (najwięcej rui manifestowanych jest wczesnym rankiem), a następnie powtarzać tę czynność kilkakrotnie w ciągu dnia. Na obserwację zwierząt powinno się jednorazowo przeznaczać minimum 20 minut. Ważne, aby obserwacją obejmować nie tylko zwierzęta przeznaczone do krycia, ale również krowy po ocieleniu. Od przebiegu cyklu w tym okresie zależy dalsza użytkowość rozrodcza krów. Obserwacja krów w tym czasie pozwala na wczesne wykrycie schorzeń narządów rodnych i szybkie podjęcie leczenia rokującego wyzdrowienie. Jeżeli pierwsza ruja nie pojawi się do 60. dnia po wycieleniu, należy sprawdzić przyczynę takiego zdarzenia i w porozumieniu z lekarzem weterynarii podjąć odpowiednie kroki.

Niekiedy skrócenie czasu trwania rui, jak również osłabione jej objawy utrudniają wykrycie rui. Jak donoszą liczne badania naukowe, istnieje związek między wysoką wydajnością mleka a czasem trwania rui. Otóż wraz ze wzrostem wydajności przyspiesza również metabolizm, co powoduje zwiększony przepływ krwi przez wątrobę. W efekcie następuje przyspieszenie procesu rozpadu hormonów estrogennych i progesteronu, a zmniejszająca się koncentracja estrogenów we krwi powoduje osłabioną ekspresję charakterystycznych objawów rujowych.

Przyjmuje się, że ok. 20 proc. krów nie przejawia zewnętrznych objawów rui. Jeśli odsetek takich sztuk w stadzie jest większy i występują duże utrudnienia ze skutecznym wykrywaniem rui oraz nasila się zjawisko występowania tzw. cichych rui, warto rozważyć wprowadzenie metod wspomagających wykrywanie rui. Wśród nich stosowane są m.in. takie metody, jak: pomiar oporu elektrycznego śluzu pochwowego, pomiar stężenia progesteronu we krwi lub mleku, pomiar temperatury ciała oraz mleka czy też elektroniczne urządzenia do wykrywania rui (pedometry, aktynometry, system Heat Watch itp.).

Poprawna inseminacja

W zakresie samego zabiegu inseminacji popełnianych jest wciąż wiele błędów powodujących obniżoną skuteczność zacieleń. Przede wszystkim konieczne jest ustalenie odpowiedniego czasu krycia. Optymalny termin to ok. 12 godzin od momentu zaobserwowania odruchu tolerancji, czyli zjawiska, gdy krowa pozwala obskakiwać się innym sztukom.

Należy też zwrócić uwagę na sposób przygotowania do zabiegu i sam jego przebieg w wykonaniu inseminatora. Ważne jest, aby rozmrażać każdą słomkę indywidualnie przez ok. 40 sekund w 37oC. W sytuacji, gdy rozmraża się więcej niż jedną słomkę jednocześnie, kolejne zabiegi mogą się charakteryzować słabszym nawet o 2/3 wskaźnikiem zacieleń w porównaniu z pierwszym zabiegiem. Konieczne jest też ogrzanie pistoletu inseminacyjnego przed włożeniem słomki z nasieniem, co jest szczególnie istotne w okresie zimowym. Należy również podkreślić, że zabieg inseminacji powinien dotyczyć wyłącznie zwierząt zdrowych, u których nie występują patologiczne zmiany narządu rozrodczego, a także nie obserwuje się podejrzanych wypływów z dróg rodnych.

Najlepszym wyjściem byłoby poprzedzenie zabiegu inseminacji badaniem klinicznym narządu rozrodczego, tym bardziej że ok. 3-4 proc. cielnych krów również wykazuje objawy rujowe. W przypadku jałówek przeznaczanie ich do krycia powinno opierać się na wieku oraz masie ciała. Optymalne warunki do krycia uzyskują jałówki w wieku 15 miesięcy, przy osiągnięciu ok. 75 proc. masy ciała dorosłej krowy.

Podstawą prawidłowe żywienie

Płodność krowy zależy w dużym stopniu od kondycji krowy, jej zdrowotności i stanu odżywienia organizmu. Jedną z przyczyn obniżonych wskaźników rozrodu jest występujący po porodzie ujemny bilans energii - im głębszy, tym dłużej krowa z niego wychodzi. Zjawisko to jest proporcjonalne do kondycji, w jakiej znajdują się zwierzęta przed wycieleniem. Im kondycja krów jest wyższa, tym większy deficyt energetyczny występuje, a co za tym idzie, wzrasta ubytek masy ciała. Aby zmaksymalizować szansę na skuteczne zacielenie, konieczna jest zbilansowana dieta w oparciu o dobrej jakości pasze niezawierające mykotoksyn. Poprawność żywienia można w dużym stopniu zweryfikować, analizując regularnie wyniki użytkowości mlecznej otrzymywane co miesiąc od PFHBiPM.

Na uzyskanie prawidłowych wskaźników rozrodu składa się wiele czynników, poczynając od poprawnego żywienia, poprzez profilaktykę, wysoki dobrostan, obserwację zwierząt, aż do prawidłowo przeprowadzonego zabiegu unasieniania. Tylko spójność wszystkich tych elementów pozwoli na uzyskanie zadowalających wskaźników rozrodu w stadzie.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.198.41.76
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!