PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zakaźne czynniki kulawizn

Autor: Marcin Gołębiewski

Dodano: 12-07-2015 07:00

Tagi:

Choroby racic to jedne z podstawowych problemów w chowie i hodowli bydła mlecznego. Najbardziej problematyczne są te wywołane czynnikami zakaźnymi.



Predyspozycje genetyczne, nieodpowiednie żywienie oraz złe warunki utrzymywania zwierząt powodują zwiększenie ryzyka schorzeń racic. W niektórych stadach problemy z racicami dotyczą niemal 80 proc. krów. Jednak tylko nieco ponad 25 proc. tych przypadków widać, dlatego problem z racicami jest często lekceważony. O skutkach zaburzeń aparatu ruchu krów mlecznych pisano szerzej w poprzednim numerze "Farmera" (nr 4/2015). Dwie trzecie strat spowodowanych kulawiznami w stadzie wynika ze zwalczania przypadków klinicznych, co świadczy o tym, że zdecydowanie lepiej zapobiegać ich wystąpieniu, niż je leczyć. Należy podkreślić, że najbardziej problematyczne schorzenia racic powodowane są przez czynniki zakaźne (najczęściej bakteryjne).

CO JEST PRZYCZYNĄ?

Czynnikami sprzyjającymi rozwojowi i szybkiemu namnażaniu się drobnoustrojów, obecnymi w każdym budynku inwentarskim, są wysoka temperatura oraz duża wilgotność. Odchody zwierząt oraz zanieczyszczona ściółka są świetnym podłożem do rozwoju bakterii, które mogą potencjalnie doprowadzić do poważnych schorzeń racic na tle infekcyjnym.

Problem narasta szczególnie zimą oraz w przypadkach nadmiernego zagęszczenia zwierząt w oborze. Trudno utrzymać wówczas czyste, a szczególnie suche korytarze przepędowe oraz stanowiska. Bezpośredni kontakt racicy z zanieczyszczonym podłożem ułatwia również przenoszenie bakterii chorobotwórczych z jednej krowy na drugą. Latem, gdy krowy korzystają z pastwiska, spędzają znaczną część doby poza oborą, co sprzyja poprawie stanu zdrowia racic. Pozwala to na utrzymanie racicy w większej czystości oraz szybsze jej suszenie. Wyjątkiem od tej reguły są złe warunki pogodowe, szczególnie jeśli trwają przez długi czas, mogą powodować problemy z kulawiznami.

Z jakimi schorzeniami racic najczęściej mamy do czynienia w praktyce? Podczas pracy z bydłem mlecznym możemy spotkać się z różnymi schorzeniami racic. Niektóre z nich nie mają podłoża bakteryjnego - są jedynie wynikiem złej korekcji, nieodpowiedniego podłoża, złego ścierania się rogu lub urazów, jak m.in.: wrzód podeszwy, gnicie rogu, choroba linii białej czy ochwat. Poza tymi chorobami dochodzą choroby zakaźne racic, jak zapalenie skóry palców, zanokcica czy zapalenie skóry szpary międzyracicowej.

Z chorobami zakaźnymi racic mamy do czynienia głównie przy złej higienie zwierząt i zanieczyszczonym środowisku, w którym utrzymywane są zwierzęta.

ZAPALENIE SKÓRY PALCÓW

Jest to choroba wieloczynnikowa rozpowszechniona na całym świecie dotykająca w większości było utrzymywane alkierzowo. Przyczyna powstawania zapalenia skóry palców nie jest do końca znana. Wyizolowano wiele gatunków bakterii w tego typu przypadkach, m.in.: Fusobacterium ssp., Bacterioides ssp., Campylobacter ssp. i Peptococcus ssp. Jednakowoż to krętki są najczęstszą przyczyną powstawania zapalenia skóry palców. Trepomena spp., bakteria beztlenowa, uniemożliwia samoistne gojenie się ran. Choroba ta najczęściej dotyka szparę mię

dzyracicową lub tylną powierzchnię piętek i dotyczy głównie kończyn tylnych. Zmiany często można zaobserwować blisko opuszek po stronie grzbietowej palców (rysunek 1.) - są to koliste lub owalne, mokre, truskawkowate struktury, wyraźnie odznaczone przez brzegi z dłuższymi włosami rosnącymi dookoła struktury. Dodatkowo wyczuwalny jest nieprzyjemny zapach (fot. 1).

Najczęstszą przyczyną powstawania tej choroby jest utrzymywanie krów na mokrym, zabrudzonym odchodami podłożu (obory bezściołowe lub wolnostanowiskowe). Nieleczona może doprowadzić do zniekształcenia rogu podeszwy, przez co zwierzęta zaczynają poruszać się na czubkach palców. Zapobiega się tej chorobie poprzez poprawę warunków utrzymania i wykonywanie prawidłowo korekcji całego stada przez 4-6 miesięcy. Można również stosować leczenie indywidualne przy pomocy antybiotyków. Obie te metody warto wspierać kąpielami racic przez 2-4 następujące po sobie dni po dwa razy dziennie. Częstotliwość kąpieli uzależniona jest od stopnia zaawansowania choroby, po 2-6 tygodniach zaleca się powtórzenie procesu kąpieli.

ZANOKCICA

Określana jest jako ostra lub przewlekła infekcja racic przedstawiająca martwicę i ropny stan zapalny w okolicy szpary międzyracicowej, a także sąsiadujących stawach (racicowy i koronowy). Wywołują ją bakterie, których namnażaniu sprzyjają złe warunki higieniczne w oborze. Zachorowania nasilają się w okresie jesienno-zimowym, a szerzą się głównie w chowie oborowym. Przy zanokcicy można wyodrębnić dwie jednostki chorobowe: zakaźne zapalenie skóry szpary międzyracicowej (DIC) oraz ropowicę szpary międzyracicowej (PI). W pierwszym przypadku objawem jest stan zapalny, który rozpoczyna się w obrębie tylnej szpary międzyracicowej i rozprzestrzenia się na całą skórę między palcami z towarzyszącym obrzękiem racicy. Obrzęk może sięgać aż do raciczek - ze względu na obrzmienie tkanki przestrzeni międzypalcowej kończyny wyglądają często na szeroko rozstawione. W drugim przypadku mamy do czynienia z początkowym obrzękiem, który następnie pęka (fot. 2). Z obrzęku wypływa żółto-brązowa wydzielina. Rany prowadzą do powstania wtórnej infekcji skóry, ropni, przetok w obrębie szpary międzyracicowej, względnie w okolicy koronki. Choroba ta najczęściej rozwija się przy złych warunkach higienicznych, dużej wilgotności, zakurzeniu oraz przy dużej ilości odchodów. Najczęściej dotyka zwierzęta przebywające na mokrym i kamienistym pastwisku, gdzie chorobotwórcze bakterie bytują w błocie. Chorobę leczy się pod nadzorem lekarza weterynarii za pomocą antybiotyków oraz okładów (Rywanol, nadmanganian potasu).

ZAPALENIE SKÓRY SZPARY MIĘDZYRACICOWEJ

Jest to martwicowe, zakaźne, powierzchowne zapalenie skóry międzyracicowej. Może mieć przebieg podostry lub przewlekły. Wywoływane jest głównie przez beztlenowe bakterie Dichelobacter (Bacterioides) nodosus. Największe nasilenie tej choroby ma miejsce zimą. W miarę, jak choroba postępuje, krowa zaczyna odczuwać dyskomfort, który się objawia przez ciągłe przestępowanie z nogi na nogę, co wynika z podrażnienia lub świądu. Kończyny mogą być ustawione bardziej do tyłu niż normalnie. Prawdziwa kulawizna może nie wystąpić, dopóki nie ma uszkodzeń związanych z dodatkowymi powikłaniami. W początkowym okresie choroby zauważyć można duże napięcie skóry między palcami oraz jej zaczerwienienie. Z czasem w tym miejscu pojawia się nalot o żółto-brązowym kolorze i charakterystycznym gnilnym zapachu. Skóra w tym miejscu staje się macerowata. Postępujące zapalenie skutkuje podziałem pomiędzy skórą międzyracicową a osiowym rogiem brzeżnym i koronkowym. Proces podziału często jest przyczyną zstępującego odwarstwiania rogu (fot. 3).

Zastosowanie terapii ogólniej wraz z antybiotykoterapią nie jest zalecane. W ciężkich przypadkach powinno się oczyścić uszkodzenia, po czym zastosować środki bakteriostatyczne, np. 50-proc. mieszaninę sproszkowanej sulfametazyny i bezwodnego siarczanu miedzi. Dobre efekty w leczeniu przynosi również stosowanie na oczyszczoną ranę oksytetracykliny w sprayu. Można też zastosować kąpiel racic w 5-proc. siarczanie miedzi przez 1 godz. 2 razy dziennie przez 3 dni.

JAK POSTĘPOWAĆ?

W jaki sposób ocenić przyczynę kulawizny u bydła, aby zaplanować efektywny sposób leczenia i nie dopuścić do progresu schorzenia? Przede wszystkim należy ocenić, co jest przyczyną i jak zaawansowane jest schorzenie. Podstawowe pytanie, które należy postawić, to, czy w obwodowej części kończyny (powyżej korony racicy) występuje opuchlizna, czy nie. Odpowiedź pozwala znacznie ograniczyć obszar poszukiwań przyczyny schorzenia. O ile duża opuchlizna jest łatwa do zaobserwowania, to niewielka opuchlizna może być trudna do zdiagnozowania, szczególnie gdy zwierzę porusza się w trawie lub w błocie. Porównanie odległości pomiędzy raciczkami we wszystkich czterech kończynach ułatwi stwierdzenie opuchlizny (fot. 5).

Główną przyczyną wystąpienia opuchlizny w okolicy racicy jest zanokcica, rzadziej złamanie kości palca lub pęknięcia rogu racicy. Innym sposobem zdiagnozowania przyczyny kulawizny, szczególnie w przypadku bydła na pastwisku, gdzie niemożliwe jest unieruchomienie zwierzęcia w celu uniesienia podejrzanej nogi, będzie ocena położenia opuchlizny względem długiej osi racicy (fot. 6).

Na zdjęciu 6 pokazano, że początek infekcji (zanokcica) powoduje słabą i symetryczną opuchliznę, natomiast wystąpienie asymetrycznej opuchlizny jest najczęściej symptomem głębokiej infekcji palca racicy. Lokalizacja opuchlizny wskazuje również, którego palca ona dotyczy.

Kulawizny, którym nie towarzyszy opuchlizna, mogą być spowodowane m.in.: brodawkowatym zapaleniem skóry palca, zapaleniem skóry szpary międzyracicowej, wrzodami racic, ochwatem oraz innymi urazami.

W przypadku wystąpienia opuchlizny (infekcja bakteryjna) właściwa terapia antybiotykowa powinna skutkować poprawą stanu zwierzęcia w ciągu 7-10 dni. Inne schorzenia w zależności od przyczyny należy traktować indywidualnie. Zbyt duża częstość ich wystąpienia powinna być sygnałem do zintensyfikowania działań profilaktycznych. Praktyka wskazuje, że już ponad 6-10 proc. udział krów kulawych w oborze przynosi wymierne straty ekonomiczne w stadzie i powinien skłonić hodowców do działań ukierunkowanych na zredukowanie frekwencji dysfunkcji aparatu ruchu.

Artykuł pochodzi z majowego numeru Farmera.

 

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • Lewar 2015-07-12 17:37:04
    Jak już kiedyś pisałem staranna selekcja chłopów doprowadzi do istotnej poprawy zdrowotności bydła w kraju nad Wisłą a inne czynniki staną się wysoce statystycznie nieistotne }:) pozdro 300 }:) połowa trzeciego pokosu w silosie
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.166.160.105
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!