PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zarządzanie odchowem jałówek hodowlanych bydła mięsnego

Odchów dobrej jakości jałówek remontowych jest jednym z podstawowych działań zarówno w stadzie hodowlanym, jak i produkcyjnym krów mamek.



Zwierzęta nowo wprowadzane do stada z założenia powinny charakteryzować się lepszą wartością hodowlaną niż krowy będące już w stadzie. Takie postępowanie zapewnia bowiem progres hodowlany w stadzie. Nie mniej ważny jest również aspekt produkcyjny, szczególnie w stadach komercyjnych, gdzie celem jest wprowadzenie do stada jałówki, która w przyszłości stanie się zdrową, płodną krową, będącą w stanie rokrocznie przez wiele lat wydawać na świat zdrowe, witalne cielęta. Aby utrzymać określoną liczebność krów i jednocześnie zapewnić szybki postęp genetyczny w stadzie, hodowcy bydła mięsnego muszą umiejętnie selekcjonować jałówki remontowe. Decyzje dotyczące wyboru jałówek na remont stada należy traktować jak długoterminową inwestycję, która w przyszłości powinna przynosić wymierne korzyści ekonomiczne. Wprowadzane do stada osobniki stanowią wkład genetyczny, który w przyszłości zdecyduje o wartości hodowlanej zwierząt z nich uzyskiwanych, jak również wpłynie na ceny uzyskiwane przez hodowców z a materiał hodowlany.

KUPIĆ CZY ODCHOWAĆ?

Pierwszą decyzją, przed którą stają hodowcy, jest to, czy lepiej jest zakupić czy odchować jałówkę remontową? Oczywiście, w przypadku tych, którzy planują rozpocząć przygodę z bydłem mięsnym, w grę wchodzi wyłącznie pierwsza opcja. W trakcie podejmowania decyzji należy wziąć pod uwagę nie tylko relację kosztów wychowu jałówki w stosunku do ceny jej nabycia, lecz także aspekt hodowlany i weterynaryjny. Należy pamiętać, iż wprowadzenie nowych zwierząt do stada o niepotwierdzonym statusie zdrowotnym jest wysoko ryzykownym przedsięwzięciem ze względu właśnie na możliwości zawleczenia do stada wielu groźnych chorób zakaźnych bydła. W sytuacji zakupu zwierząt należy bezwzględnie wymagać informacji dotyczących statusu zdrowotnego kupowanych zwierząt oraz programów szczepiennych, którym podlegały. Poza tym konieczne jest poddanie nowo przybyłych zwierząt kwarantannie. Nie mniej ważny jest aspekt hodowlany, gdzie również należy sobie zdawać sprawę, że kupione zwierzęta to osobniki, które najczęściej były najsłabszymi sztukami w stadzie hodowcy, który zdecydował się je sprzedać. Żaden szanujący się hodowca nie pozbywa się ze stada najlepszego materiału hodowlanego. Oczywiście, nie oznacza to również, że nowo zakupione osobniki będą gorsze pod względem genetycznym niż te w stadzie, do którego trafiają. W takiej sytuacji z akup jest uzasadniony.

KRYTERIA SELEKCJI

W krajowych warunkach produkcyjnych remont stada prowadzony jest w oparciu o własny materiał hodowlany, choć możliwe jest zasilenie stada jałówkami pochodzącymi z zakupu. Czym więc należy się kierować, aby wyselekcjonowana jałówka stała się dobrą matką, która dobrze wykorzystuje paszę, jest odporna na choroby, każdego roku daje dorodne cielę, łatwo się cieli oraz długo pozostaje w stadzie? Aby osiągnąć zamierzone cele hodowlane, właściciele stad muszą przedsięwziąć szereg kroków i decyzji. Każda jałówka hodowlana powinna być uważnie obserwowana na każdym etapie jej rozwoju, a uzyskiwane przez nią wyniki będą stanowić podstawę do podjęcia właściwej decyzji o jej pozostawieniu lub eliminacji ze stada. Główne punkty kontrolne stanowiące swoiste bramki selekcyjne dla jałówek hodowlanych, są wytyczone przez przebieg cyklu produkcyjnego odbywającego się w stadzie krów mamek. Prawidłowa selekcja jałówek jest procesem wielostopniowym i wymaga zwrócenia uwagi na młode jałówki na każdym etapie ich wzrostu i rozwoju, a szczególnie:

  • dobór krów i buhajów w celu uzyskania jak najwartościowszego genetycznie potomstwa żeńskiego;
  • w okresie od odsadzenia jałówki do jej pierwszego krycia.

Tak naprawdę każdy hodowca podejmuje decyzje dotyczące remontu stada podstawowego jeszcze przed narodzinami cielęcia. Na podstawie poprzednich lat określa wskaźnik brakowania w stadzie (tj. odsetek krów, które brakuje w stadzie w ciągu roku) oraz docelową wielkość stada (reprodukcja prosta, zawężona lub rozszerzona). Na podstawie tych wskaźników określa liczbę krów, które należy przeznaczyć do kojarzenia z odpowiednio dobranymi buhajami w celu uzyskania jak najwartościowszych cieliczek. Głównym celem podejmowanych na tym etapie decyzji hodowcy jest określenie grupy krów, które charakteryzują się pożądanymi dla matek cechami, tj. dobrą płodnością, dobrym wykorzystaniem paszy, wysoką mlecznością, dużą zdrowotnością i długowiecznością oraz troskliwością w odniesieniu do cieląt. Następnym krokiem powinien być wybór buhaja, którego potencjał genetyczny spowoduje poprawę wcześniej wymienionych cech u swoich córek. Cechy, którymi powinien charakteryzować się buhaj przeznaczony do krycia (lub inseminacji) krów przeznaczonych na matki przyszłych jałówek hodowlanych, różnią się od tych preferowanych w celu uzyskania szybko rosnących i dobrze umięśnionych zwierząt do opasu. Od buhaja ojca jałówek remontowych nie wymaga się maksymalizacji przyrostów i umięśnienia u potomstwa, a raczej doskonalenia cech pożądanych u przyszłych matek, takich jak: dobre wykorzystanie paszy, bardzo dobra płodność, łatwość ocieleń, a także dobra zdrowotność, długowieczność, opiekuńczość, mleczność oraz wartość uzyskiwanych cieląt. W katalogach buhajów oferowanych przez renomowane firmy genetyczne (np. w rasie limousine) są wydzielone rozdziały, w których rekomenduje się hodowcom buhaje, które są preferowane w celu uzyskania jałówki remontowej.

Po uzyskaniu potomstwa od krów i buhajów wybranych na rodziców przyszłych jałówek remontowych należy przystąpić do ich selekcji. Pierwsza selekcja odbywa się w momencie odsadzenia jałówek, następnie w okresie rozpoczęcia jej użytkowania rozpłodowego, a kończy w momencie wydania na świat i odkarmienia pierwszego cielęcia. Na każdym z wymienionych etapów należy dążyć do określonych celów. Mogą to być: tempo osiągnięcia dojrzałości płciowej, wysoki wskaźnik zapładnialności, kaliber oraz budowa zadu, które umożliwiają łatwiejsze porody czy instynkt mateczny i parametry odchowanego cielęcia. Wybór konkretnych celów powinien być uzasadniony przemyślanymi celami i potrzebami poszczególnych hodowców i stad.

Najostrzejszej selekcji jałówek remontowych dokonuje się w momencie ich odsadzenia od matek. W trakcie oględzin jałówek należy zwrócić szczególną uwagę na następujące cechy:

  • masę ciała,
  • wysokość w kłębie,
  • kaliber,
  • poprawność budowy.

Aby móc porównać pomiędzy sobą osobniki oraz wyselekcjonować te, które charakteryzują się korzystniejszymi wartościami ocenianych parametrów, należy zestandaryzować wymienione wyżej cechy na wiek odsadzenia (najczęściej 210. dzień ich życia). Wynika to z faktu, że w momencie grupowego odsadzenia cieląt od krów osobniki będą się różniły wiekiem, a więc posługiwanie się niezestandaryzowanymi wartościami, np. masy ciała może prowadzić do błędnych wniosków.

Hodowcy dokonując wyboru jałówek hodowlanych, wybierają najczęściej osobniki najstarsze, które charakteryzują się jednocześnie względnie wyższą masą ciała. Taki system typowania wartościowych osobników pozwala uwzględnić w trakcie selekcji również płodność matek wybranych jałówek. Jałówki z wcześniejszych ocieleń pochodzą od krów, które zacieliły się wcześniej w sezonie rozrodczym, a więc charakteryzują się lepszą płodnością od pozostałych osobników w stadzie. Z grupy jałówek remontowych należy wyeliminować cieliczki, które pochodzą z ciąż bliźniaczych różnopłciowych (gdy rodzi się buhajek i cieliczka). Jałówki te ze względu na zjawisko frymartynizmu są w ponad 95 proc. przypadków niepłodne, a więc nieprzydatne d o remontu stada.

ŻYWIENIE JAŁÓWEK REMONTOWYCH

W odchowie jałówek remontowych konieczne jest zdecydowanie odmienne podejście żywieniowe niż w przypadku osobników kierowanych do opasu. Generalnie w okresie odchowu jałówek remontowych przy mamkach nie zaleca się ich dokarmiania (ang. creep feeding). Wynika to z faktu, że dokarmianie paszami treściwymi maskuje częściowo efekt mleczności matki, który jest jednym z ważniejszych czynników decydujących o wyborze materiału żeńskiego. Poza tym dokarmianie powoduje podwyższenie kosztów wychowu jałówek, które w rezultacie może przyczynić się do obniżenia ich wartości jako materiału hodowlanego. Zbyt obfite żywienie może powodować zwiększone ich otłuszczenie i w rezultacie negatywnie wpływać na płodność oraz łatwość wycieleń takich sztuk. Natomiast wybór strategii żywieniowej już po odsadzeniu jałówek od mamek zależy od tego, czy hodowcy zdecydują się na wczesne czy późne rozpoczęcie ich użytkowości rozpłodowej. W praktyce hodowcy stosują dwie odmienne strategie: pierwsza z wczesnym wiekiem pierwszego ocielenia jałówki (ok. 24 miesięcy) oraz druga, gdzie termin pierwszego ocielenia następuje dopiero po ok. 30 miesiącu jej życia. W przypadku stad zarodowych proponowane jest, aby jałówki cieliły się w późniejszym wieku, są wówczas lepiej wyrośnięte, mają wyższą masę ciała, co przekłada się na jakość uzyskiwanych cieląt. W przypadku stad towarowych, komercyjnych, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, często spotykanym rozwiązaniem jest przyspieszenie eksploatacji rozrodczej jałówek. Nie należy również zapominać o zmienności rasowej bydła mięsnego pod względem tempa uzyskiwania przez nie dojrzałości płciowej i rozrodczej. W trakcie bilansowania dawek pokarmowych dla jałówek należy zapewnić ich prawidłowy rozwój kośćca przy zachowaniu optymalnej kondycji. Ma to szczególne znaczenie przy późnych wcieleniach jałówek. Zapotrzebowanie pokarmowe w przypadku osobników o opóźnionej eksploatacji rozrodczej jest niższe głównie ze względu na niższe przyrosty takich osobników (0,5-0,6 kg/dzień) w porównaniu do jałówek o przyspieszonym terminie rozpoczęcia rozrodu (0,75-0,9 kg/dzień). W tabeli przedstawiono dobowe zapotrzebowanie jałówek hodowlanych w ostatnim trymestrze ciąży.

Dawka pokarmowa powinna opierać się na paszach objętościowych zbilansowanych pod kątem energetyczno-białkowym. Wykonano badania mające na celu określenie wpływu intensywności żywienia jałówek remontowych na ich wzrost i tempo osiągnięcia dojrzałości płciowej. Jałówki żywione były wysoko- i niskoenergetyczną dawką pokarmową od odsadzenia do wystąpienia u nich objawów pierwszej rui. Okazało się, że intensywniej karmione zwierzęta osiągnęły znacznie wcześniej dojrzałość płciową (381 dni vs 572 dni) przy istotnie niższej masie ciała (300 kg vs 330 kg). Ponadto jałówki reprodukcyjne wymagają w dawce pokarmowej o ok. 4 proc. wyższego poziomu białka niż osobniki dorosłe, co jest związane z niezakończonym rozwojem fizycznym.

Właściwe zarządzenie i żywienie jałówek remontowych to inwestycja, która pozwala przy racjonalizacji kosztów produkcji (głównie żywienia) na stabilny postęp hodowlany w stadzie, ale również zapewnia przewagę konkurencyjną.

Artykuł ukazał się w majowym wydaniu miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.92.170.149
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!