W ciągu ostatnich piętnastu lat nastąpiły bardzo duże zmiany w utrzymaniu krów. Z chowu bydła mlecznego rezygnują rolnicy niemający następców, posiadający małe stada (bez szans na ich powiększenie), a także ci, którzy w ostatnich latach z różnych powodów nie prowadzili działań modernizacyjnych i inwestycyjnych w oborach. Likwidacji małych stad krów, przy równoczesnym powiększaniu się stad większych, sprzyja też polityka mleczarni, promująca atrakcyjnymi cenami dużych producentów, jak również instrukcje weterynaryjne, zalecające modernizację budynków w celu uzyskania certyfikatu na sprzedaż mleka. Proces powiększania stad krów mlecznych będzie się nasilać.

Uzyskanie optymalnego zysku, a więc maksymalnej produkcji mleka przy określonych nakładach, wymaga spełnienia ogólnie znanych warunków, które można uszeregować następująco:

  • prawidłowe utrzymanie zwierząt (odpowiednie warunki zoohigieniczne),
  • racjonalne żywienie,
  • maksymalnie dobre i tanie pasze,
  • prawidłowy rozród,
  • stała poprawa wartości genetycznej stada,
  • zmniejszanie pracochłonności w celu zmniejszenia kosztów robocizny,
  • prawidłowo sformułowana umowa z mleczarnią, zapewniająca zadowalającą cenę mleka.

Rozdzielenie tych warunków jest czysto teoretyczne i może służyć tylko omawianiu organizacji pracy w oborze, w praktycznej działalności natomiast nie sposób tych warunków oddzielać. Położenie nacisku tylko na jeden z elementów zwykle powoduje  bardzo nieefektywne wykorzystanie środków, a często nawet straty. W tej części artykułu omówione będą dwa pierwsze elementy organizacji stada: warunki utrzymania krów i racjonalne żywienie.

Bez uwięzi

W ostatnich latach coraz więcej rolników decyduje się na odejście od trzymania krów na uwięzi. Obserwuje się też odchodzenie od bańkowego i przewodowego systemu doju na rzecz hal udojowych. Niemniej jednak blisko połowa obór utrzymujących do 50 krów to nadal obory uwięziowe. Tego typu obory, w których utrzymuje się 20–50 krów, są w szybkim tempie modernizowane na wolnostanowiskowe. Powodem tego jest dążenie do zmniejszenia pracochłonności i poprawienia warunków utrzymania krów.