PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Żywienie i odchów jałówek w stadach bydła mlecznego

Głównym celem racjonalnego odchowu jałówek jest zapewnienie jak najszybszego wzrostu i rozwoju młodzieży hodowlanej przy jak najniższych kosztach, bez negatywnego wpływu na zdrowie zwierząt oraz ograniczania długości ich życia produkcyjnego.



Jałówki remontowe są podstawą właściwego funkcjonowania każdego gospodarstwa wyspecjalizowanego w produkcji mleka. Postęp genetyczny w stadzie krów mlecznych jest możliwy jedynie wtedy, gdy wybrakowane krowy zostaną zastępowane dobrze odchowanymi, lepszymi genetycznie oraz zdrowymi jałówkami. Prowadząc odchów jałówek remontowych, należy uwzględniać szereg istotnych jego aspektów związanych z osiągnięciem przez zwierzęta prawidłowych wymiarów i przyrostów masy ciała, rozwoju gruczołu mlekowego, momentu uzyskania dojrzałości płciowej oraz rozpłodowej, jak również uzyskaniem właściwej masy ciała i kalibru w momencie pierwszego ocielenia. Narzędziem w rękach hodowcy pozwalającym odchować wartościowe sztuki jest przede wszystkim prawidłowe żywienie, dostosowane do aktualnych potrzeb. Aby uzyskać zakładane parametry, należy pamiętać, że o powodzeniu decydować będą również decyzje podjęte jeszcze przed narodzinami cielęcia (patrz: poprzedni numer „Farmera” - 1/2016).

W przypadku większości stad w Polsce wskaźnik remontu stada waha się w przedziale 30-40 proc. Oznacza to, że rokrocznie do każdego stada wprowadzona musi być znaczna liczba jałówek hodowlanych. Niewątpliwie im wyższa wartość wskaźnika remontu, tym większe są koszty produkcji mleka. Niestety, przy słabych wskaźnikach rozrodu oraz wysokim remoncie stada odchów adekwatnej liczby zwierząt jest niemożliwy. Powstaje wtedy konieczność zakupu zwierząt z zewnątrz, co z kolei rodzi pewne zagrożenia dla stada. W wielu przypadkach to właśnie wprowadzone do stada jałówki są wektorami różnych chorób zakaźnych powodujących straty w gospodarstwie. Należą do nich dobrze znane hodowcom dolegliwości, jak: wirusowa biegunka bydła (BVD) czy zakaźne zapalenie nosa i tchawicy (IBR). Hodowcy, kupując zwierzęta, muszą zdawać sobie sprawę, że najczęściej dostaną im się najgorsze sztuki w stadzie, których z jakichś względów sprzedający chce się pozbyć. Czy ktoś, poza nielicznymi sytuacjami związanymi np. z likwidacją stada, pozbywałby się dobrych sztuk ze stada? Dobry hodowca krów mlecznych to taki, który jest w stanie wyprodukować więcej materiału hodowlanego, niż wynika to z remontu stada wjeg o gospodarstwie.

OKRES ŻYWIENIA CIELĄT MLEKIEM LUB PREPARATAMI MLEKOZASTĘPCZYMI

Po właściwie przeprowadzonym okresie odpajania siarą kolejnym krytycznym momentem w życiu cielęcia jest czas żywienia mlekiem lub/i preparatami mlekozastępczymi, trwający od 5. do 60.-70. dnia życia zwierzęcia. W tym czasie następują burzliwe zmiany w układzie pokarmowym. Hodowcy dążą do skrócenia trwania tego okresu ze względu na wysokie koszty żywienia cieląt w tym okresie mlekiem lub preparatami mlekozastępczymi. W tym czasie następuje zmiana proporcji objętości przedżołądków w stosunku do trawieńca.

U cieląt najbardziej pojemną komorą żołądka jest trawieniec. Z kolei u 70-dniowego cielęcia proporcje te ulegają zmianie na korzyść żwacza (rysunek). Poza zmianami ilościowymi w śluzówce przedżołądków obserwowane są również zmiany jakościowe, głównie dotyczące żwacza. Właściwe żywienie cieląt w tym okresie powoduje intensywny rozwój brodawek żwacza, co wpływa na zwiększenie efektywności wchłaniania wolnych kwasów tłuszczowych powstających podczas trawienia.

Równolegle do zmian w przewodzie pokarmowym cielęcia następują zmiany w układzie immunologicznym. W okresie pomiędzy 4. a 6. tygodniem po porodzie obserwowane jest obniżenie sprawności funkcjonowania układu odpornościowego (wykres 1.).

Spowodowane jest to wyciszeniem odporności nabytej (siarowej) oraz niepełnym jeszcze funkcjonowaniem odporności czynnej cielęcia. W związku z tym hodowcy powinni zapewnić cielęciu właściwe warunki odchowu i żywienia oraz regularnie monitorować cielęta pod kątem występowania objawów chorobowych (obniżony apetyt, biegunki, kaszel, podwyższona temperatura itp.).

Z punktu widzenia żywienia cieląt najczęściej okres pierwszych 8-12 tygodni odchowu cieląt dzielony jest na dwa podokresy. Pierwszy, trwający 2-3 tygodnie, w którym cielęta mają duże wymagania w stosunku do jakości preparatów mlekozastępczych oraz prestarterów, oraz drugi, w którym następuje przygotowanie cielęcia do przejścia na żywienie wyłącznie paszami stałymi.

Bardzo często hodowcy zadają sobie pytanie: co jest lepsze - podawanie mleka pełnego czy preparatów mlekozastępczych? Tak postawione pytanie należy rozważyć na dwu płaszczyznach, pierwszej czysto fizjologiczno-żywieniowej oraz drugiej - ekonomicznej. Z punktu widzenia żywieniowego mleko pełne jest naturalnym pokarmem zapewniającym młodym osobnikom wystarczającą ilość składników pokarmowych niezbędnych do ich prawidłowego wzrostu i rozwoju. Natomiast z punktu widzenia ekonomicznego każdy hodowca dąży do maksymalizacji dochodu ze sprzedaży mleka. W związku z tym po okresie odpajania cieląt siarą najczęściej mleko od krów jest przeznaczone do sprzedaży. Wynika to z relacji ceny mleka pełnego do ceny pójła sporządzonego nawet z najdroższego preparatu mlekozastępczego (120 zł/20 kg). Okazuje się, że koszt mleka pełnego jest dwa razy wyższy.

W pierwszym okresie odpoju wymagane jest podawanie cielętom mleka pełnego lub preparatów mlekozastępczych o najwyższej jakości. Preparaty takie powinny charakteryzować się co najmniej 20-22-proc. zawartością białka pochodzenia zwierzęcego (pochodzenia mlecznego) oraz względnie wysoką zawartością tłuszczu (ok. 18-20 proc.). Parametrem, który w pewnym stopniu określa jakość preparatu mlekozastępczego, jest zawartość w nim włókna. Im zawartość włókna jest niższa, tym większy udział w nim komponentów pochodzenia zwierzęcego. W pierwszym omawianym okresie zawartość włókna w suchej masie preparatu nie powinna przekraczać 0,1-0,3 proc. Oczywiście, dobra jakość preparatu nie zwalnia hodowców z obowiązku właściwego przygotowania pójła. Należy zapewnić właściwą jednorodność mieszaniny (bez grudek), odpowiednią temperaturę (36-37ºC) i sposób podania. Bardzo częstym błędem jest zła higiena naczyń lub urządzeń wykorzystywanych w odpoju cieląt. Poza tym należy zapewnić cielętom dostęp do pasz stałych (prestartera). Najczęściej pasza taka jest podawana wraz z całym ziarnem kukurydzy (3:1 do 2:1 - prestarter do ziarna kukurydzy). Ważną cechą prestartera dla cieląt jest jego smakowitość. Im szybciej cielęta znaczną go pobierać, tym szybciej następował u nich będzie rozwój przedżołądków. Badania wskazują, iż głównym akceleratorem wzrostu brodawek żwacza jest kwas propionowy i masłowy, które powstają na skutek rozkładu pasz bogatych w skrobię. W związku z tym takie komponenty powinny się również znaleźć w składzie receptury prestartera. Poza smakowitością ważnym atrybutem dobrego prestartera powinna być względnie wysoka zawartość białka (ok. 20 proc.) przy niskiej zawartości włókna NDF i ADF (odpowiednio ok. 13-15 proc. i 3-5 proc.). Od drugiego tygodnia życia cielęta powinny mieć dostęp do pasz objętościowych suchych (tj. dobrej jakości siana i słomy). Oczywiście, poza stałym dostępem do paszy cielęta powinny

mieć zagwarantowany nieograniczony dostęp do wody.

W drugim okresie odpoju cieląt preparatami mlekozastępczymi następuje przygotowanie cieląt do zmiany dawki pokarmowej na taką, która będzie zawierać wyłącznie pasze stałe. Zazwyczaj w tym okresie stosuje się jeden bądź dwa preparaty o zdecydowanie obniżonych wymaganiach w porównaniu z tymi stosowanymi w pierwszym okresie wychowu cielęcia. Wynika to również z poszukiwania oszczędności w wychowie jałówek remontowych. Badania wskazują, iż zaleca się, aby preparaty takie zawierały nieco obniżoną wartość energetyczną, która lepiej stymuluje cielęta do rozpoczęcia pobierania pasz stałych. W związku z tym zaleca się, aby preparaty takie miały zawartość tłuszczu na poziomie 16 proc. zamiast 18-20 proc. Oczywiście, do podjęcia właściwej decyzji, jaki preparat wybrać, konieczne jest doprecyzowanie warunków wychowu cieliczek. Cielęta w systemie budkowym w zimie wymagają podwyższonej energetyczności (wyższa zawartość tłuszczu) pójła niż te odchowywane w okresie lata. Wymiernym efektem właściwego postępowania z cielętami w tym okresie jest właściwy stopień rozwoju przedżołądków. Na zdjęciach poniżej przedstawiono ścianę żwacza cieląt o różnym stopniu rozwoju brodawek żwacza.

Decyzję o zaprzestaniu podawania cielęciu preparatów mlekozastępczych należy podejmować, kierując się w większym stopniu masą pobranego przez cielęta prestartera niż wiekiem zwierząt. Nie zaleca się, aby zaprzestawać podawania cielętom preparatów mlekozastępczych przed 8. tygodniem życia. Wyniki badań wskazują, że pobranie przez cielę prestartera na poziomie 800-1000 g na dobę w ciągu 3-4 dób następujących po sobie upoważnia hodowców do zaprzestania podawania im preparatu mlekozastępczego.

W stadach utrzymujących krowy w systemie wolnostanowiskowym istnieje potrzeba przeprowadzenia u cieląt dekornizacji. Idealnym momentem do wykonania tego zabiegu jest 2-3 tydzień ich życia, kiedy zawiązki rogów są już wyraźnie wyczuwalne. Przed wykonaniem dekornizacji cielę należy unieruchomić, aby zapobiec zranieniu obsługi i uniknięciu błędów w trakcie wykonania tej czynności. Chyba najbardziej popularną metodą dekornizacji jest zabieg wykonany przy użyciu elektrycznego dekornizatora. Przed zabiegiem należy usunąć z rogów sierść, a na samym końcu przyłożyć do zawiązków rozgrzaną końcówkę dekornizatora. Po zabiegu należy usunąć spaloną powierzchnię zawiązka rogowego i ponownie przyłożyć końcówki rozgrzanego urządzenia do obu zawiązków rogów. Na koniec należy ranę zdezynfe kować i odkazić, aby ułatwić proces gojenia.

WYCHÓW JAŁÓWEK DO UZYSKANIA DOJRZAŁOŚCI ROZRODCZEJ

Celem każdego hodowcy oraz producenta mleka jest odchów zwierząt, które w przyszłości będą charakteryzować się wysoką produkcyjnością oraz dobrym zdrowiem. Aby uzyskać zakładane cele, należy odchowywanym jałówkom remontowym zapewnić należyte warunki utrzymania. System utrzymania powinien być ukierunkowany na rozwój narządów i układów zwierzęcia, które w przyszłości będą decydować o tempie przemian metabolicznych w ich organizmach i są ściśle związane z ich produkcyjnością. W związku z tym zapewnienie młodzieży hodowlanej systemu wolnostanowiskowego z nieograniczonym dostępem do wybiegów, a w okresie letnim do pastwiska, jest przykładem właściwych praktyk.

W okresie pomiędzy 3. a 6. miesiącem życia cielętom należy zapewnić pokrycie potrzeb pokarmowych na poziomie nie niższym niż 700 g dla jałówek rasy holsztyńsko-fryzyjskiej. Z punktu widzenia osiągnięcia zakładanej masy ciała jałówki powinny być karmione w sposób, który zapewnia utrzymanie stałego tempa wzrostu. Pojawiające się w tym okresie schorzenia i co z tym związane - pogorszenie tempa wzrostu, niestety negatywnie wpływają na przyszłą użytkowość mleczną takiego osobnika. Aby zapewnić równomierny wzrost jałówek, powinny one w tym okresie otrzymywać dawkę pokarmową, która zawiera co najmniej 16 proc. białka surowego. Częstym błędem jest zbyt duży ładunek energetyczny dawki dla jałówek, co prowadzi do nadmiernego otłuszczenia zwierzęcia i może mieć negatywne konsekwencje. W naszych warunkach ilość i rodzaj dodatku pasz treściwych powinny być uzależnione od rodzaju i wartości pasz objętościowych. Zdecydowanie częściej zachodzi konieczność uzupełnienia dawki pokarmowej paszami białkowymi niż energetycznymi. Ponadto nie zaleca się podawania jałówkom pasz będących niedojadami pochodzącymi od krów. Jałówki żywione z przewagą pasz objętościowych soczystych (tj. kiszonki) powinny mieć również dostęp do pasz suchych (siano i słoma). Badania wskazują, że jałówki mające dostęp do pasz objętościowych suchych mogą w ten sposób pobrać nawet 5 proc. pasz obję tościowych.

WYCHÓW JAŁÓWEK OD

6. DO 12. MIESIĄCA ŻYCIA

Jeśli to możliwe, jałówki w tym okresie powinny również korzystać z pastwiska. Należy pamiętać o uzupełnieniu jałówkom potrzeb mineralno-witaminowych w postaci przynajmniej lizawek. Optymalne tempo wzrostu w tym okresie to 800-900 g/dobę. Częstym błędem jest przekarmianie energetyczne osobników. Niestety, nie ma zależności pomiędzy przyrostami jałówek w tym okresie i ich wydajnością w pierwszej laktacji. W dużym stopniu decyduje o tym kierunek rozwoju gruczołu mlekowego jałówek w okresie osiągania przez nie dojrzałości płciowej. Zbyt szybkie tempo wzrostu powoduje zwiększony rozwój nieproduktywnej tkanki tłuszczowej wymienia, co niestety obniża potencjał produkcyjny zwierzęcia.

Celem powinno być osiągniecie następujących parametrów jałówek (rasa holsztyńsko- -fryzyjska):

- masa ciała w momencie zacielenia (15.-16. miesiąc) 2/3-3/4 masy osobnika dorosłego w drugiej laktacji (w przypadku krów o przeciętnej masie ciała 650 kg - masa jałówki powinna wynosić 410-420 kg),

- wysokość w kłębie na poziomie 80-90 proc. osobnika dorosłego (ok. 126-128 cm),

- kondycja BCS-5 na poziomie 2,75-3,25 pkt w momencie zacielenia i 3,25-3,5 pkt w momencie ocielenia.

Wykresy 2-4 przedstawiają krzywe masy ciała, wzrostu oraz BCS dla jałówek holsztyńsko-fryzyjskich w stadzie, gdzie masa ciała dorosłych sztuk kształtowała się na poziomie ok. 650 kg. Właściwy wychów jałówek zakłada osiągnięcie optymalnych wartości wzrostu i rozwoju dla wszystkich 3 parametrów jednocześnie.

Artykuł pochodzi z numeru 2/2016 miesięcznika "Farmer"

Zamów prenumeratę

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (4)

  • adam 2016-04-27 13:23:51
    Widze ze Bentawety ciesza się spora popularnością. Tez uwazam ze to najlepsze specyfiki na biegunke z dostępnych na polskim rynku
  • eryk 2016-03-30 16:19:08
    Tez stosowalem specyfiki Bentawet wiele razy i potwierdzam to jedne z najlepszych produktow na rynku
  • rafał 2016-02-29 09:43:56
    W praktyce wiadomo, ze z tym żywieniem roznie wychodzi.. Nawet przy podawaniu najlepszej paszy u zwierzat może pojawic się biegunka. Warto wiedziec z jakiego preparatu wtedy skorzystac. Ja osobiscie mam ogromne zaufanie do produktow marki http://bentawet.pl/, działaja szybko i skutecznie, dzieki czemu można unikac strat
  • Lewar 2016-02-21 13:55:00
    Za brakowanie powyżej 20% rocznie w stadzie powinni zabierać wszystkie dopłaty i cofać takiego fiu tka do podstawówki żeby jeszcze raz poddał się procesowi edukacji pozdro 300 }:)
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.71.68
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!