Istotnym elementem analizy żywieniowej stada jest bliższe przyjrzenie się składowi chemicznemu mleka oraz wzajemnym relacjom pomiędzy różnymi komponentami mleka. Tylko pełna analiza poszczególnych składników i ich obraz na tle poprzednich miesięcy są w stanie ukazać rzeczywisty obraz żywienia zwierząt.

TŁUSZCZ W MLEKU

Najbardziej modyfikowalny składnik mleka stanowi tłuszcz mlekowy. Jego wartość może wahać się w szerokich granicach (3-9 proc.), w zależności od potencjału genetycznego krów, wielkości produkcji oraz żywienia. Krowy rasy hf charakteryzują się zawartością tego składnika w mleku na poziomie 3,5-4,5 proc. Należy pamiętać, że krowy o wydajności laktacyjnej na poziomie 10 tys. kg charakteryzują się przeciętną zawartością tłuszczu poniżej 4 proc., co spowodowane jest przede wszystkim zwiększonym udziałem ilości pasz treściwych w dawce pokarmowej. Z drugiej strony duży udział pasz strukturalnych, tzw. włóknistych, w dawce pokarmowej prowadzi do wzrostu produkcji kwasu octowego w żwaczu, który to jest prekursorem tłuszczu mlekowego. Inną przyczyną zbyt wysokiej zawartości tłuszczu może być pojawienie się zaburzenia metabolicznego w postaci ketozy lub syndromu stłuszczonej wątroby, co spowodowane jest błędami popełnionymi znacznie wcześniej - często już na etapie zasuszenia krowy. Jaki jest więc przypuszczalny mechanizm działania, który prowadzi do znacznego wzrostu poziomu tłuszczu? Otóż prawdopodobnie nieadekwatne żywienie krów w okresie zasuszenia prowadzi do nadmiernego otłuszczenia krów (poprawa kondycji). Najczęściej krowy otłuszczone po ocieleniu charakteryzują się znacznie obniżonym łaknieniem, co przy dużej dobowej produkcji mleka pogłębia deficyt energetyczny w ich organizmie i prowadzi do uwolnienia rezerw zmagazynowanych w postaci ich tłuszczu. Ze względu na fakt, że do rozkładu tłuszczu również niezbędna jest energia, przebiega on niekompletnie i tworzą się tzw. ciała ketonowe oraz zwiększa się stężenie niezestryfikowanych kwasów tłuszczowych we krwi. Organizm krowy, dążąc do utrzymania równowagi, próbuje pozbyć się nadmiaru szkodliwych związków, wbudowując je w tłuszcz mlekowy i wydalając z organizmu. W związku z tym następuje lawinowy wzrost zawartości tłuszczu mlekowego. Prawidłowa zawartość tłuszczu w tym okresie nie powinna przekraczać 4,4-4,5 proc.