PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Żywienie krów mlecznych w laktacji

Autor: Marcin Gołębiewski

Dodano: 02-01-2016 08:35

Tagi:

Żywienie krów mlecznych jest jednym z najtrudniejszych elementów zarządzania stadem. Niezbędna jest tu wiedza zarówno o bilansowaniu dawki, jak i na temat wartości pokarmowej posiadanych pasz.



Potrzeby pokarmowe krów mlecznych zależą w dużej mierze od stadium laktacji oraz zaawansowania ciąży. Wykres przedstawia zmiany kształtu krzywej laktacji obrazujące zmiany dobowej produkcyjności krów w poszczególnych fazach laktacji.

Aby uzyskiwać od krów satysfakcjonującą produkcję, dobre wskaźniki rozrodu i utrzymać ich dobry stan zdrowia, należy wydzielić co najmniej pięć faz wymagających nieco innego podejścia do żywienia krów. Pierwsza faza opisywana w poprzednich numerach to początkowy okres laktacji będący integralną częścią okresu przejściowego, który trwa najczęściej od porodu do ok. 70. dnia laktacji. Następny okres, trwający od 70. do 140. dnia laktacji, to czas szczytu pobrania suchej masy dawki pokarmowej. Okresy środkowej i późnej laktacji rozpoczynają się po 140. dniu laktacji i trwają aż do zasuszenia krowy. Kolejne dwa okresy przypadają na czas zasuszenia krów (szczegółowo opisany w dwóch poprzednich numerach). Pierwsza faza zasuszenia to okres trwający do 3. tygodnia przed następnym terminem wycielenia. Ostatnią grupę stanowią krowy 3 tygodnie przed kolejnym wycieleniem.

FAZA WCZESNEJ LAKTACJI (0-70 DNI PO OCIELENIU)

W tym okresie krowy charakteryzują się gwałtownym wzrostem produkcji mleka, uzyskując szczyt laktacji między 6. a 8. tygodniem po ocieleniu. Lawinowo rosnącej produkcji mleka w tym okresie towarzyszy istotny wzrost zapotrzebowania produkcyjnego krów, szczególnie na energię. Niestety, tak wysokie potrzeby pokarmowe często nie są zaspokojone przez zwierzę m.in. ze względu na obniżony apetyt. Organizm krowy, chcąc sprostać wysokiej produkcji, uruchamia rezerwy tłuszczu na pokrycie niedoborów energetycznych. Głównym zadaniem hodowców w tym okresie jest podjęcie działań mających na celu zwiększenie dobowego pobrania paszy. Dobrą praktyką ułatwiającą to zadanie jest stopniowe zwiększanie udziału paszy treściwej w dawce pokarmowej. Dobowy wzrost pasz treściwych w dawce nie powinien przekraczać 300-400 g ze względu na zagrożenie kwasicą. Graniczną wartością udziału paszy treściwej w dawce pokarmowej dla krów mlecznych jest ok. 60 proc. suchej masy dawki. Przekroczenie tej wartości może powodować kwasicę oraz znaczny spadek zawartości tłuszczu mlekowego. Dlatego też należy zadbać o właściwą strukturę dawki oraz prawidłowy udział włókna. Udział włókna kwaśno-detergentowego oraz neutralno-detergentowego dla krów w tym okresie nie powinien być niższy niż odpowiednio: 18 proc. i 28 proc. dla ADF i NDF. Właściwie przygotowana dawka powinna zapewnić co najmniej 21 punktów procentowych lub 75 proc. NDF z paszy objętościowej. Należy również pamiętać o właściwej strukturze cząstek paszy objętościowej, których przeciętna wielkość to 15-20 mm z co najmniej 10-proc. udziałem cząstek o wielkości od 20 do 50 mm.

Ważnym elementem żywienia krów w okresie wczesnej laktacji jest zapewnienie im odpowiedniej ilości białka o właściwej jakości. Odpowiedni poziom białka dla krów w tym okresie stymuluje pobranie paszy przez krowy oraz zwiększa wykorzystanie energii zmobilizowanej z tkanki tłuszczowej na produkcję mleka. W przypadku wysoko produkcyjnych zwierząt dawka pokarmowa może zawierać nawet ok. 19 proc. białka w dawce pokarmowej. Natomiast udział białka łatwo lub trudno rozpuszczalnego w żwaczu zależeć będzie od systemu żywienia krów oraz potencjału produkcyjnego zwierzęcia. Dobrą praktyką, stosowaną przez wielu hodowców, jest dodawania ok. 0,3-0,4 kg poekstrakcyjnej śruty sojowej na każde 2,5 kg mleka powyżej 22-23 kg mleka. Jeśli hodowca decyduje się na wprowadzenie mocznika do dawki pokarmowej krów w tym okresie, należy go skarmiać wraz z kiszonką kukurydzy lub w mieszance ześrutowanych ziaren zbóż. Badania wskazują, iż zwiększenie udziału mocznika powyżej 100 g/szt./dobę powoduje więcej strat niż korzyści. Oczywiście konsekwencją niewłaściwie zbilansowanej dawki pokarmowej w tym okresie są schorzenia metaboliczne, a w efekcie obniżenie produkcji mleka. Aby maksymalizować dobowe pobranie paszy przez krowy, należy:

wykorzystywać pasze objętościowe najwyższej jakości,

upewnić się, że dawka pokarmowa zawiera właściwy poziom białka,

sukcesywnie zwiększać udział paszy treściwej po ocieleniu,

rozważyć konieczność wprowadzenia tłuszczu chronionego do dawki pokarmowej,

zapewnić stały i nieograniczony dostęp do paszy,

eliminować czynniki stresujące.

FAZA DRUGA - MAKSYMALIZACJA POBRANIA SUCHEJ MASY DAWKI POKARMOWEJ

Głównym celem żywienia krów w tym okresie jest utrzymanie wysokiej wydajności mlecznej. W tym czasie pobranie paszy jest zbliżone do maksymalnej i może w dużym stopniu pokrywać potrzeby produkcyjne zwierząt. Jest to również czas, gdy krowy przestają tracić kondycję, i co z tym związane - masę ciała. Pasza treściwa w postaci ziarna zbóż nie powinna przekraczać 2,5 proc. masy ciała zwierzęcia. Zatem dla krowy o masie ciała ok. 600 kg ilość paszy treściwej nie powinna przekraczać 12 kg. Dodatki paszy treściwej lub innej paszy, które zawierają duży udział łatwostrawnego włókna, są więc niezbędne do zachowania właściwej funkcji układu pokarmowego. Dawka pokarmowa w tym okresie powinna zawierać nie więcej niż 40 proc. łatwostrawnych węglowodanów. Pasze objętościowe wykorzystywane w żywieniu krów w drugiej fazie laktacji muszą być bardzo dobrej jakości i powinny stanowić co najmniej 1,5 proc. masy ciała zwierzęcia.

Głównymi problemami tego okresu są: utrzymanie wysokiej produkcyjności krów, zadowalającej zawartości tłuszczu w mleku, zaktywowanie układu rozrodczego oraz utrzymujące się schorzenia metaboliczne. Aby maksymalizować pobranie paszy w tym okresie, należy:

zadawać paszę, szczególnie treściwą, kilka razy w ciągu doby,

wykorzystywać w żywieniu krów pasze objętościowe najwyższej jakości,

ograniczyć poziom mocznika w żywieniu krów do 100 g/szt./dobę,

unikać stresorów środowiskowych i behawioralnych.

FAZA TRZECIA - ŚRODEK ORAZ KONIEC LAKTACJI

Z punktu widzenia żywienia zwierząt jest to stosunkowo łatwy okres. Produkcja mleka sukcesywnie ulega obniżeniu, najczęściej krowa jest w zaawansowanej ciąży, a pobranie paszy łatwo pokrywa potrzeby produkcyjne. Udział paszy treściwej w dawce pokarmowej powinien nawiązywać do potrzeb produkcyjnych zwierząt. Zbyt duży udział paszy treściwej w tym okresie, znacznie przekraczający potrzeby pokarmowe krów, może powodować nadmierną kondycję krów. Jednak należy pamiętać, że krowy młode, pierwiastki czy w drugiej laktacji, powinny otrzymywać odpowiednio: 20 proc. i 10 proc. więcej składników pokarmowych, niż wynika to z ich zapotrzebowania bytowego i produkcyjnego, ze względu na niezakończony wzrost tych osobników. Związki azotowe niebiałkowe tj. mocznik, mogą w tym okresie stanowić dobry substytut białka pokarmowego.

Głównym zadaniem tego okresu jest ograniczenie tempa spadku mleka do 8-10 proc. na miesiąc oraz uniknięcie nadmiernego otłuszczenia krów.

POBRANIE PASZY

Zachęcanie krów do pobierania dużych ilości paszy jest kluczowe z punktu widzenia efektywnej produkcji mleka. Wszystkie składniki pokarmowe niezbędne do utrzymania podstawowych funkcji organizmu oraz niezbędne do produkcji mleka, oprócz wody, znajdują się w suchej masie dawki pokarmowej. W tabeli 1. przedstawiono maksymalne ilości paszy wyrażone w kg suchej masy, jakie krowy mogą pobrać w ciągu doby.

Krowa o masie 550 kg, która produkuje 30 kg mleka, może pobrać suchą masę paszy o wartości 3,7 proc. masy ciała, czyli ok. 20,4 kg. Natomiast większa krowa o masie 650 kg maksymalnie może zjeść do 3,4 proc. masy ciała s.m. paszy, czyli ok. 22,1 kg s.m. paszy. Im masywniejsza krowa i wyższa produkcja mleka, tym większe pobranie paszy. Pobranie paszy krów we wczesnej laktacji może spaść nawet o 20-30 proc. w stosunku do wartości podanych w tabeli 1.

Pobranie pasz zależy od wielu czynników, m.in. łatwego dostępu do czystej i świeżej wody. Krowa pobiera ok. 5 l wody na każdy kg wyprodukowanego mleka. Produkując 40 l mleka, krowa może pobrać na dobę nawet 200 l wody. Obniżenie pobrania wody o 40 proc. powoduje mniejsze o 16-24 proc. pobranie paszy, a w konsekwencji istotne obniżenie produkcji mleka.

Innym ważnym czynnikiem redukującym pobranie paszy przez krowy mleczne jest temperatura otroczenia. Krowy zjadają zdecydowanie mniej paszy, gdy temperatura otoczenia wzrośnie powyżej 24°C. W upalne, letnie dni pobranie paszy może spaść o 15-20 proc. Dobrą praktyka zapobiegającą tego typu sytuacji jest podawanie 60 proc. dawki pokarmowej nocą, gdy temperatura jest niższa.

PASZA OBJĘTOŚCIOWA

Podawanie paszy objętościowej bogatej we włókno pokarmowe jest podstawą dawki pokarmowej krów mlecznych. Rodzaj paszy decyduje o tym, jakie pasze treściwe zostaną wykorzystane do prawidłowego zbilansowania dawki pokarmowej krów. Pobranie paszy w dużym stopniu zależy od jakości paszy, masy ciała krowy oraz udziału paszy treściwej w dawce pokarmowej. Krowy w laktacji mogą pobrać od 1,8 do 2 proc. masy ciała s.m. paszy objętościowej. O jakości paszy objętościowej w dużej mierze decyduje zawartość włókna pokarmowego, którego udział rośnie wraz z fazą dojrzałości rośliny, z której przygotowywana jest pasza. Zbyt wysoki udział włókna powoduje obniżenie smakowitości, a w rezultacie spadek pobrania paszy. Najważniejszym czynnikiem warunkującym wysoką produkcję mleka jest jakość paszy objętościowej. Krowa może pobrać do 3 proc. masy ciała s.m. dobrego siana i jedynie do 1,5 proc. siana słabej jakości (tabela 2.).

Tabela 2. zawiera maksymalne możliwości pobrania paszy przez krowy w sytuacji, gdy stanowią one 100 proc. dawki pokarmowej. Kiedy krowy karmione są pasza treściwą, konsumpcja paszy objętościowej najczęściej maleje. Udział 5-7 kg paszy treściwej najczęściej nie powoduje obniżenia pobrania paszy objętościowej. Natomiast każdy kg paszy treściwej powyżej wspomnianych wcześniej wartości obniży pobranie paszy objętościowej o ok. 4 kg. Inne badania wskazują, że pobranie paszy ściśle zależy od zawartości NDF w dawce pokarmowej. Na przykład krowy w środkowej fazie laktacji mogą pobrać ok. 0,9 proc. masy ciała NDF z pasz objętościowych. Dawka pokarmowa powinna zwierać 25-28 proc. NDF, w ok. 75 proc. pochodzącego z pasz objętościowych.

W tabeli 3. przedstawiono szczegółowe wymagania pokarmowe dla krów w środkowej i późnej fazie laktacji.

 

Artykuł pochodzi z numeru 12/2015 magazynu Farmer

Zamów prenumeratę

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • lui 2016-01-02 22:55:42
    najgorzej wlasnie jest ze zwiekszeniem pobieraniem paszy :-(
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.166.160.105
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!