Podwójne krycie samic ma biologiczne uzasadnienie. Jajeczkowanie, czyli przechodzenie dojrzałych komórek jajowych do jajowodu, następuje u królików już w 10-12 godzin po pokryciu. Nasienie pozostaje natomiast aktywne przez 20-30 godzin. Ponadto ponowne obcowanie z samcem zwiększa aktywność hormonów u samicy, a tym samym zwiększa skuteczność pokrycia. Warto więc było przeprowadzić eksperyment, który wyjaśniłby, czy podwójne krycie samic da lepsze efekty niż krycie jednorazowe. Doświadczenie takie przeprowadzono w Instytucie Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN w Jastrzębcu.

Najpierw kilka słów o metodyce doświadczenia, gdyż była ona dość skomplikowana, ale konieczna, aby odpowiedzieć na wszystkie pytania. Użyto króliki rasy nowozelandzkiej białej, popielniańskiej białej i samce kalifornijskie. Samice były kryte w różnych odstępach czasu i w kilku wariantach. Utworzono 8 grup samic nowozelandzkich i 8 grup samic popielniańskich, po 10 samic w każdej grupie. Schemat kryć samic obydwu ras był taki sam. Samice w grupach: III, IV, V, VI i VII podzielono na połowę, tworząc podgrupy. We wszystkich grupach samice kryto pierwszy raz samcami tej samej rasy (samice nowozelandzkie samcami nowozelandzkimi, popielniańskie - popielniańskimi). Przy następnych pokryciach w grupach podzielonych na podgrupy połowa samic była kryta samcami tej samej rasy, a druga połowa - samcami kalifornijskimi. Taki system krycia pozwalał na określenie wpływu drugiego krycia, gdyż potomstwo po samcach kalifornijskich miało inne umaszczenie. W grupach I, II i VIII samice kryto ponownie samcami tej samej rasy.

W grupie I samice były kryte tylko raz, w grupie II - dwukrotnie raz za razem, w kolejnych grupach samice także kryto dwukrotnie, ale w różnych odstępach czasu: w grupie III - po dwóch godzinach, w grupie IV - po czterech godzinach, w grupie V - po sześciu godzinach, w grupie VI - po ośmiu godzinach, w grupie VII po 24 godzinach, a w grupie VIII samice pozostawały z samcem przez godzinę po pierwszym pokryciu.

W grupie II, w której samice były kryte dwukrotnie raz razem, wszystkie pokryły się drugi raz. Wydłużające się przerwy między pierwszym a drugim kryciem (od 2 do 24 godzin) wpływały na zwiększenie liczby samic nie pokrytych.

W grupie I, w której samice były kryte tylko raz, wykociło się 73,8% samic. Nieco lepsze wyniki uzyskano w grupie IV (odstęp 4-godzinny między kryciami), w której skuteczność krycia wyniosła 74,6%, i w grupie III (odstęp dwugodzinny) - 76,7%. W grupie II wykociło się 87,1% samic, a w grupie VIII - 89,4%.

Skuteczność drugiego krycia wyraźnie się zmniejszała, niezależnie od rasy, wraz z odstępem czasu od pierwszego krycia. Nie stwierdzono istotnych różnic pod względem liczebności miotów między samicami krytymi samcami tej samej rasy a samicami krytymi drugi raz samcami kalifornijskimi. Najmniejsze mioty uzyskano w grupie I i VII - 6,5 królicząt, największe w grupach II i VIII - 7,5. Oceniając wyniki w grupie VIII, w której samice przebywały z samcem przez całą dobę, bez obserwowania kolejnych pokryć, dochodziło do krycia i to tłumaczy najlepszą średnią miotu i procent samic wykoconych.

Doświadczenie wykazało więc, że podwójne krycie samic ma korzystny wpływ zarówno na liczbę pokrytych samic, jak i na liczebność miotu. Zwiększający się odstęp czasu od pierwszego krycia wpływa ujemnie na wyniki rozrodu. Wskazane jest więc podwójne krycie raz za razem lub pozostawienie samicy u samca jeszcze przez kilkanaście minut po pierwszym pokryciu. Jest to także wygodne dla organizacji pracy na fermie królików. Zbyt długie pozostawianie samicy u samca nadmiernie go eksploatuje, powodując trudności z kryciem w tym dniu kolejnych samic.

Na koniec praktyczna rada: często się zdarza, że w stadzie są samice zdrowe i w dobrej kondycji, a mimo to nie można ich pokryć. W takim wypadku dobre rezultaty daje przeniesienie 2-4 takich samic do wspólnej klatki (1,5m x 1,5m) i pozostawienie ich tam przez 20-30 minut. Po tym okresie wkłada się do klatki samca. Wcześniejsze wzajemne obskakiwanie się samic powoduje, że dają się pokryć nawet te najbardziej oporne. Samice pokryte przenosi się do innej klatki, pozostawiając te, które nie są jeszcze pokryte.

Dobry samiec może pokryć w ciągu dnia od 2 do 4 samic, a po 3-4 dniach intensywnego krycia powinien mieć 2-3 dni przerwy.

Źródło: "Farmer" 04/2005

Podobał się artykuł? Podziel się!