W załączniku do ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt wskazano m.in. choroby występujące u ryb, które podlegają obowiązkowi rejestracji lub zwalczania. Spośród pięciu wymienionych tam jednostek chorobowych cztery to choroby wirusowe.

Wirusy uaktywniają się przede wszystkim przy odpowiedniej temperaturze wody. Nasilenie objawów u ryb zależy głównie od stopnia wrażliwości ryb, ich kondycji i od tego, jak dojrzałe są u nich mechanizmy obronne. Źródłem zakażenia jest zwykle woda zawierająca śluz, odchody czy inne pozostałości po rybach zakażonych, a także sprzęt rybacki. Bardzo istotną rolę w przenoszeniu wirusów odgrywa również ptactwo wodne.

Wrażliwy narybek
W hodowli ryb łososiowatych, reprezentowanych w naszym kraju głównie przez pstrąga tęczowego, najczęściej spotykane choroby (kolejność według ilości odnotowanych w ostatnich latach przypadków) to: zakaźna martwica trzustki (IPN), wirusowa posocznica krwotoczna (VHS) oraz zakaźna martwica układu krwiotwórczego (IHN).

Choroby te występują przede wszystkim w warunkach hodowlanych. Najbardziej wrażliwe na infekcje wirusowe są ryby młode (larwy i narybek). Osobniki starsze mają zwykle wystarczającą odporność, aby uchronić się przed zarazkiem. Infekcje pojawiają się najczęściej zimą lub wczesną wiosną, przy gwałtownych zmianach temperatury. Wirus VHS rozwija się najintensywniej przy temperaturze wody 7–10 st.C, wirus IPN – 6–15 st.C, a wirus IHN – 10–15 st.C. Okres inkubacji (czas od wniknięcia wirusa do pierwszych objawów chorobowych) trwa najczęściej od 1 do 2 tygodni.

Wirus po wniknięciu przez skrzela lub układ pokarmowy wraz z krwią rozprzestrzenia się po całym organizmie. Wywołuje zmiany martwicze w niemal wszystkich narządach wewnętrznych. W zależności od rodzaju rozprzestrzeniające się zarazki mogą bardziej niszczyć nerki, śledzionę, wątrobotrzustkę (VHS, IHN) lub poszczególne odcinki przewodu pokarmowego (IPN). W zaawansowanym stadium choroby dochodzi do przepuszczalności naczyń krwionośnych, wybroczyn w mięśniach. W zaatakowanych narządach tworzą się obrzęki.

Objawy kliniczne tych chorób są bardzo podobne do siebie. Są to: brak apetytu, pociemnienie skóry, wytrzeszcz gałek ocznych, bladość skrzeli, wzdęcie powłok ciała oraz zaburzenia w pływaniu. Dokładna diagnostyka możliwa jest jedynie po przeprowadzeniu badań laboratoryjnych. Bardzo często przebieg choroby jest ostry ze stratami wynoszącymi nierzadko 90 proc. obsady stawu.