Krowy powinny być obserwowane przez cały okres cielności. Jeżeli są utrzymywane na pastwisku średniej jakości, to jesienią mogą stracić 10-25 masy ciała w czasie ciąży i powinny nadal pozostawać w kondycji pozwalającej na wykarmienie cielęcia i ponowne zacielenie. Krowy tracą przy wycieleniu od 45 do 60 kg masy ciała. Spadek ten wynika z masy ciała cielęcia, wód płodowych i łożyska. Około połowy przyrostu masy płodu przypada na ostatnie 60 dni cielności.

Praktycznym sposobem przygotowania krów do wycielenia jest takie ich żywienie, aby w ciągu ostatnich 3-4 tygodni ciąży zwiększyły swoją masę ciała o 45 kg. Wtedy krowa ani nie zmniejszy, ani nie zwiększy masy ciała po wycieleniu, a nadwyżka składników pokarmowych paszy będzie przeznaczona na rozwój płodu. Po wycieleniu masa ciała krowy pozostaje taka sama, jak trzy, cztery miesiące przed wycieleniem.

Jeżeli w dawce pokarmowej dla krów przed wycieleniem brakuje energii, możliwe jest opóźnienie wystąpienia rui. Na niedobory energii w dawce pokarmowej dla krów cielnych wskazują trudności z ponownym ich zacieleniem i wydłużeniem okresu międzywycieleniowego ponad 12 miesięcy.

Nie można również przekarmiać krów cielnych. Trudne porody mogą być związane ze zbyt dobrą kondycją krów i zbyt dużymi cielętami. Ale nie można też głodzić krów w ostatnich 100 dniach ciąży, aby uzyskać mniejsze cielęta i uniknąć trudności przy porodzie. Niedobór składników pokarmowych w paszy zmusza krowy do czerpania ich z własnych tkanek i kości, aby płód mógł się rozwijać. W wielu wypadkach takie krowy mają potem kłopoty z ponownym zacieleniem. W drastycznych wypadkach prowadzi to do komplikacji przy wycieleniu.

Dzienne zapotrzebowaniie krowy na białko i energię zwiększa się w końcowej fazie ciąży i ponownie na początku laktacji. Dzienne zapotrzebowanie na białko krowy o przeciętnej wydajności mleka zwiększa się po wycieleniu o połowę, a na energię o 30 proc. w stosunku do zapotrzebowania w czasie zasuszenia i zaawansowanej ciąży.

Poziom energii w dawce pokarmowej ma duży wpływ na mleczność w początkowym okresie laktacji. W tym okresie może być potrzebny dodatek białka i fosforu w dawce. Zawartość fosforu jest niewystarczająca w wielu paszach objętościowych. Niedobory białka występują zwykle w okresie żywienia zimowego, chyba że w dawce pokarmowej stosuje się pasze objętościowe z roślin motylkowych.

Aby krowa mogła rodzić cielę co 12 mesięcy, ruja i zacielenie musi nastąpić przed 85. dniem po wycieleniu. Dlatego każda krowa musi otrzymywać po wycieleniu dodatkową ilość energii, białka i innych składników w dawce pokarmowej. Poza pokryciem potrzeb związanych z laktacją dawka ta powinna pozwolić na przygotowanie układu rozrodczego do następnej ciąży. Jeżeli krowy tracą na wadze po wycieleniu więcej niż wynika to z masy cielęcia, wód płodowych i łożyska, to zmniejsza się odsetek krów zacielonych po pierwszym kryciu i liczba krów wykazujących ruję na początku sezonu krycia.

Jeżeli krowy są w słabej kondycji, to przez pierwsze 90 dni po wycieleniu powinny przyrastać 100-230 g dzienne, aby uzyskać właściwe wskaźniki reprodukcyjne. Niektórzy hodowcy uważają, że przyrost masy ciała krów w tym okresie jest tak ważny dla właściwego użytkowania rozpłodowego, że zalecają kontrolę przyrostu masy ciała wybranych losowo krów co 2 tygodnie przez pierwsze 60 dni laktacji. Pozwala to na upewnienie się, że dawka pokawmowa jest wystarczająca.

Przykładowe dawki pokarmowe dla krów w pierwszych czterech miesiącach cielności, w okresie żywienia zimowego:
  • 2,2 kg siana z roślin motylkowych, 8 kg siana łąkowego, 36 tys. j.m. witaminy A, mieszanka mineralna,
  • 27 kg kiszonki z kukurydzy, 0,5 kg dodatku białkowego (40 proc. białka), 36 tys. j.m. witaminy A, mieszanka mineralna, 
  • 2,2 kg siana z roślin motylkowych, 17 kg kiszonki z kukurydzy, 1,3 kg śruty kukurydzianej, 36 tys. j.m. witaminy A, mieszanka mineralna.
Przykładowe dawki pokarmowe dla krów wysoko cielnych, ważących 450 kg, w okresie żywienia zimowego:
  • 4,5 kg siana łąkowego dobrej jakości, o zawartości 79 proc. s.m., 23 kg sianokiszonki z traw lub z traw i roślin motylkowych, o zawartości 38 proc. s.m., dodatek mieszanki mnieralnej
  • 1,8 kg siana z motylkowych dobrej jakości, 18 kg kiszonki z kukurydzy dobrej jakości, o zawartości 33 proc. s.m., dodatek mieszanki mineralnej 
  • 4,5 kg słomy pszennej, 3 kg siana z roślin motylkowych dobrej jakości, 1,8 kg śruty kukurydzianej, 15-20 tys. j.m. witaminy A, dodatek mieszanki mineralnej 
  • 6,8 kg słomy pszennej, 3,6 kg siana z roślin motylkowych dobrej jakości, 2,2 kg melasy, 15-20 tys. j.m. witaminy A, dodatek mieszanki mineralnej.
Broszurę "Bydło mięsne. Krowa z cielęciem - żywienie" można zamówić w Fundacji Wspierania Przedsiębiorczości w Polskiej Hodowli i Inseminacji: 05-806 Komorów, ul. Berylowa 34, tel. (0-22) 758-09-55.

Źródło: "Farmer" 07/2005

Podobał się artykuł? Podziel się!