Kiszenie zielonek polega na fermentacji zawartej w nich glukozy do kwasów organicznych, głównie kwasu mlekowego, który obniża odczyn (pH) zakiszanego materiału do 4,2–4,6. Konserwuje to zakiszany materiał. Fermentację prowadzą obecne w dużej ilości na roślinach beztlenowe bakterie kwasu mlekowego i octowego.

Terminy koszenia

Najwyższą wartość kiszonkową mają trawy o wysokiej zawartości cukrów prostych, stanowiących pożywkę dla bakterii fermentacyjnych kwasu mlekowego. Zawartość cukrów prostych w trawach zależy od wielu czynników i waha się od mniej więcej 30 do 90 g/kg suchej masy. Trawami o wyższej zawartości cukrów są życice (rajgrasy), zaś o niższej – kupkówka pospolita i tymotka. Wskaźnikiem przydatności kiszonkowej roślin pastewnych, w tym traw, jest tzw. pojemność buforowa. Czynnikami buforującymi roślin są zawarte w nich białka i składniki mineralne o działaniu alkalicznym, jak fosforany i dwuwęglany. Pojemność buforowa roślin zmienia się w miarę ich wzrostu. Optymalny termin koszenia traw przeznaczonych na kiszonkę to faza kłoszenia się połowy traw w runi. Termin ten jest kompromisem między optymalnym plonem zielonki a jej wartością pokarmową w żywieniu bydła.

Szczególnie ważny okazuje się termin zbioru pierwszego pokosu, który charakteryzuje się szybkim wzrostem traw. Przypada on na koniec maja i pierwszą dekadę czerwca. Doradcy produkcji mleka w Holandii za optymalny termin koszenia runi łąkowo-pastwiskowej i runi łąkowej na kiszonkę przyjmują plon zielonki wynoszący 2,5–3 tony suchej masy na hektar, co odpowiada 13–15 tonom świeżej zielonki. Termin ten przypada na początku kłoszenia się traw dominujących w runi. Skoszony pokos nie jest zbyt obfity dla maszyn zbierających. Długość roślin po podsuszeniu nie przekracza 30–60 cm, a wartość pokarmowa runi jest wówczas optymalna i gwarantuje uzyskanie 6–6,5 MJ energii netto laktacji/kg, przy zawartości 16–18 proc. białka (160–180 g białka/kg suchej masy kiszonki). Należy mieć świadomość, że w warunkach holenderskich poziom nawożenia organicznego i mineralnego trwałych użytków zielonych jest znacznie wyższy niż w Polsce, a na trwałych użytkach zielonych, często przesiewanych, dominuje życica trwała dająca gęstą ruń o dobrym plonie zielonej masy.