PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Puste hale

Zaniechanie użytkowania, a więc odstąpienie od wypasu czy koszenia górskich łąk i pastwisk, budzi coraz większy niepokój zarówno ekologów, jak i zawsze praktycznych rolników. Górskie hale okazują się być trwałe tylko pod warunkiem ciągłego zgryzania i udeptywania przez owce.



Surowe warunki górskie w połączeniu z niedomaganiami pielęgnacyjnymi prowadzą do systematycznej degeneracji runi objawiającej się między innymi masowym występowaniem śmiałka darniowego. Gatunek ten jest wysoce agresywny w stosunku do innych traw. W sprzyjających warunkach potrafi zdominować środowisko, wypierając trawy szlachetne, zioła i rośliny motylkowe. Jednocześnie jest rośliną o miernej wartości paszowej, zjadaną niechętnie, a w zasadzie pomijaną przez owce i bydło. 
Pracownicy Katedry Łąkarstwa Akademii Rolniczej w Krakowie zanalizowali tempo, w jakim śmiałek darniowy potrafi zniszczyć zaplecze paszowe gospodarstwa hodowlanego. Swoje obserwacje prowadzili w typowych warunkach górskich, na terenie Beskidu Sądeckiego, 650 m nad poziomem morza.
Porównywano użytek ugorowany z trzema innymi różnie użytkowanymi: kośnym – corocznie zbierano 2 pokosy w fazie pełni kłoszenia, pastwiskowym – stosując 4-krotny wypas owcami, przy wysokości runi 10–15 cm, kośno-pastwiskowym – gdzie pierwszy odrost koszono, a dwa pozostałe wypasano owcami. Już po 4 latach okazało się, że na ugorze udział śmiałka darniowego wzrósł do 83 proc. Z innych gatunków traw pozostały jedynie perz, wiechlina zwyczajna i kostrzewa czerwona. Całkowicie z runi wyparta została koniczyna biała. Z ziół pozostała pokrzywa i jaskier ostry. Zebrany plon wynosił jedynie 2,6 t/ha.
Zaobserwowane ubóstwo gatunkowe w połączeniu z mizernym plonem to katastrofa z rolniczego punktu widzenia. Tak zdegradowany użytek kwalifikuje się wyłącznie do ponownego zagospodarowania z pełnym obsiewem.

Owce na hali

Autor: W. Konieczny

Opis: Górskie hale są trwałe tylko w warunkach ciągłego zgryzania i udeptywania przez owce

Śmiałek darniowy

Unia interweniuje
Zarówno znaczenie, jak i skala tego zjawiska są tak duże (Polska nie jest tu wyjatkiem), że zaniepokojone władze Unii Europejskiej zdecydowały o utworzeniu tak zwanych  przyrodniczych pakietów rolnośrodowiskowych. Obowiązują one we wszystkich krajach Unii Europejskiej i stanowią element wspólnej polityki rolnej. Jak określają to urzędnicy z Brukseli „celem pakietów jest podtrzymanie użytkowania łąk i pastwisk. Kontynuacja użytkowania kośnego, a szczególnie wypasów na halach reglowych, jak i murawach występujących powyżej granicy lasu, ma kluczowe znaczenie dla zachowania typowych fitocenoz, wymagających podgryzania i wydeptywania. Zrównoważone użytkowanie łąkarsko-pastwiskowe wpływa korzystnie nie tylko na siedlisko, strukturę runi, ochronę gleby przed erozją, ale także na zachowanie otwartych, malowniczych krajobrazów”.

Pakiety środowiskowe
Prezentując poszczególne pakiety, koncentrujemy się na rozdziałach związanych z działalnością rolniczą na terenach górskich. Niemniej pomoc unijna dotyczy znacznie szerszej grupy producentów rolnych, także tych na terenach nizinnych. Degradacja użytków zielonych i postępująca sukcesja roślinna są tam równie mocno odczuwane.

Pakiet utrzymanie łąk ekstensywnych dzieli się na kilka wariantów:
- Łąki jednokośne wykaszane ręcznie lub koszone mechanicznie. Na terenach górskich zaliczono do nich łąki ciepłolubne, występujące na zboczach dobrze nasłonecznionych albo dnach dolin, położone na glebach bogatych w węglany, ale powierzchniowo kwaśnych. Porośnięte roślinnością stepową z przewagą ostnic i licznych ziół dwuliściennych, charakteryzujące się niską wartością paszową, lecz o dużym znaczeniu przyrodniczym. Płatności w roku: wykaszanie ręczne – 1030 zł/ha, koszenie mechaniczne – 400 zł/ha.
- Łąki dwukośne bez rozróżniania sposobu zbioru. Na terenach górskich klasyfikowanych jako łąki konietlicowe, mieczykowo-mietlicowe, łąki z ostrożniem łąkowym. Niezależnie od sposobu koszenia rolnik otrzymuje w roku 880 zł/ha.
W obu wariantach obowiązuje wręcz zakaz wykonywania większości zabiegów uprawowych, które są stosowane przy intensywnej produkcji łąkarskiej. Koszenie nie może się zacząć wcześniej niż1 lipca i musi odbywać się od środka do zewnątrz łąki z zastosowaniem wypłaszaczy. Konieczne jest także wywiezienie zebranego plonu.

Pakiet utrzymanie pastwisk ekstensywnych jest realizowany w 3 wariantach. Podobnie jak w przypadku łąk, obowiązuje zakaz przeprowadzania wielu zabiegów uprawowych. Sezon pastwiskowy trwa od 20 maja do 15 października, lecz nie krócej niż 90 dni.
Płatności zostały uzależnione są od rodzaju pastwiska: murawy ciepłolubne (charakterystyka jak przy łąkach ciepłolubnych) – 300 zł/ha, pastwiska górskie do 500 m n.p.m. – 230 zł/ha, górskie powyżej 500 m n.p.m. – 560 zł/ha.

Pakiet zachowanie rodzimych ras zwierząt gospodarskich powstał w celu ochrony starych, lokalnych ras zwierząt poprzez rozpowszechnienie ich hodowli w gospodarstwach rolnych. W pakiecie tym, zależnie od gatunku i rasy zwierząt, wyróżniamy 17 wariantów (bydło – 2 rasy, konie – 4 rasy, owce – 11 ras). Rolnik, który zobowiąże się do realizacji programu hodowlanego ochrony zasobów genetycznych zwierząt danej rasy i zapewnienia odpowiedniej powierzchni trwałych użytków zielonych, otrzymuje płatności za realizację pakietu. Płatności za pakiet są przyznawane dopiero po osiągnięciu minimalnej wielkości stada zwierząt tej samej rasy, wpisanych do ksiąg zwierząt hodowlanych: 4 krowy, 3 klacze, 5 matek owiec rasy olkuskiej, 10 matek owiec innych ras. Płatności uzyskuje się na dorosłą samicę danego gatunku i rasy: bydło – 1080 zł, konie – 1300 zł, owce – 310 zł.

Udział w programie jest dobrowolny. Przystępując jednak do niego, rolnik zobowiązuje się realizować go przez pięć lat. W gospodarstwie rolnym można realizować maksymalnie 3 pakiety rolnośrodowiskowe, stosując wszystkie wynikające z nich warianty.
Rolnik, który chciałby przystąpić do programu, powinien zgłosić się do najbliższego Ośrodka Doradztwa Rolniczego. Z pomocą doradcy opracowuje plan działalności rolnośrodowiskowej, który składa do zaopiniowania dyrektorowi Wojewódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego. Następnie w powiatowym biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR)  wypełnia wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. Agencja wydaje decyzję o przyznaniu płatności. Jako dzień rozpoczęcia programu w gospodarstwie przyjęto1 marca.

Wypłata pieniędzy z tytułu realizacji programu następuje w ciągu roku od jego rozpoczęcia. Jeśli więc decyzja ARiMR została wydana na przykład w czerwcu danego roku, to termin pierwszej wypłaty będzie znacznie późniejszy. Nastąpi on najwcześniej po 21 miesiącach od uzyskania akceptacji. Płatnikiem jest ARiMR. Dokonuje ona również kontroli realizacji programu w gospodarstwie. W kolejnych latach rolnik składa w biurze powiatowym ARiMR wniosek o wypłatę pieniędzy. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wypłaca je w terminie 12 miesięcy od dnia wypłaty poprzedniej płatności.

 Źródło: Farmer 18/2007

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.162.227.37
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!