Jednym z najważniejszych problemów, jaki ma do rozwiązania każdy hodowca, jest żywienie krów wysokomlecznych w pierwszym okresie laktacji. Wysoka dzienna produkcja mleka powoduje w pierwszych 100-120 dniach laktacji ubytek masy ciała dochodzący często do 30-50 kg. Składniki pokarmowe pobierane w tym okresie przez krowy nie pokrywają tej ilości, jaka jest wydatkowana na produkcję mleka i potrzeby bytowe. Prowadzi to do ujemnego bilansu energetycznego: krowa zużywa więcej energii niż jest w stanie pobrać.

Ma to również związek ze złym przygotowaniem krowy do laktacji, co jest częstym błędem popełnianym przez hodowców. Krowy są zatuczane lub odwrotnie: ich kondycja wskazuje na zbyt małe otłuszczenie. Dlatego regulacja zasobów tłuszczu w organizmie krowy po wycieleniu nabiera szczególnego znaczenia. Zależy od niej utrzymanie wysokiej wydajności w kolejnych okresach laktacji. Może w tym pomóc zastosowanie w żywieniu krów nowego dodatku paszowego Luta CLA 20 P, zawierającego sprzężony kwas linolowy (CLA). Zmniejsza on bowiem ujemny bilans energetyczny w szczycie laktacji. Zalecane jest stosowanie 50 g preparatu na sztukę dziennie w pierwszych 90-100 dniach laktacji.

Sprzężony kwas linolowy powstaje w naturze z kwasu linolowego - podwójnie nienasyconego kwasu tłuszczowego. Przeżuwacze są zdolne do syntezowania CLA z kwasu linolowego, zawartego w dużych ilościach w roślinach. Koncentracja CLA w mięsie zwiększa się poprzez gotowanie lub pieczenie. Mięso z grilla ma nawet pięciokrotnie większą zawartość sprzężonego kwasu linolowego niż surowe. Mechanizm tej reakcji zaobserwowano również przy podgrzewaniu mleka. CLA występuje także w wieprzowinie, mięsie drobiowym i jajkach, ale jego koncentracja w tych produktach jest znacznie mniejsza.

Sprzężony kwas linolowy jako dodatek paszowy jest pozyskiwany w procesie rafinacji oleju słonecznikowego. Może mieć zastosowanie w żywieniu krów mlecznych, bydła opasowego, świń i drobiu. Celowością jego zastosowania powinni się zainteresować szczególnie hodowcy bydła mlecznego. Zastosowanie w dawce pokarmowej dla krów dodatku paszowego Luta CLA 20 P zmniejsza ujemny bilans energetyczny w szczycie laktacji. Mechanizm jest prosty: dodatek obniża zawartość tłuszczu w mleku, co zmniejsza mobilizację tłuszczu tkankowego. Zwierzęta mniej chudną. Nie powoduje to także spadku wydajności mlecznej krów.

W ciągu pierwszych kilku tygodni po wycieleniu krowy zwiększają wydajność mleczną aż do momentu osiągnięcia szczytu laktacji, który jest okresem największej wydajności. Od długości tego okresu zależy ilość mleka pozyskiwana w ciągu całej laktacji. W tym okresie krowy są szczególnie narażone na ujemny bilans energii. Zastosowanie dodatku CLA w pierwszych 15 tygodniach laktacji pozwala na wydłużenie szczytu laktacji, co jest związane bezpośrednio z poprawą bilansu energetycznego całej dawki pokarmowej. Powoduje to wzrost wydajności mleka o 8 proc. zawartości białka o 2 proc. zmniejszenie zawartości tłuszczu w mleku o 10 proc. i poprawia płodność.

Dodatkowym argumentem, przemawiającym za stosowaniem w żywieniu krów preparatu zawierającego sprzężony kwas linolowy, jest właśnie wzrost zawartości w mleku białka, a spadek - tłuszczu. Odpowiada to bowiem potrzebom mleczarstwa, które coraz częściej jest zainteresowane zakupem mleka o stosunkowo niskiej zawartości tłuszczu, a wysokiej - białka. Tłuszcz w mleku przestaje być składnikiem, który wpływa na wzrost ceny mleka.

Dodatek CLA powoduje także zmiany w składzie tłuszczu mleka. Wzrasta zawartość wielonienasyconych niezbędnych kwasów tłuszczowych, czyli tzw. "dobrego tłuszczu". Kwasy te są konieczne do prawidłowego rozwoju organizmu człowieka, gdyż wchodzą w skład tłuszczów będących źródłem energii i stanowią budulec błon komórkowych. Wielonienasycone niezbędne kwasy tłuszczowe muszą być dostarczone z pożywieniem, podobnie jak witaminy, gdyż organizm ludzki nie potrafi ich sam wytwarzać. Nazywa się je "dobrym tłuszczem", gdyż niwelują niekorzystne działanie nadmiaru "złego tłuszczu", obfitującego w cholesterol i nasycone kwasy tłuszczowe.

Sprzężony kwas linolowy został wykryty w mięsie wołowym w roku 1985 przez amerykańskich naukowców z Uniwersytetu stanu Wisconsin. Jego pełną charakterystykę podano w roku 1987. W dwa lata później wykryto CLA również w serze i innych produktach mleczarskich, między innymi w jogurcie. Mięso przeżuwaczy zawiera 3-6 mg CLA w gramie tłuszczu. Jego wysoką zawartością charakteryzuje się zwłaszcza mięso wołowe.

Hodowcy są zainteresowani takim żywieniem krów, które poprawia wskaźniki rozrodu i zdrowie zwierząt w całym cyklu produkcji mleka. Najtrudniejsze jest to w pierwszym okresie laktacji, gdy zdrowie krów zależy głównie od zmniejszenia mobilizacji tłuszczu tkankowego.

Źródło: "Farmer" 06/2005