O tym, że skórę krów trzeba czyścić i pielęgnować, doświadczonych hodowców nie trzeba przekonywać. Nie stwarzało to większych kłopotów przy mniejszych stadach, ale gdy powiększyły się one do kilkudziesięciu czy nawet kilkuset sztuk, bardzo trudna stała się systematyczna pielęgnacja krów. Dostrzegli to także producenci urządzeń oborowych i nie trzeba było długo czekać, aby wymyślili sposób na zastąpienie pracy ręcznej przy pielęgnowaniu skóry. Służą do tego różnorodne typy czochradeł biernych i aktywnych (obrotowych).

Czochradła bierne składają się z zestawu dwóch szczotek, umieszczonych w płaszczyźnie pionowej i poziomej, umożliwiających ocieranie się zwierząt zarówno grzbietem, jak i bokami. W jednym z rozwiązań tego typu urządzenia poziomą szczotkę czochradła umieszcza się na wysokości 130-135 cm lub 2 cm poniżej grzebietu najwyższej krowy w stadzie. Szczotki wyposażone są w nylonowe włosie i przystosowane do odchylania we wszystkich kierunkach, co zwiększa ich funkcjonalność.

Czochradła aktywne składają się z obrotowej szczotki, stanowiącej połączenie od kilkunastu do kilkudziesięciu pojedynczych segmentów roboczych z nylonowym włosiem. Różne warianty konstrukcyjne dotyczą długości włosów w środkowej części szczotki, płaszczyzny roboczej (z lub bez możliwości odchylania), możliwości zmiany położenia szczotki w pionie, a także przystosowania do działania w różnych płaszczyznach roboczych.

Na naszym rynku można już spotkać czochradła produkowane przez wiele firm: DeLaval produkuje czochradła obrotowe, Arntjen Polska - bierne i obrotowe, Pomel - bierne. Czochradła ze szczotką obrotową kosztują 6,5-8,5 tys. zł netto (z Vatem), a bierne - 275-350 zł. Tak duża różnica w cenie wiąże się z wyposażeniem czochradla obrotowego w układy sterujące pracą, wśród których są czujniki do automatycznego włączania urządzenia po zetknięciu z powierzchnią ciała krowy i wyłączania ruchu obrotowego po odejściu zwierzęcia. Oszczędność energii, wynikająca z zatrzymania pracy urządzenia przy braku kontaktu krowy ze szczotką, nie jest jedyną zaletą wynikającą z zastosowania automatyki. Dzięki zaprogramowaniu długości pracy czochradła obrotowe są przystosowane do wyłączania napędu wtedy, gdy krowa zbyt długo stoi przy urządzeniu. Może to bowiem prowadzić z jednej strony do podrażnienia jej skóry, a z drugiej - ogranicza dostęp do urządzenia innym krowom. Bezpieczeństwo użytkowania czochradła, poza efektami działania układów automatycznych, gwarantuje także systematyczna dezynfekcja szczotki, zapobiegająca przenoszeniu się pasożytów i chorób skórnych między zwierzętami.Warunkiem użytkowania czochradła jest utrzymywanie krów w oborach wolnostanowiskowych. Zapewnienie zwierzętom swobody poruszania się w oborze, a zarazem dowolność wyboru miejsca legowiskowego i stanowiska paszowego, jest podstawowym etapem doskonalenia dobrostanu w nowoczesnych technologiach chowu krów. Możliwość korzystania z czochradła jest doskonałym uzupełnieniem takiej technologii. Urządzenie to zmniejsza bowiem częstotliwość ocierania się krów o elementy wyposażenia kojców i boksów, co z kolei zmniejsza ryzyko uszkodzenia skóry czy jej okaleczenia.

Zwierzęta utrzymywane w oborach wolnostanowiskowych z zamontowanymi czochradłami mają nieograniczoną możliwość pielęgnacji skóry przez całą dobę. Gwrantuje to zamontowanie odpowiedniej liczby czochradeł w łatwo dostępnych miejscach. Może nim być na przykład korytarz prowadzący ze stanowisk paszowych do legowiskowych. Połączenie czochradeł z aplikacją środków dezynfekcyjnych jest dodatkowym czynnikiem zwiększającym higienę utrzymania krów.

DeLaval zaprezentował na ubiegłorocznej "Polagrze-Farm" czochradło z uchylną szczotką. Jej średnica wynosi 50 cm, a szerokość 60 cm. Jest ona zawieszana na wysokości 100 cm nad posadzką, mierząc od dołu szczotki. Prędkość obrotowa - 22 obroty na minutę - zapewnia łagodne przeczesywanie sierści krów. Przystosowanie do odchylania się w różnych płaszczyznach umożliwia skuteczny masaż zarówno grzbietu, jak i boków zwierząt, niezależnie od ich wysokości. Jest to ważne, gdyż krowy w stadzie różnią się znacznie pod względem kalibru, dlatego szczotka powinna gwarantować taki sam efekt czyszczenia i masażu wszystkim krowom.

Skóra spełnia wiele ważnych dla organizmu funkcji. Chroni organy wewnętrzne przed bezpośrednim działaniem czynników fizycznych i chemicznych, stanowiąc naturalną barierę przed pasożytami i patogenami chorobotwórczymi. Włosy, gruczoły łojowe i potowe, a także tkanka tłuszczowa chronią organizm przed wychłodzeniem lub przegrzaniem, zapewniają wymianę gazową i chronią przed nadmiernym odwodnieniem. Obecność licznych receptorów dotykowych, czuciowych, termicznych i innych umożliwia zwierzęciu odbieranie bodźców z otoczenia i właściwego reagowania na nie. Dlatego pielęgnacja i czyszczenie skóry wraz z sierścią jest jednym z najważniejszych zabiegów w nowoczesnej technologii produkcji mleka.

Źródło: "Farmer" 04/2005