PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Co gryzie świnie?

Pasożyty wewnętrzne trzody chlewnej nie tylko powodują duże straty ekonomiczne. Niektóre z nich mogą zagrażać zdrowiu, a nawet życiu człowieka.



Choroby pasożytnicze świń są problemem, z jakim rolnicy borykają się praktycznie od zawsze. Dziesięciolecia zmagań z pasożytami pozwoliły na wykształcenie skutecznych metod zwalczania i profilaktyki tego rodzaju chorób. W przypadku ferm wielkotowarowych problem ten praktycznie nie istnieje. Sytuacja przedstawia się gorzej w przypadku mniejszych gospodarstw, których wciąż mamy w kraju wiele. W przypadku produkcji na mniejszą skalę często dochodzić może do występowania w stadzie jednego lub nawet kilku gatunków pasożytów.

Pasożyty świń podzielić możemy na dwie grupy: zewnętrzne (świerzbowiec świński, wesz świńska), które bytując na powierzchni skóry, odżywiają się krwią zwierząt, oraz pasożyty wewnętrzne. Do pasożytów wewnętrznych najczęściej bytujących w organizmie świń należy zaliczyć przede wszystkim nicienie, robaki płaskie (płazińce) i pierwotniaki. Choroby mające swoje źródło w zakażeniu wspomnianymi organizmami mogą być źródłem pokaźnych strat. Często przebiegają one pozornie bezobjawowo, odbijają się jednak znacząco na tempie wzrostu zwierząt oraz zdolności wykorzystywania przez nie paszy. W konsekwencji pogarsza się dochodowość naszego przedsięwzięcia. Jednocześnie wraz ze wzrostem nasilenia inwazji pasożytów wzrasta również intensywność objawów choroby. W skrajnych przypadkach występowanie pasożytów może doprowadzić do śmierci zwierząt, co generuje dla nas kolejne straty. Nie możemy także zapomnieć o tym, że niektóre z pasożytów mogą być groźne dla zdrowia (a nawet życia) ludzi: zarówno osób mających bezpośredni kontakt z zarażonymi zwierzętami, jak i konsumentów wyprodukowanego przez nas mięsa.

W kwietniowym wydaniu "Farmera" omówiliśmy szeroko zasady profilaktyki kokcydiozy - najważniejszej choroby wywoływanej przez pierwotniaki. W tym artykule skoncentrujemy się natomiast na omówieniu najważniejszych chorób wywoływanych przez płazińce i nicienie. Do najgroźniejszych chorób wywoływanych przez wspomniane organizmy należą: włośnica, glistnica, bąblowica, wągrzyca i węgorczyca.

GLISTNICA

Przegląd najważniejszych pasożytów wewnętrznych świń rozpoczynamy od glisty świńskiej (Ascaris suum) odpowiedzialnej za występowanie w stadzie glistnicy (askariozy). Glista świńska charakteryzuje się znacznymi rozmiarami: samice mogą osiągać długość nawet 35 cm, samce są natomiast znacznie mniejsze. Cykl rozwojowy glisty świńskiej zachodzi w całości w organizmie świni. Po połknięciu jaj pasożyta (np. wraz z zanieczyszczoną odchodami paszą) przemieszczają się one do jelita cienkiego. Tam z jaj wylęgają się larwy, które po przebiciu ściany jelita za pośrednictwem układu krwionośnego wędrują do wątroby, następnie zaś do płuc. Po zniszczeniu pęcherzyków płucnych larwy dostają się do tchawicy, skąd następnie (w wyniku odruchu kaszlu) wędrują do jamy ustnej zwierzęcia i po połknięciu powracają do wnętrza przewodu pokarmowego. Po 7 tygodniach od połknięcia jaja larwy gotowe są wydać liczne potomstwo.

Objawy glistnicy to przede wszystkim kaszel i duszności wynikające z obecności larw glisty w płucach. Typowym objawem jest również zmienny apetyt, naprzemienne biegunki i zaparcia oraz wymioty. W niektórych przypadkach może nastąpić zażółcenie skóry i oczu. Silna inwazja glisty świńskiej może także doprowadzić do wystąpienia objawów ze strony układu nerwowego, będących efektem działania toksycznych metabolitów pasożyta.

Podstawowym efektem występowania w stadzie glistnicy jest drastyczny spadek tempa wzrostu zwierząt, który sięgać może nawet 20 proc. Jednocześnie zwierzęta chorujące na askariozę są bardziej podatne na dolegliwości ze strony układu oddechowego.

WŁOŚNICA

Kolejną ważną chorobą pasożytniczą świń jest włośnica (trychinoza). Znaczenie gospodarcze tej choroby jest wprawdzie niewielkie (rocznie stwierdza się zaledwie kilka-, kilkanaście przypadków włośnicy), jednak potencjalne konsekwencje dla ludzi spożywających zakażone mięso mogą być bardzo poważne.

Organizmem odpowiedzialnym za występowanie trychinozy jest włosień kręty (Trichinella spiralis) zaliczany do nicieni. Przedstawicieli tego gatunku cechuje silny dymorfizm płciowy: samice są kilkukrotnie dłuższe od samców.

U trzody chlewnej włośnica przebiega często bezobjawowo. Jedynie przy silnym przebiegu inwazji pojawić się mogą takie objawy, jak utrata apetytu, biegunka, gorączka, przyspieszenie oddechu czy zaburzenia układu ruchu. Objawy te często są przejściowe, trychinoza bardzo rzadko prowadzi do śmierci zwierząt.

Omawiany pasożyt jest, niestety, bardzo groźny dla ludzi. Po zjedzeniu mięsa, w którym znajdują się larwy włośnia krętego, pojawić mogą się takie objawy, jak bóle mięśni, głowy, wysoka gorączka, biegunki oraz obrzęk twarzy, powiek i kończyn. W wyjątkowo skrajnych przypadkach trychinoza może skończyć się śmiercią. Dlatego też mięso pozyskane z uboju gospodarczego (a także mięso dzików) powinno bezwzględnie zostać przebadane pod kątem obecności pasożytów.

WĘGORCZYCA

Kolejną z chorób, której z pewnością w niniejszym artykule nie można pominąć, jest węgorczyca (strongyloidoza). Czynnikiem wywołującym chorobę jest nicień Stronggyloides ransomi. Do organizmu może on wniknąć na dwa sposoby: przez skórę (larwy obecne w ściółce)

lub drogą pokarmową (pasza zanieczyszczona odchodami). Do objawów choroby należy zaliczyć podrażnienia skóry, bóle mięśniowe, spadek pobrania paszy, ograniczenie aktywności ruchowej, kaszel, duszności, zaparcia. Obecność pasożytów w przewodzie pokarmowym świń powoduje poważne uszkodzenia tkanki jelit, co prowadzi do zahamowania wzrostu. Można je zaobserwować przede wszystkim w przypadku prosiąt. Silna inwazja pasożytów może u młodych zwierząt prowadzić do zaburzeń ze strony układu nerwowego (efekt zatrucia metabolitami pasożyta), a w przypadku ciężkiego przebiegu choroby także do upadków.

BĄBLOWICA

Jest to choroba wywołana przez larwy tasiemca Echinococcus granulosus. Cykl rozwojowy pasożyta częściowo zachodzi w organizmie świni (także konia i człowieka), żywicielami ostatecznymi wspomnianego gatunku tasiemca są natomiast pies i lis. To właśnie te zwierzęta są najczęściej źródłem zakażenia. Jaja przedostają się do organizmu świni najczęściej poprzez paszę zanieczyszczoną kałem psów. Po wniknięciu do przewodu pokarmowego z jaj rozwijają się larwy, które po wniknięciu do układu krwionośnego rozprzestrzeniają się po całym organizmie.

Bąblowica często przebiega bezobjawowo, w przypadku silnych infekcji mogą się natomiast pojawić takie symptomy, jak spadek apetytu, ograniczenie tempa wzrostu i żółtaczka. Chorobie mogą także towarzyszyć objawy ze strony układu oddechowego (duszności, kaszel). Bąblowica może także przenosić się na ludzi.

WĄGRZYCA

Ostatnią z omówionych chorób jest wągrzyca. Czynnikiem wywołującym zachorowanie są w tym przypadku larwy tasiemca z gatunku Taenia solium. Choroba ta (podobnie jak włośnica) jest szczególnie niebezpieczna dla ludzi. Człowiek jest bowiem żywicielem ostatecznym pasożyta.

Źródłem zakażenia pasożytem u świń jest najczęściej pasza zanieczyszczona odchodami ludzkimi, zazwyczaj w wyniku nawożenia pól uprawnych ściekami z przydomowych szamb lub wskutek rażącego nieprzestrzegania zasad higieny osobistej przez osoby pracujące w chlewni.

Po przeniknięciu jaj do układu pokarmowego świni uwalniają się młode larwy, które poprzez układ krwionośny przenikają do mięśni szkieletowych. U świń otorbione larwy (wągry) najczęściej umiejscawiają się w mięśniach lędźwiowych, udowych i w łopatce. Niekiedy wągry mogą także zagnieździć się w sercu czy mózgu. W zdecydowanej większości przypadków wągrzyca u świń przebiega bezobjawowo, jedynie w przypadku obecności otorbionych larw w sercu i mózgu mogą pojawić się objawy ze strony odpowiednio: układu krwionośnego i nerwowego.

U ludzi zarażenie pasożytem następuje zazwyczaj poprzez zjedzenie mięsa zawierającego wągry. Choroba ta jest groźna dla zdrowia: do najważniejszych objawów należą bóle brzucha, utrata apetytu i ubytek masy ciała. Mogą pojawić się również objawy przypominające epilepsję oraz zaburzenia widzenia.

PROFILAKTYKA

Zapobieganie występowaniu w stadzie chorób wywołanych przez pasożyty jelitowe jest na szczęście jednym z prostszych zadań, z jakimi zmagają się producenci trzody chlewnej. Jak napisano we wstępie, istnieje bowiem wiele środków pozwalających na skuteczną walkę z parazytami. Z pewnością warto jednak przypomnieć najważniejsze z nich.

Podstawą ochrony stada przed pasożytami jelitowymi jest regularne odrobaczanie zwierząt. W przypadku stada podstawowego powinno być ono cykliczne, wykonać należy je na ok. 2 tyg. przed planowanym terminem porodu. Pozwala to ochronić nowo narodzone prosięta przed zarażeniem jajami pasożyta. W przypadku tuczników zabieg odrobaczenia powinno wykonać się przed wprowadzeniem zwierząt do tuczarni. To samo dotyczy zwierząt remontowych. Odrobaczenia najlepiej dokonać podczas kwarantanny zwierząt.

Niestety, samo odrobaczenie zwierząt nie pozwoli na wyeliminowanie jaj pasożytów z otoczenia. Jaja niektórych gatunków pasożytów są wyjątkowo odporne na działanie czynników zewnętrznych, z obiektu udaje się je usunąć dopiero po starannym umyciu pomieszczeń oraz dezynfekcji przy udziale odpowiednio dobranego preparatu. Mycie pomieszczeń zawsze musi być wykonane za pomocą detergentu, a preparat dezynfekcyjny musi być skuteczny w walce nie tylko z wirusami czy bakteriami, lecz także z jajami pasożytów. Oczywiście skuteczna dezynfekcja pomieszczeń możliwa jest jedynie przy utrzymaniu zwierząt w systemie CPP-CPP.

Kolejna rzecz to zabezpieczenie paszy, ale także samych zwierząt przed kontaktem z nosicielami pasożytów. Mogą być nimi dziki, lisy, szczury, ale także zwierzęta domowe, takie jak psy czy koty. O ile wystąpienie ASF na wschodzie kraju nauczyło nas chronić zwierzęta przed kontaktem z dzikimi zwierzętami, o tyle wciąż niewielu rolników zdaje sobie sprawę z tego, że źródłem groźnych chorób mogą być towarzyszące nam psy. Dlatego też lepiej jest ograniczyć ich dostęp do pomieszczeń, w których utrzymywane są zwierzęta, jak i do magazynów paszowych. Odrębny problem stanowią gryzonie, zwłaszcza szczury. Choć chyba każdy rolnik zdaje sobie sprawę z tego, jakie zagrożenie zwierzęta te mogą nieść dla jego stada, to ochrona obiektów przed gryzoniami jest bardzo trudna, a w przypadku magazynów pasz czy ściółki często wręcz niemożliwa. Należy jednak dołożyć wszelkich starań, by zmniejszyć występowanie gryzoni w gospodarstwie. Pozwoli to ograniczyć występowanie wielu chorób w stadzie.

Na koniec warto powrócić do tematu chorób, jakie pasożyty świń wywołać mogą u ludzi. Jak napisano wcześniej, ich skutki mogą być bardzo poważne, niekiedy nawet śmiertelne. Dlatego zadbajmy przede wszystkim o przestrzeganie zasad higieny podczas pracy ze zwierzętami. Pod żadnym pozorem nie spożywajmy także mięsa niepoddanego badaniu weterynaryjnemu.

Artykuł ukazał się w wydaniu czerwcowym miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 52.91.90.122
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!