PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Hormonalna regulacja rozrodu u świń

Hormonalna regulacja rozrodu u świń Używanie hormonów do sterowania szeroko rozumianym rozrodem zwierząt gospodarskich stało się narzędziem do uzyskiwania lepszych wyników produkcyjnych

Autor: Paweł Wróbel

Dodano: 06-10-2018 07:34

Tagi:

Hormony w rozrodzie zwierząt zyskały masowe zainteresowanie w chwili zrozumienia fizjologii procesów płciowych u poszczególnych gatunków zwierząt.



Używanie hormonów do sterowania szeroko rozumianym rozrodem zwierząt gospodarskich stało się narzędziem do uzyskiwania lepszych wyników produkcyjnych. Oprócz hormonów w tym celu wykorzystuje się również inne substancje, takie jak beta blokery, antagoniści wapnia (kanałów wapniowych) czy antagonisiści oksytocyny i prostaglandyn. Jednak bez względu na rodzaj hormonu lub innej substancji ich zastosowanie musi być poparte wiedzą na temat przebiegu cyklu płciowego, ciąży i laktacji.

Cykl płciowy u świni trwa średnio 21 dni z odchyleniem +/- 3 dni. W jego przebiegu możemy wyróżnić kilka faz: proestrus, oestrus, metestrus i diestrus. Na fazę pęcherzykową (wzrostu pęcherzyków jajnikowych pod wpływem hormonu folikulotrpowego - FSH) składają się dwie fazy: proestrus - okres przedrujowy i oestrus - ruja właściwa. Natomiast na fazę ciałka żółtego (faza wywołana hormonem luteinizującym LH) składają się meterstrus - okres porujowy i diestrus - okres międzyrujowy.

U świni domowej okres rui trwa 2-3 dni (średnio 54-56 h), z tym że u loszek może on trwać krócej (ok. 24 h), a u loch nawet powyżej 72 h. Owulacja przypada średnio 37-40 h od momentu rozpoczęcia rui lub innymi słowy w momencie, gdy okres rujowy jest w ok. 70 proc. ukończony. Odstęp pomiędzy maksymalnym stężeniem estradiolu a wylewem LH jest również w miarę stały i wynosi ok. 10-12 h. Okres pomiędzy wylewem LH a owulacją wynosi ok. 30-37 h, a sama owulacja trwa od 1 do 4 h.

Na podstawie powyższych informacji opracowano wiele schematów sterowania cyklem płciowym świń zakładających indukcję, synchronizację lub blokowanie procesów rozrodczych. Każdy schemat podawania hormonów musi być poparty wiedzą (obserwacją, zapiskami itp.) na temat aktualnego stanu fizjologicznego zwierzęcia. Każdy schemat musi być również precyzyjnie p rzestrzegany.

INDUKCJA I SYNCHRONIZACJA RUI U NIEDOJRZAŁYCH PŁCIOWO LOSZEK

Program indukcji rui i jej dalszej synchronizacji przedstawiła Schnurrbusch i Huhn w 1994 r. Program zakłada podanie loszkom 500 jednostek (IU) PMSG (końska gonadotropina kosmówkowa) imitującej hormon dojrzewania pęcherzyków FSH oraz 250 jednostek (IU) hCG (gonadotropina kosmówkowa), które imituje hormon luteinizujący LH. Rui spodziewamy się między 3. a 7. dniem po iniekcji. Następnie 20 dni po podaniu gonadotropin wykonywana jest iniekcja PGF2alfa w celu lizy powstałych po owulacji ciałek żółtych, które w tym okresie powinny już być wrażliwe na prostaglandynę, tj. mają ponad 12 dni. W celu stymulacji wzrostu pęcherzyków jajnikowych 24 h po podaniu prostaglandyny PGF2alfa podawane jest 800-1000 jednostek PMSG. Inseminację loszek przeprowadza się w ciemno na 78-80 h po podaniu PMSG, a reinseminacja zalecana jest po ok. 10-12 h.

SYNCHRONIZACJA RUI U LOCH

Naturalną metodą synchronizacji wystąpienia rui u loch jest odsadzenie prosiąt. Odsadzenie prosiąt pozwala na uzyskanie rui po okresie 4-7 dni. Na fermach odsadzenie zwykle ma miejsce w czwartek, a początek występowania rui w odsadzonej grupie przypada zwykle od poniedziałku do środy w tygodniu następnym, z tym że u niektórych zwierząt ruja może występować już w niedzielę, a u niektórych zwierząt jeszcze później niż w środę. W celu zwiększenia odsetka zwierząt wchodzących w ruję w jednakowym czasie po odsadzeniu możemy zastosować preparaty oparte na gonadotropinach. Dobę po odsadzeniu prosiąt podajemy 750-1000 jednostek PMSG. W wyniku iniekcji dochodzi do intensywnego wzrostu pęcherzyków jajnikowych już po 12-14 h. Zaczynając od drugiego dnia po podaniu gonadotropiny, monitorujemy regularnie wystąpienie rui. Ruję obserwuje się zwykle po 4-5 dniu od stymulacji (średnio po 53 h). Inseminację przeprowadzamy według objawów rui i w odstępach 12-18 h. Zamiast PMSG można wykorzystać również preparaty skojarzone, zawierające 400 IU PMSG i 200 IU hCG, których jest co najmniej kilka na naszym rynku.

SYNCHRONIZACJA OWULACJI

Stymulację wystąpienia rui przeprowadzamy według powyższego schematu. Synchronizacji owulacji dokonuje się poprzez podanie hCG lub gonadoliberyny stymulującej głównie uwolnienie LH. W trakcie synchronizacji owulacji należy wziąć pod uwagę również czas karmienia prosiąt. Jeżeli odsadzenie prosiąt nastąpiło po 5-6-tygodniowym okresie laktacji, to podajemy 500 jednostek hCG lub 25-75 mikrogramów (średnia dawka zalecana 50 mikrogramów) GnRH (gonadoliberyny) w terminie 56-58 h po zastosowaniu PMSG. Jeżeli odsadzenie

nastąpiło po 4-tygodniowej laktacji, to te same hormony podajemy 72-74 h po podaniu PMSG, a po 3-tygodniowej laktacji - 78-80 h. Zwierzęta unasiennia się na ślepo 24-26 h po zastosowaniu hCG lub GnRH, a reinseminację przeprowadza s ię 16-18 h później.

INDUKCJA I SYNCHRONIZACJA RUI Z ZASTOSOWANIEM GESTAGENÓW

Gestageny jako analogi progesteronu znalazły zastosowanie w rozrodzie zwierząt (głównie krów). W Polsce dostępne są również gestageny zarejestrowane dla świń oparte na analogu progesteronu w formie altrenogestu. Analogi progesteronu są bardzo skuteczną formą blokady cyklu płciowego w fazie "sztucznego" anoestrus pod warunkiem, że zostaną one podane w odpowiedniej ilości. Altrenogest podawany jest w ilości ok. 20 mg na zwierzę przez określoną ilość dni w celu zablokowania cyklu płciowego. Za minimalną skuteczną dawkę uważa się 15 mg/dzień/zwierzę. Według licznych prac terenowych dawka poniżej 13 mg/dzień/zwierzę nie blokowała wzrostu pęcherzyków jajnikowych. Z doniesień praktycznych wynika, że altrenogest można podawać wraz z sokiem jabłkowym, który świnie bardzo lubią. Można przyzwyczaić świnie najpierw do samego soku, a potem dodać do niego preparat. Swą biologiczną funkcję altrenogest pełni za pomocą blokady uwalniania gonadotropin przysadkowych. Altrenogest zwykle podawany jest przez 18 dni, a po zaprzestaniu podawania lawinowe uwalnianie FSH i LH prowadzi do wystąpienia rui po ok. 4-7 dni z następową owulacją. Dosyć często w celu ograniczenia rozrzutu występowania rui na 24 h po zaprzestaniu podawania altrenogestu podawane są preparaty skojarzone oparte na PMSG (400 jednostek) i hCG (200 jednostek). Takie postępowanie powoduje wystąpienie rui z rozrzutem do ok. 48 h. Jednak nie musimy podawać altrenogestu tak długo. Jeżeli znamy fazę cyklu płciowego i wiemy, że faza lutealna kończy się wraz z uwolnieniem przez macicę PGF2 alfa (tj. ok. 12.-14. dnia cyklu, licząc dzień "stojącej" rui jako dzień zero "0"), to możemy skrócić podawanie altrenogestu tylko do interesującego nas okresu. Czyli innymi słowy możemy zablokować cykl w momencie, kiedy normalnie "ruszałaby" faza pęcherzykowa (proestrus). Należy również dodać, że altrenogest nie hamuje lizy ciałka żółtego, a jedynie podtrzymuje niefizjologiczną fazę anoestrus poprzez "sztuczne" utrzymanie poziomu analogu progesteronu we krwi, a tym samym blokadę uwalniania gonadotropin przysadkowych.

SYNCHRONIZACJA OWULACJI U ŚWIŃ PO ZASTOSOWANIU GESTAGENÓW

Schemat zakłada podanie 700-1000 jednostek PMSG na 24 h po zaprzestaniu podawania altrenogestu. 78-80 h od iniekcji PMSG podajemy 500 jednostek hCG lub 50-75 mikrogramów GnRH stymulującego głównie uwalnianie LH. Ilość podawanego GnRH można uzależnić również od wieku zwierząt: lochom podajemy 25-50 mikrogramów, a loszkom dawki wyższe, tj. wspomniane 50-75 mikrogramów. Owulacja pojawia się po 38-40 h od podania preparatu. Inseminację wykonujemy 24-26 h po iniekcji hCG lub GnRH, a reinseminacja przeprowadzana jest po ok. 10-18 h.

NOWE ANALOGI GNRH

Do najnowszych analogów GnRH stymulujących głównie uwalnianie FSH, a nie jak dotychczas obecne stymulujące głównie LH, należy peforelina, która ze względu na wspomnianą cechę stymulacji głównie uwalniania FSH może być z powodzeniem wykorzystywana w programach stumulacji rui zamiast PMSG lub preparatów skojarzonych (400 jednostek PMSG + 200 jednostek hCG). Przykładowe schematy z zastosowaniem peforefiny zakładają jej podawanie w następujący sposób w poszczególnych grupach zwierząt:

  • Loszki - 150 mikrogramów, 48 h po zaprzestaniu podawania inhibitorów cyklu (patrz altrenogest);
  • Lochy wieloródki - 150 mikrogramów, 24 h po odsadzeniu prosiąt;
  • Lochy pierworódki - 37,5 mikrogramów, 24 h po odsadzeniu prosiąt.

Peforelinę można włączyć również do programów zakładających synchronizację rui wraz z następową synchronizacją owulacji przy udziale hCG lub analogów GnRH stymulujących głównie uwalnianie LH.

Bez względu na rodzaj produkcji zwierzęcej podstawowa znajomość możliwości zastosowania hormonów i innych substancji stwarza warunki do bardziej efektywnego wykorzystania potencjału produkcyjnego zwierząt, co przekłada się na lepszą ekonomikę produkcji. Należy jednak pamiętać, że nawet najlepsze farmaceutyki nie zastąpią dobrej organizacji i zarządzania fermą. Niestety, większość problemów w rozrodzie zwierząt spowodowana jest tzw. błędem ludzkim i żaden, nawet cudowny lek nie rozwiąże kłopotów reprodukcyjnych, a niejednokrotnie tylko je pogłębi.

Artykuł ukazał się we wrześniowym numerze miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

FORUM TYMCZASOWO NIEDOSTĘPNE

W związku z ciszą wyborczą dodawanie komentarzy zostało tymczasowo zablokowane.

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!