Instalacja wodna w chlewni to często bagatelizowany element wyposażenia budynku. W praktyce utrzymanie jej w odpowiedniej czystości może mieć spore znaczenie dla zachowania wysokiego statusu zdrowotnego zwierząt, jak i dla właściwego prowadzenia produkcji, zgodnie z wymaganiami weterynaryjnymi.

TRUDNY DO USUNIĘCIA BIOFILM

Głównym problemem linii pojenia zwierząt jest biofilm, czyli tzw. błona biologiczna, która powstaje na granicy ciało stałe-ciecz. Jest to śluzowaty, wielokomórkowy twór stworzony przez różne szczepy i gatunki drobnoustrojów, a także substancji organicznych i nieorganicznych. W skład biofilmu mogą wchodzić nie tylko bakterie, ale też grzyby oraz glony. Jego powstawanie to proces wielostopniowy (rysunek). Do powierzchni rury przyczepiają się tylko te drobnoustroje, które mają zdolność adhezji. Na początku kolonizacji powierzchni przez mikroorganizmy, utworzoną przez nie powłokę można łatwo usunąć. W miarę upływu czasu proces postępuje, a drobnoustroje wytwarzają specyficzne wiązania z powierzchnią, do której przylegają. Po dobrym przytwierdzeniu do podłoża, kolonie bakterii zaczynają dojrzewać. To oznacza, że drobnoustroje zaczynają się różnicować w zależności od warunków, w jakich bytują. Wówczas mogą zachodzić także mutacje niektórych genów, przez co mikroorganizmy stają się bardziej oporne na zwalczanie.

Wraz ze wzrostem biofilmu i ubytkiem tlenu rośnie udział przeprowadzanych beztlenowych szlaków metabolicznych w namnażających się mikrobach. Zostaje również zahamowana produkcja niektórych enzymów i substancji. To powoduje, że drobnoustroje bytujące w biofilmie nabierają innych właściwości niż te same drobnoustroje żyjące poza instalacją. Rozbudowany biofilm zaczyna się pokrywać zewnątrzkomórkowymi polimerami, zbudowanymi głównie z polisacharydów. W ostatniej fazie rozwoju ta warstwa osiąga tzw. krytyczną grubość i zaczyna pękać, a drobnoustroje w dużych ilościach zaczynają uwalniać się do przepływającej wody.

W chlewniach, gdzie instalacje nie są myte i dezynfekowane, można się spodziewać, że biofilm będzie istotnie wpływał na zdrowotność zwierząt i skuteczność przeprowadzanych terapii leczniczych zwierząt przy podawaniu leków w wodzie. Może też reagować z podawanymi lekami, osłabiając ich działanie, ale i doprowadzać do przewlekłych i trudnych w leczeniu zakażeń zwierząt. Nieusuwany miesiącami, a czasami latami biofilm jest także jednym z czynników prowadzących do uszkodzeń, zwiększając korozję rur i elementów instalacji wodnej.