PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Krzyżowanie towarowe

Autor: Rafał Leroch

Dodano: 17-11-2008 22:58

Tagi:

Chów świń polega obecnie na wykorzystywaniu walorów wielu ras. Jedne poprawiają mięsność, a inne



Cena skupu tuczników zależy od ich jakości. Coraz więcej rolników sprzedaje swoje zwierzęta do zakładów ubojowych, które płacą nie tylko za kilogram masy poubojowej, ale też premiują za odpowiednią mięsność. Chcąc dostać dobrą cenę w skupie, rolnik musi wyprodukować dobry materiał i jednocześnie ponieść jak najniższe koszty. Umiejętne skorzystanie z krzyżowania towarowego pomaga osiągnąć ten cel.

Dobór ras

Podstawową sprawą, która mocno utrudnia dobór ras do krzyżowania, jest to, że żadna nie spełnia równocześnie wszystkich oczekiwanych wymagań. Należą do nich: szybkie tempo wzrostu, niskie zużycie paszy na kilogram przyrostu, dobra jakość mięsa przy zachowaniu wysokiej mięsności i wysoka rozrodczość. Wymienione parametry określają wartość rozpłodową i rzeźną. Niestety, te dwie grupy cech są wobec siebie sprzeczne i wystąpienie u jednej rasy wysokiej użytkowości rozpłodowej wraz z rzeźną jest niemożliwe.

Uzyskanie efektu heterozji w wyniku krzyżowania dotyczy głównie cech o niskiej odziedziczalności, czyli takich, które trudno jest udoskonalić na drodze długotrwałej selekcji kolejnych pokoleń. Dotyczy to na przykład użytkowości rozpłodowej. Często z tego powodu wykorzystuje się efekt heterozji matczynej do poprawy produkcyjności stada podstawowego. Locha będąca mieszańcem dwóch ras rodzi więcej prosiąt i lepiej je odchowuje. U loch czterorasowych tak znacznej poprawy już się nie obserwuje.

wbp1.jpg

Autor: R. Leroch

Opis: Locha rasy wielkiej białej polskiej (w.b.p.) także jest dobrym komponentem cech matecznych w krzyżowaniu towarowym.

Przy wyborze zwierząt do krzyżowania najlepiej jest, żeby pochodziły z ras o dużej odrębności genetycznej, bo wówczas prawdopodobieństwo wystąpienia widocznych efektów heterozji jest największe. Ponadto krzyżowane osobniki powinny wykazywać duże przystosowanie do wybranych warunków środowiskowych, mieć wysokie przyrosty dzienne i niskie wykorzystanie paszy na jednostkę przyrostu, zaś lochy odznaczać się wysoką użytkowością rozpłodową. Umięśnienie wybranej lochy nie musi być jak najlepsze, wystarczy że otrzymało ocenę dobrą. Ta cecha nie jest aż tak ważna, ponieważ nie zmieni się ona pod wpływem zjawiska heterozji. Umięśnienie tuczników mieszańców zależy głównie od tego, jaką wartość tej cechy notowano u rodziców, dlatego strona mateczna powinna mieć dostatecznie dobrą mięsność, a ojcowska – wybitną.

Do ras, które posiadają dobre wartości użytkowości rozpłodowej i charakteryzują się szybkim tempem wzrostu, należą p.b.z. i w.b.p. Właśnie te rasy są najchętniej hodowane i stanowią około 90 proc. krajowego pogłowia loch zarodowych. Taka sytuacja powoduje, że te rasy są najczęstszym komponentem matecznym dobieranym do krzyżowania.

hampshire1.jpg

Autor: R. Leroch

Opis: Rasa hampshire dobrze się sprawdza jako komponent mateczny do otrzymania mieszańca linii ojcowskiej, np. hampshire x pietrain.

Od tego, czy tuczniki są sprzedawane według wagi żywej, bądź ich klasyfikacja odbywa się po uboju, trzeba dobrać odpowiedniego knura. Kiedy rolnik rozlicza się tylko na postawie samej wagi, wówczas najbardziej interesującymi dla niego parametrami tuczu są zużycie paszy i wielkość dziennych przyrostów. Komponentem ojcowskim w takim wypadku mogą być knury ras: duroc, hampshire, linii 990, w.b.p. i p.b.z.

Linie ojcowskie i mateczne

W krzyżowaniu towarowym dla uzyskania poprawy cech użytecznych dobiera się rasy charakteryzujące się dobrą rozrodczością i szybkim tempem wzrostu oraz o wysokiej mięsności i dobrze wykorzystujące paszę na budowanie przyrostu tkanki mięśniowej. Nie ma jednej rasy, która spełniałaby te wszystkie warunki, dlatego podzielono świnie na przekazujące cechy mateczne – linia mateczna – i przekazujące cechy ojcowskie – linia ojcowska.

Oznacza to, że do krzyżowania towarowego najlepiej wybierać lochy z linii matecznej, np. mieszańce w.b.p. x p.b.z., zaś knury z linii ojcowskiej, np. mieszańce duroc x pietrain. Przy produkcji tuczników trzeba zwracać szczególną uwagę na ocenę ojca. Musi się on charakteryzować bardzo dobrym tempem wzrostu, niskim zużyciem paszy, a także wysoką użytkowością rzeźną, co ma swoje odbicie w uzyskiwanej mięsności. Dążenie do coraz większego udziału mięsa w tuszy ma jednak swoją granicę. Tucznik o mięsności powyżej 60 proc. ma gorszej jakości mięso niż ten o mięsności 57–58 proc., stąd zakłady mięsne wolą kupować te o niższej mięsności. By uniknąć takiej sytuacji, dobiera się linie mateczne zamiast opierać krzyżowanie towarowe tylko o linie ojcowskie.

Trzeba zaznaczyć, że przy doborze sztuk należy kierować się nie tylko doborem odpowiedniej rasy, ale zwracać baczną uwagę na jakość wybieranych osobników. Powinny one wyróżniać się wśród swojej rasy, mieć wysoką ocenę pod względem użytkowości. Knur, który ma zostać dopuszczony do rozpłodu, musi mieć licencję lub świadectwo kwalifikacji, gdzie znajdować się mają jego wyniki oceny przyżyciowej. Używanie „dzikich knurów”, bez świadectw, jest właściwie loterią. Nie tylko nie ma się pewności co do efektu krzyżowania, ale dodatkowo można wprowadzić do swojego stada chorobę.

Niektórzy rolnicy stosują także do krzyżowania nasienie knurów oferowanych przez firmy hybrydowe. Takie knury są również mieszańcami, które zostały poddane bardzo ostrej selekcji i dzięki temu można się spodziewać po skrzyżowaniu z takim komponentem ojcowskim poprawy u tuczników użytkowości tucznej i rzeźnej. Wykorzystanie nasienia tych knurów daje dobre wyniki w chlewniach, gdzie warunki środowiskowe są na wysokim poziomie.

mieszaniec.jpg

Autor: R. Leroch

Opis: Do krzyżowania cztero- lub trzyrasowego często wykorzystuje się knury mieszańce duroc x pietrain.

Często w produkcji tuczników korzysta się z loszek mieszańców ras w.b.p x p.b.z. (matka – rasy w.b.p., a ojciec rasy p.b.z.) lub p.b.z. x w.b.p. Takie loszki można kupić z fermy zarodowej lub uzyskać we własnym gospodarstwie. Trudno powiedzieć, który ze sposobów jest tańszy, gdyż to zależy głównie od stale wahających się cen skupu tuczników, ale loszki ze stad zarodowych mają zdecydowanie większą wartość hodowlaną. Powodem tego jest stale prowadzona w takich stadach ostra selekcja rodziców loszek mieszańców. We własnym stadzie dysponuje się na ogół mniejszą liczbą zwierząt, które planuje się przeznaczyć na remont w poszczególnych rasach i dodatkowo jeszcze do produkcji loch mieszańców. Niewątpliwie własna produkcja takich loszek eliminuje potrzebę przeprowadzania adaptacji kupowanych zwierząt do nowych warunków środowiskowych. Wybierane ze stada lochy, które mają zostać matkami loszek mieszańców, powinny być najlepsze (np. odchowują najwięcej prosiąt – powyżej 10 szt., i mają dobrą mleczność, co przekłada się na masę ciała odsadzanych prosiąt – powyżej 7 kg). Najlepiej gdy też pochodzą od najlepszych loch w stadzie. Następnie takie wybrane sztuki (ras p.b.z. albo w.b.p.) kryje się knurami ras białych, odpowiednio w.b.p. lub p.b.z., aby uzyskać loszki mieszańce o dobrej użytkowości rozpłodowej.

Przykłady krzyżowań

pbz.jpg

Autor: R. Leroch

Opis: Locha rasy polskiej białej zwisłouchej (p.b.z.) dobrze spełnia rolę rasy matecznej.

Dysponując własnym stadem loch, trzeba dobierać do krzyżowania zwierzęta o odpowiednim wieku. Jeżeli planuje się, że locha ma odchować 6 miotów, wówczas kryje się ją knurami ras ojcowskich przez pierwsze cztery mioty. Następnie trzeba wybrać ze stada około 40 proc. najlepszych loch i pokryć je knurami z linii matecznej. Urodzone zwierzęta przeznacza się na remont stada. Pozostałe 60 proc. macior do końca użytkowania kryje się knurami z linii ojcowskich. Oczywiście takie postępowanie dotyczy stada loch czysto rasowych. W wypadku loch mieszańców ich potomstwa nie powinno się przeznaczać na remont stada podstawowego.

Najprostszym przykładem krzyżowania jest użycie dwóch ras. Locha w krzyżowaniu dwurasowym prostym może być rasy w.b.p. albo p.b.z., zaś knur – p.b.z., w.b.p, rasy ojcowskiej: duroc, hampshire, pietrain, linii 990, belgijska zwisłoucha. Przy tego typu krzyżowaniu można się spodziewać poprawy przyrostów o mniej więcej 6 proc., wykorzystania paszy o mniej więcej 4 proc. i lepszej zdrowotności. Odmianą krzyżowania dwurasowego prostego jest krzyżowanie wsteczne, które polega na tym, że lochę mieszańca ras białych kryje się knurem, będącym tej samej rasy, co matka loszki.

W produkcji towarowej tuczników można też wykorzystać trzy rasy na dwa sposoby. W pierwszym jako loszkę dobiera się mieszańca dwóch ras w.b.p. x p.b.z. lub p.b.z. x w.b.p. oraz knura jednej z ras ojcowskich. W wyniku tego krzyżowania można uzyskać podobne efekty, jak przy dwurasowym, z dodatkową poprawą liczby odchowanych prosiąt. Ta ostatnia korzyść będzie nieco niższa, kiedy przeprowadzi się krzyżowanie w drugi sposób, czyli wybrana locha będzie czysto rasowa (np. w.b.p lub p.b.z.), zaś knur będzie mieszańcem ras duroc x pietrain, belgijska zwisłoucha x pietrain lub hampshire x pietrain. Można uzyska wówczas większy efekt heterozji w przypadku cech ojcowskich.

Coraz większą popularność zyskuje krzyżowanie czterorasowe, gdzie zarówno locha, jak i knur są mieszańcami dwóch ras. Po stronie matki dobiera się krzyżówkę składającą się z ras p.b.z. i w.b.p., zaś ojcem jest knur mieszaniec: duroc x pietrain, hampshire x pietrain, belgijska zwisłoucha x pietrain lub duroc x belgijska zwisłoucha. Jak warto zauważyć, rasa pietrain występuje zawsze po stronie ojcowskiej.

W krzyżowaniu towarowym uzyskanie lepszych cech u mieszańców nie wynika jedynie tylko z efektu heterozji, ale też z sumującego się działania genów. Mięsność, tak ważna cecha u tuczników, nie zostanie poprawiona w wyniku krzyżowania osobników o wątpliwej wartości użytkowej. U potomstwa większość cech związanych z użytkowością tuczną oraz rzeźną jest wypadkową ich wartości stwierdzonych u matki i ojca.

Źródło: "Farmer" 19/2008

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.80.198.173
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!