W naszym otoczeniu występuje niezliczona ilość komórek grzybów pleśniowych. Są one tak powszechne, że nie zwracamy na ten fakt większej uwagi. Szczególnie, iż najczęściej są one niewidoczne dla oka. Niestety, pleśnie mogą nieść ze sobą śmiertelne zagrożenie. Zagrożenie to zwie się mikotoksynami. Związki te definiujemy jako toksyczne metabolity wtórne niektórych grzybów pleśniowych. Do pleśni produkujących najgroźniejsze dla człowieka i zwierząt mikotoksyny należą różne gatunki kropidlaka (Aspergillus), grzyby z rodziny Fusarium, Penicillium czy buławinka czerwona (Claviceps purpurea). Wiele osób błędnie sądzi, że powstające w produktach żywnościowych czy paszach mikotoksyny są wyłącznie efektem niewłaściwego przechowywania surowca. Oczywiście, narażenie składowanego materiału na kontakt z wilgocią sprzyja rozwojowi pleśni i wydzielania do podłoża mikotoksyn. Znaczna część tych związków powstaje jednak już w momencie wegetacji roślin. Wbrew pozorom nie tylko ciepła i wilgotna pogoda sprzyja odkładaniu mikotoksyn. W przypadku niektórych gatunków pleśni produkcja mikotoksyn jest odpowiedzią np. na długotrwałą suszę.

Historia badań nad mikotoksynami jest dość krótka. Pierwsze wzmianki na temat szkodliwości sporyszu (przetrwalinkowa forma Claviceps purpurea) sięgają początków XVIII w., jednak pierwsze poważne badanie dotyczące szkodliwości mikotoksyn sięgają początku lat 60. minionego stulecia. Przyczyną nagłego wzrostu zainteresowanie tą grupą związków były przypadki masowych upadków indyków na fermach w Wielkiej Brytanii. Jak pokazał czas, upadki te były efektem obecności mikotoksyn w paszach.

Kilkadziesiąt lat wcześniej rozgłos zdobyła tzw. klątwa faraona. Choć w obiegowej opinii śmierć badaczy grobowca jednego z egipskich faraonów miała być zemstą za zakłócenie spokoju zmarłych, tak naprawdę wydarzenia te były prawdopodobnie efektem obecności w powietrzu grobowca dużych ilości toksyn produkowanych przez kropidlaka czarnego (Aspergillus niger).

Powyższa anegdota jest dowodem na to, iż mikotoksyny były obecne w życiu człowieka praktycznie od zawsze, choć przez bardzo długi czas nie zdawaliśmy sobie sprawy z ich istnienia. Do dziś pełnią w nim znaczną, choć niestety negatywną rolę. Substancje produkowane przez grzyby pleśniowe nie tylko skażają żywność dla ludzi, obecne są również powszechnie w p aszach dla zwierząt.

NIEWIDZIALNE NIEBEZPIECZEŃSTWO