PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Możliwości ograniczania stosowania antybiotyków w produkcji świń

Możliwości ograniczania stosowania antybiotyków w produkcji świń Naturalne antybiotyki są produkowane przez niektóre gatunki grzybów, głównie pleśni Penicillium, oraz przez niektóre bakterie

Autor: Paweł Wróbel

Dodano: 15-04-2018 08:07

Tagi:

Występowanie zjawiska lekooporności drobnoustrojów oraz szeroka debata społeczna na ten temat wymuszają poszukiwanie innych skutecznych narzędzi walki z chorobami, niż sięganie po antybiotyki.



Termin "antybiotyk" wywodzi się od greckich słów anti - przeciw oraz bios - życie. Antybiotyki to naturalne wtórne produkty metabolizmu mikroorganizmów, które działając wybiórczo w niskich stężeniach, wpływają na struktury komórkowe lub procesy metaboliczne innych mikroorganizmów - hamują ich wzrost i podziały.

Pierwszy antybiotyk - penicylina - został odkryty w 1928 roku przez Aleksandra Fleminga, który przypadkowo zanieczyścił podłoże hodowlane pleśnią Penicillium notatum, co ku jego zdziwieniu zahamowało wzrost bakterii z rodzaju Staphylococcus.

Naturalne antybiotyki są produkowane przez niektóre gatunki grzybów, głównie pleśni Penicillium, oraz przez niektóre bakterie. Zdolność do wytwarzania antybiotyków jest mechanizmem ewolucyjnym organizmów żyjących w środowisku naturalnym. Wytwarzanie substancji hamujących wzrost innych mikroorganizmów daje możliwość skutecznego konkurowania o dostęp do pożywienia.

Odkrycie antybiotyków było olbrzymim przełomem w dziedzinie medycyny. Doprowadziło do znacznej redukcji zgonów oraz poprawiło standard życia ludzi oraz zwierząt. W krótkim czasie antybiotyki stały się podstawą leczenia oraz kluczowym elementem zwalczania chorób.

JAK PRZECIWDZIAŁAĆ CHOROBOM?

Obecnie w medycynie weterynaryjnej wszelkie działania ograniczające negatywne skutki chorób możemy zakwalifikować do kilku grup - jako działania profilaktyczne, metafilaktyczne i lecznicze.

Działania profilaktyczne mają na celu niedopuszczenie i/lub ograniczenie do minimum ryzyka powstawania choroby u zwierzęcia jeszcze zdrowego. Poprzez działania profilaktyczne rozumiemy m.in.: przestrzeganie zasad higieny, stworzenie zwierzętom odpowiednich warunków bytowania oraz stosowanie szczepień ochronnych, czyli innymi słowy: wszelkie działania prowadzące do promocji zdrowia u naszych zwierząt.

Działania metafilaktyczne zapobiegają niekorzystnym skutkom istniejącej już choroby, ale jeszcze przed pojawieniem się objawów chorobowych. Oparte są na cykliczności pojawiania się danej choroby w stadzie. Na przykład jeśli choroba występuje w każdej kolejnej grupie prosiąt, gdy osiągają 5. tydzień życia itp., to wiedząc, kiedy choroba pojawi się, możemy ją wyprzedzić i przygotować określone leki, które zminimalizują nadchodzący problem.

Działania lecznicze mają za cel najszybszy powrót organizmu do równowagi sprzed choroby. Podejmuje się je w momencie, gdy choroba daje już określone objawy, a stosując odpowiednie leki minimalizujemy ryzyko negatywnych skutków infekcji.

Antybiotyki z powodzeniem wykorzystywane są jako element działań metafilaktycznych oraz leczniczych. Powstawanie lekooporności oraz szeroka debata społeczna na ten temat wymuszają jednak poszukiwanie innych skutecznych rozwiązań w walce z chorobami niż sięganie po antybiotyki.

Minimalizacja stosowania antybiotyków oparta jest na szeroko rozumianej profilaktyce chorób oraz stosowaniu metafilaktyki nieantybiotykowej. W medycynie weterynaryjnej profilaktykę oraz metafilaktykę nieantybiotykową realizuje się głównie poprzez wykorzystanie opisanych poniżej substancji.

TLENEK CYNKU ZnO

Tlenek cynku jest chyba najpowszechniej stosowanym środkiem przeciwko chorobom biegunkowym u świń, głównie prosiąt. Dopuszczone prawem do powszechnego stosowania dawki ZnO, tj. 150 ppm, w żadnym wypadku nie są wystarczające do zahamowania biegunek u zwierząt. Skuteczne dawki lecznicze zaczynają się od 2500 ppm (zwykle 3500 ppm - 3,5 kg/t paszy) i muszą być zlecone do stosowania w paszy leczniczej, której wyprodukowanie jest uzasadnione przez lekarza weterynarii, który zdiagnozował problem. Mechanizm działania tlenku cynku pozostaje nadal nie do końca odkryty. Wiele badań naukowych sugeruje, że ZnO wywołuje swój bakteriostatyczny lub bakteriobójczy efekt poprzez bezpośrednie lub elektrostatyczne niszczące odziaływanie na ścianę komórkową bakterii lub wnikanie ZnO do wnętrza komórki bakteryjnej i wytwarzanie reaktywnych form tlenu takich, jak nadtlenek wodoru - woda utleniona H2O2.

Stosowanie ZnO będzie zakazane w ciągu 5 kolejnych lat, zatem już teraz konieczne jest poszukiwanie innych rozwiązań skutecznych w walce z zapaleniami jelit.

PREBIOTYKI I PROBIOTYKI

Prebiotyki to substancje promujące wzrost określonej mikroflory jelitowej. Nie zawierają żadnych mikroorganizmów, a jedynie związki oporne na działanie enzymów trawiennych, które dochodząc do jelita w formie niezmienionej, mogą działać prozdrowotnie. Do najczęściej stosowanych prebiotyków należą poli- i oligosacharydy - inulina, fruktooligosacharydy (FOS); mannanoligosacharydy (MOS) oraz laktuloza - polimer fruktozo-glukozowy powstający podczas przemian laktozy. Natomiast probiotyki to wyselekcjonowane kultury odpowiednich bakterii i/lub drożdży: Lactobacillus casei, Lactobacillus plantarum, Lactobacillus rhamnosus, Bacillus subtilis, Bacillus licheniformis, Saccharomyces boulardii.

Główne zadanie organizmów probiotycznych to konkurencja z patogenami, czyli zapobieganie zakażeniom jelitowym (hamowanie rozwoju chorobotwórczych mikroorganizmów poprzez wytwarzanie jednej lub kilku substancji np.: kwasów organicznych, nadtlenku wodoru, bakteriocyn - substancji hamujących organizmy pokrewne, hamowanie przylegania do nabłonka jelitowego innych drobnoustrojów na zasadzie konkurencji oraz wykorzystywanie składników pokarmowych niezbędnych do wzrostu innych drobnoustrojów), oraz immunomodulacja, immunostymulacja, czyli wzmacnianie fagocytozy, zdolności żernych komórek układu immunologicznego (zwiększanie aktywności makrofagów i limfocytów, zwiększanie syntezy przeciwciał klasy IgA w przewodzie pokarmowym - immunoglobuliny typu A odpowiadają za odporność lokalną jelita i stymulują limfocyty pomocnicze).

Połączenie substancji prebiotycznych z probiotykami nazywane jest synbiotykiem.

ZAKWASZACZE I ENZYMY

Na rynku dostępnych jest mnóstwo preparatów zawierających kwasy organiczne i/lub kwasy nieorganiczne. Ich efektywność uzależniona jest od rodzaju kwasu oraz jego stężenia. Odpowiedni dobór kwasów jest kluczowym elementem skutecznego przeciwdziałania zaburzeniom pokarmowym u świń.

Jeżeli nasze cele to: wspomaganie trawienia w żołądku, dodatkowe obniżenie pH żołądka i początkowego odcinka jelita cienkiego oraz stymulacja wydzielania enzymów trawiennych, to w naszej mieszaninie kwasów powinny się znaleźć kwasy szybko ulegające dysocjacji, tj. rozpadowi, w wyniku którego dochodzi do silnego zakwaszenia środowiska, w którym ona zachodzi. Typowym okresem życia świń, kiedy używamy kwasów szybko dysocjujących, jest okres okołoodsadzeniowy.

Z kolei, gdy naszym celem jest unieszkodliwianie mikroorganizmów w dalszych odcinkach przewodu pokarmowego, to powinniśmy wybrać kwasy, które mają formę chronioną (otoczone są np. tłuszczem), dzięki temu uwalniane są dopiero po strawieniu otoczki tłuszczowej, i/lub takie kwasy, które przechodzą przez żołądek w formie nadal niezdysocjowanej, tj. nierozłożonej na kationy i aniony. Kwasy przedostające się do komórki mikroorganizmów zmieniają pH komórki i finalnie prowadzą do rozregulowania jej procesów życiowych i/lub jej śmierci. Okresami życia świń, kiedy taki typ kwasów jest przydatny, mogą być np.: okres okołoporodowy u macior, okres intensywnego tuczu-przyrostu, czyli u tuczników powyżej 60 kg okres letni itp.

Dodatkowo kwasy mogą pełnić rolę antygrzybiczą, konserwującą oraz higieniczną, np. stosuje się je do czyszczenia linii pojenia.

Głównym celem stosowania enzymów paszowych jest zwiększenie wykorzystania określonych składników paszowych poprzez redukcję ilości substancji antyżywieniowych lub uzupełnienie niedoborów określonych enzymów u poszczególnych grup wiekowych świń.

W praktyce terenowej najczęściej spotyka się dodatki enzymatyczne zawierające beta-glukanazę rozkładającą anty żywieniowe glukany głównie jęczmienia i pszenicy, ksylanazę poprawiającą wykorzystanie polisacharydów

nieskrobiowych głównie pszenicy i pszenżyta, celulazę, hemicelulazę i pektynazę - zwiększające wykorzystanie włókna czy fitazę zwiększającą wykorzystanie fosforu z niedostępnego dla świni kwasu fitynowego, który służy roślinom do magazynowania fosforu.

Enzymy paszowe stosuje się głównie w żywieniu zwierząt młodych, u których układ enzymatyczny dopiero się rozwija lub u zwierząt starszych żywionych głównie żytem i pszenżytem. Enzymy rozkładające frakcję włókna zmniejszają lepkość treści pokarmowej i w ten sposób mogą działać prozdrowotnie, ograniczając ilość dostępnych dla bakterii polisacharydów.

ZIOŁA I EKSTRAKTY ROŚLINNE

Lecznicze działanie ziół oraz ekstraktów roślinnych znane jest od wieków. Do substancji aktywnych zawartych w roślinach należą między innymi: olejki eteryczne, flawonoidy, garbniki, terpeny czy glikozydy.

Do najbardziej popularnych preparatów na rynku należą te, które w swoim składzie zawierają: oregano, czosnek, korę dębu, szałwię, pokrzywę, tymianek, mięte, koper, kminek czy kolendrę.

Działanie prozdrowotne ziół i ekstraktów roślinnych polega głównie na:

  • wspomaganiu apetytu - zmiana smaku i zapachu paszy,
  • wspomaganiu trawienia - stymulacja wydzielania enzymów trawiennych, stymulacja motoryki przewodu pokarmowego,
  • wspomaganiu przemiany materii, np. działanie mlekopędne,
  • działaniu bakteriostatycznym,
  • stymulacji układu odpornościowego,
  • działaniu antystresowym.

 

SUSZONA PLAZMA KRWI I IMMUNOGLOBULINY JAJ KURZYCH

Po odwirowaniu od pełnej krwi czerwonych, białych krwinek krwi oraz płytek krwi, tj. elementów morfotycznych, pozostaje frakcja płynna krwi, czyli osocze lub inaczej plazma krwi. Uzyskaną w ten sposób plazmę suszy się metodą rozpyłową i uzyskuje się produkt końcowy w formie proszku (Spray Dried Plasma - SDP). Suszona plazma krwi zawiera dużą ilość substancji odżywczych i biologicznie aktywnych, m.in.: albuminy (łatwo przyswajalne białko); immunoglobuliny różnych klas, głównie klasy IgG; czynniki wzrostu, które odpowiedzialne są między innymi za syntezę białek oraz regenerację błony śluzowej jelit; substancje hamujące proces zapalny i zmniejszające negatywne skutki stanów zapalnych.

Pozyskiwanie suszonej plazmy krwi polega na zbieraniu krwi od dużej ilości zwierząt w rzeźniach, dlatego z jednej strony skład finalny suszonej plazmy jest bardzo bogaty i urozmaicony (różne immunoglobuliny skierowane przeciw olbrzymiej ilości patogenów) z drugiej strony zaś, proces produkcji SDP musi gwarantować całkowite bio-bezpieczeństwo produktu (PED,ASF itp.). Plazma krwi działa najlepiej, jeżeli jej dawka w paszy nie jest niższa niż 5 proc.

Innym sposobem na redukcję zużycia zastosowania antybiotyków, jest wykorzystanie immunoglobulin obecnych w jajach kurzych. Już ponad 100 lat temu odkryto, że immunoglobuliny kurze krążące we krwi gromadzone są w żółtku jaja w celu ochrony rozwijającego się zarodka przed różnymi patogenami. Immunizując kury określonymi patogenami specyficznymi np. dla świń, kury odpowiadają wytworzeniem przeciwko nim określonych przeciwciał, które później docierają do żółtka jaja w dużej ilości. W celu podtrzymania transferu przeciwciał do żółtek należy stymulować kury kolejnymi dawkami danego patogenu. Zgromadzone w żółtku określone immunoglobuliny można w łatwy sposób wyodrębnić oraz obrobić (proszek jajeczny, proszek z żółtka) w taki sposób, żeby były możliwe do podawania świniom - głównie doustnie w dozownikach lub z paszą.

Okazuje się, że kury są bardzo wydajnymi producentami immunoglobulin IgY. Jedna dorosła kura produkuje ok. 22,5g IgY/rok, z czego 2-10 proc. to właśnie specyficzne przeciwciała powstałe po stymulacji. Jeśli porównamy kury np. do królika jako producenta specyficznych immunoglobulin, to kury produkują średnio 4,3 raza więcej immunoglobulin na rok niż popularnie wykorzystywane do tych celów króliki. Dodatkowo pozyskiwanie IgY jest bezinwazyjne (nie pobiera się krwi), tanie, szybkie i humanitarne.

Dokładny mechanizm działania IgY nie jest znany, chociaż naukowcy uważają, że swoje pozytywne oddziaływanie na organizm mogą realizować poprzez: zlepianie bakterii, zapobieganie przylegania bakterii do powierzchni jelita, otaczanie oraz fagocytozę (pożeranie) bakterii i neutralizację toksyn.

Jak dotychczas skuteczność IgY potwierdzono w odniesieniu do: E.coli, Salmonella, rotawirusów, TGE , PED.

Wycofanie od 2006 r. antybiotykowych stymulatorów wzrostu oraz obecna presja społeczna na redukcję stosowania antybiotyków w lecznictwie ludzi i zwierząt wymuszają konieczność poszukiwania skutecznych alternatyw dla antybiotykoterapii. Większość obecnie preferowanych "zamienników" antybiotyków ma teoretycznie lub praktycznie udowodnione działanie prozdrowotne. Nie oszukując się jednak, należy stwierdzić, że żaden dodatek/zamiennik antybiotykowy nie będzie działał bez przestrzegania podstawowych zasad dobrostanu, żywienia oraz zarządzania na fermie.

Artykuł ukazał się w marcowym numerze miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.156.51.193
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!