Z roku na rok rośnie popularność procesów uszlachetniających pasze. Jedną z bardziej popularnych metod podnoszenia wartości odżywczej surowców paszowych jest ekstruzja.

W ogólnym zarysie proces ekstruzji polega na poddaniu surowca działaniu wysokiej temperatury i ciśnienia, na skutek czego w jego składzie fizykochemicznym zachodzą daleko idące zmiany. Procesowi może zostać poddana większość materiałów paszowych. W żywieniu zwierząt najczęściej stosuje się ekstrudowane zboża, jednak ekstrudować można także nasiona innych roślin, takich jak groch, bobik, łubin czy soja. Proces ten jest również wykorzystywany do przetwarzania śruty i makuchu rzepakowego. Urządzenia służące do ekstruzji różnych surowców paszowych mają nieco inną budowę, jednak ogólna zasada procesu jest taka sama.

W praktyce do ekstruzji wykorzystuje się specjalnie skonstruowane prasy - ekstrudery. Zasada ich działania polega na przeciskaniu surowca za pomocą ślimaka przez cylindryczny otwór. Na końcu cylindra znajduje się dysza o niewielkiej średnicy dodatkowo zwiększająca ciśnienie. W czasie procesu surowiec poddany jest działaniu wysokiej temperatury (120- 150oC) oraz ciśnienia (20-40 MPa).

Podczas ekstruzji surowiec nie jest dodatkowo dogrzewany, wzrost temperatury jest wynikiem oddziaływania ciśnienia oraz sił tarcia, jakie zachodzą wewnątrz komory urządzenia. Efektem oddziaływania wysokiego ciśnienia jest również silne zagęszczenie surowca. Po przeciśnięciu przez dyszę ekstrudera następuje gwałtowne rozprężenie, wskutek czego nasiona zostają rozerwane.

Ekstruzja powoduje znaczące zmiany w składzie fizykochemicznym i właściwościach paszy. Jak mówi Mariusz Dmitruk, dyrektor d.s. marketingu i sprzedaży firmy "Unipasz", zmiany te dotyczą wielu składników odżywczych paszy. Ekstruzja powoduje rozerwanie drugorzędowych wiązań białek, nie powodując jednocześnie ich denaturacji. W skutek tego, strawność białka ulega znacznej poprawie. W czasie procesu, żelatynizacji ulega skrobia, przez co jest ona lepiej trawiona w układzie pokarmowym zwierząt. Ekstruzja prowadzi także do rozerwania komórek tłuszczowych, przez co tłuszcz jest łatwiej trawiony przez zwierzęta. Nie należy także zapominać o korzystnym wpływie, jaki proces technologiczny wywiera na strawność włókna pokarmowego. W wyniku działania wysokiej temperatury, ciśnienia oraz sił tarcia, strawność strukturalnych składników komórek roślinnych wzrasta.