PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Przyczyny i poziom brakowania loch

Przyczyny i poziom brakowania loch

Brakowanie zwierząt polega na usunięciu ze stada osobników, które nie spełniają określonych wymagań w zakresie uzyskiwanych wyników produkcyjnych; w przypadku loch są nimi wyniki użytkowania rozpłodowego.



Brakowanie może mieć charakter zamierzony lub niezamierzony.

Podstawową przyczyną zamierzonego brakowania loch ze stada jest zaawansowany wiek zwierzęcia, przy którym następuje w sposób naturalny obniżenie jego produkcyjności. Spośród przyczyn niezamierzonego brakowania najważniejsze to: problemy z zapłodnieniem, jałowienie, niska plenność - liczba prosiąt w miocie, oraz problemy z gruczołem mlekowym i mlecznością. Kolejna przyczyna to słabość kończyn i wiążące się z tym urazy, problemy z poruszaniem się na skutek kulawizn lub paraliżu oraz wady budowy narządu ruchu. Choroby i infekcje również stanowią ważną przyczynę brakowania. Wyróżnić można jeszcze wiele innych przyczyn np. osłabienie instynktu macierzyńskiego, słabe wyniki użytkowości potomstwa, złośliwość i ociężałość samic itp.

Wszystkie wymienione zdarzenia obniżające produkcyjność rozrodczą loch powodują spadek opłacalność produkcji, dlatego brakowanie zwierząt ze stada z ww. przyczyn jest działaniem właściwym. Oczywiście nie oznacza to, że jest to działanie pożądane, ale okazuje się, że doraźnie jedyne.

Zdecydowanie lepsze byłoby podjęcie takich działań, które wydłużyłyby czas użytkowania loch w stadzie, czyli ich długowieczność reprodukcyjną.

Jest to tym bardziej uzasadnione, że jak wykazali Serenius i wsp. (2008), pomiędzy długowiecznością loch a wiekiem pierwszego oproszenia oraz liczbą prosiąt odłączonych w pierwszym miocie istnieją dodatnie zależności (korelacja r = + 0,2 i r = + 0,36). Podstawową cechą, która predysponuje lochy do długiego użytkowania, jest przede wszystkim wiek osiągania dojrzałości płciowej.

Wcześniejsze dojrzewanie płciowe wiąże się z wcześniejszym występowaniem rui po odsadzeniu miotu, krótszym okresem luźności oraz mniejszym poziomem brakowania loch. U loszek zapłodnionych wcześniej w porównaniu z zapłodnionymi w późniejszym wieku (różnica wieku ok. 3 tygodnie) stwierdzono większe prawdopodobieństwo do dłuższego użytkowania.

Udział poszczególnych czynników warunkujących brakowanie loch różni się (tab. 1). Wyniki podawane przez różnych autorów wskazują jednoznacznie, że najważniejszą przyczyną brakowania loch są problemy w rozrodzie (średnio 26proc.), rodzenie mało licznych miotów (18,3proc.) i słabość kończyn (11,9proc.).

Badania krajowe wskazują, że w zależności od fermy, liczby cykli rozrodczych (czasu użytkowania), skali produkcji i statusu zdrowotnego stada, przyczyny brakowania loch bywają różne (tab. 2). Wykazano, że w dużych fermach w porównaniu z mniejszymi odsetek brakowanych loch i ich śmiertelność są większe.

Porównanie wyników wskazuje, że w stadzie B vs A przyczyną zwiększonego brakowania loch z powodu mało licznych miotów, słabego wyrównania miotów, komplikacji poporodowych czy zatruć mogły być błędy żywieniowe.

Stan niedożywienia wynikający ze słabego apetytu, niedostatecznego pobrania paszy, a z nią składników pokarmowych, jak też niedoborów białka i/lub lizyny w mieszankach powoduje zaburzenia cyklu jajnikowego.

Następstwem tego jest wydłużenie okresu luźności, mniejsza owulacja i niższa skuteczność krycia oraz obniżona przeżywalność embrionów, co w konsekwencji prowadzi do rodzenia mało licznych miotów. Brak pokrycia zapotrzebowania na energię i składniki pokarmowe u loch karmiących jest przyczyną niepłodności lub powtarzania rui. Wynika to ze słabej kondycji loch kończących laktację i samic znajdujących się w okresie około odsadzeniowym.

Lochy w słabej kondycji wytwarzają mniejsze ilości LH i FSH, substancji hormonalnych wpływających na procesy rozrodcze. Ich niedobory oznaczają problemy ze skutecznym kryciem.

Niedobory paszy w okresie ciąży wysokiej, czyli w fazie zwiększonego zapotrzebowania na składniki pokarmowe niezbędne do wzrostu i rozwoju płodów, powodują brak wyrównania noworodków i mniejszą masę ciała prosiąt przy urodzeniu.

Występowanie przypadków komplikacji po porodzie również dowodzi nieprawidłowości w zakresie żywieniowego przygotowania loch do porodu.

Wysoki poziom brakowania z powodu chorób (stado A, tab. 2) wskazuje na zasadność wdrażania programów profilaktycznych, gdyż dzięki nim można utrzymać dobry status zdrowotny zwierząt i wyższą produkcyjność oraz zmniejszyć poziom brakowania.

Bardzo niepokojące jest to, że prawie 1/3 młodych loszek wprowadzonych do stada nie jest wykorzystywana dłużej niż przez 1 cykl. Wyniki badań wskazują, że ponad 30proc. samic jest brakowanych przed urodzeniem 2. drugiego miotu. Prawie 50proc. macior jest usuwanych, zanim osiągną one szczyt swoich możliwości rozrodczych, a te przypadają na cykl 3., 4. i 5. W wielu stadach od 50proc. do prawie 70proc. loch jest brakowanych przed wydaniem na świat 4. miotu. Chociaż czasami uzyskuje się od loch po 8-9 miotów, to średnia waha się od 2 do 5. Największym problemem jest ponowne zapłodnienie lochy po odsadzeniu 1. miotu. Liczbę miotów uzyskanych do momentu brakowania lub upadku lochy przedstawiono w oparciu o wyniki Browna (1994) w tabeli 3.

Z obserwacji terenowych wynika, że podstawową przyczyną brakowania loch przed trzecim porodem są problemy w rozrodzie oraz kulawizny.

Lochy starsze, mające za sobą minimum 6 porodów, są brakowane w wyniku obniżenia wydajności rozrodczej. Ich utrzymanie w stadzie staje się nieopłacalne. Częściej też niż lochy młodsze są one podatne na MMA (zapalenie dróg rodnych, gruczołu sutkowego i bezmleczność).

Pozostawianie starszych samic w stadzie jest opłacalne tylko wtedy, kiedy rodzą one liczne mioty. Eckert (2005) podaje, że w stadzie, w którym podstawą brakowania loch była słaba kondycja samic, przeżywalność prosiąt w kolejnych miotach malała (rys. 1). Rosnące straty (proc. upadków) wskazują, jak ważne dla noworodków są zasoby białka i tłuszczu w organizmie matek. Potwierdzają to wyniki badań własnych (Beyga i Rekiel, 2010) charakteryzujące wartość energetyczną i zasoby tłuszczu w siarze loch o dobrej i obniżonej kondycji (tab. 4), wyniki odchowu prosiąt (tab. 5) oraz skład podstawowy siary i mleka loch różniących się kondycją (badania własne, dane niepublikowane) (tab. 6). Kondycja loch w ciąży wysokiej ma znaczący wpływ na jakość siary. Wynika to z faktu syntezy substratów do produkcji składników pokarmowych na ok. 3. tygodnie przed terminem porodu.

Poza podstawową - odpornościową - funkcją siary (dostarczenie noworodkom immunoglobulin klasy IgG, IgA, IgE) jest ona źródłem składników pokarmowych, w tym tłuszczu. Przy jego 1proc. zawartości w ciele noworodka i braku rozwiniętych mechanizmów termoregulacji neurohormonalnej, tłuszcz zawarty w wydzielinie gruczołu mlekowego lochy stanowi poważny "zastrzyk energetyczny" dla oseska.

U starszych loch trudno jest utrzymać dobrą kondycję. Z wiekiem i kolejnymi cyklami rozpłodowymi lochy zwiększają swoją masę ciała (średnio 10-15 kg/cykl), ale równocześnie tracą rezerwy tłuszczu. Prawidłowe procesy rozrodcze obserwujemy wtedy, kiedy przy rozpoczęciu użytkowania rozpłodowego lochy zawartość tłuszczu w ciele wynosi 22proc.. Zasoby lipidów w organizmie z cyklu na cykl zmieniają się; po 1. oproszeniu ich poziom obniża się do 18proc., po 3. oproszeniu spada do 16proc.. Badania dotyczące angielskich hybrydów wskazują, że dobrą rozrodczość warunkują zasoby tłuszczu na poziomie 11-15proc.. W przypadku ras niemieckich wymagania są większe i wynoszą 16-22proc.. Gdy rezerwy tłuszczu spadną u loch poniżej poziomu krytycznego, czyli 10proc., stwierdza się zaburzenia w rozrodzie, wydłużony okres jałowienia oraz zakłócenia w przebiegu ciąży.

Jedynym słusznym posunięciem jest wówczas wybrakowanie lochy.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.166.141
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!