PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Sutki - ważna cecha hodowlana i użytkowa

Sutki - ważna cecha hodowlana i użytkowa

Musimy wiedzieć, czym się kierować podczas wyboru loszek na matki aby nie popełniać podstawowych błędów.



Cechą typową dla wszystkich ssaków jest posiadanie sutków oraz podjęcie przez samicę w zaawansowanej ciąży syntezy składników siary, a po urodzeniu potomstwa produkcji i wydzielania pokarmu – siary i mleka.

Liczba sutków u różnych gatunków świniowatych waha się najczęściej od 3 do 6-8 par (niekiedy od 1-2 do 10 par). U świń domowych, a w szczególności ras matecznych minimalna liczba sutków wynosi 14 (tab. 1 i 2). Zdrowa locha bezpośrednio po oproszeniu karmi miot, który u tego wielorodnego gatunku może liczyć 13-14 i więcej prosiąt. W tym okresie gruczoł sutkowy wykazuje szczególnie silny wzrost i rozwój (wykres 1, tab. 3). Odsadzenie prosiąt od lochy kończy fazę laktacji, co powoduje stopniowe zasuszenie (inwolucję) gruczołu sutkowego.
U ssaków wyróżnia się trzy typy gruczołów sutkowych; typ piersiowo-brzuszny charakteryzuje się większą liczbą zespołów mlekowych umiejscowionych w okolicy sutków piersiowych i brzusznych, i jest typowy dla świniowatych. Ważnym elementem budowy każdego gruczołu jest brodawka sutkowa, która może być jedno, dwu lub trzy przewodowa. Najczęściej występującym typem brodawki jest brodawka cylindryczna, rzadziej butelkowa.

JAKICH WAD UNIKAĆ?

Prawidłowa lub wadliwa budowa brodawek sutkowych, ich wielkość, długość, kształt i rozmieszczenie, w zasadniczy sposób decydują o dostępności pokarmu dla osesków (rys. 1, 2, 3). Brodawki sutkowe mogą u loch ulegać zniekształceniom pod wpływem czynników genetycznych, mechanicznych i fizjologicznych.

Do podstawowych wad gruczołów sutkowych, ograniczających pobranie mleka, tempo wzrostu i rozwój prosiąt należą:

    zbyt mała liczba gruczołów sutkowych na listwach mlecznych (mniej niż 7),
    zbyt mała liczba sutków,
    występowanie sutków dodatkowych,
    występowanie sutków nadliczbowych – gruczoł sutkowy ma więcej niż jeden sutek czynny lub ślepo zakończony,
    nieprawidłowa wielkość sutków, zbyt małe lub zbyt duże,
    nieprawidłowy kształt sutków, np. kraterowe,
    nieodpowiednia prezentacja jednej/obu listew mlecznych przy karmieniu,
    asymetria ułożenia sutków na listwach mlecznych,
    zbyt mała odległość sutków względem siebie na listwie mlecznej.

Najważniejszą wadą są sutki kraterowe, jest to anomalia o podłożu genetycznym. Obecność tego rodzaju sutków zmniejsza ilość prawidłowo funkcjonujących gruczołów sutkowych i powoduje wzrost śmiertelności prosiąt, szczególnie w dużych miotach.

ŚREDNIO ODZIEDZICZALNA CECHA

Liczbę sutków określa zróżnicowany co do wartości współczynnik odziedziczalności. Jak wykazały badania może się on wahać od 0,02-0,06 (cecha pod wpływem długotrwałej selekcji wykazuje małą zmienność genetyczną, co powoduje, że współczynnik odziedziczalności przyjmuje niskie wartości) do 0,2-0,4. Mimo znacznego zróżnicowania wartości h2 dla liczby sutków, cecha ta kwalifikowana jest jako średnio odziedziczalna. Współczynnik określano dla różnych ras, m.in. polskiej białej zwisłouchej, wielkiej białej polskiej, oraz mieszańców w/w ras, a także świń landrace, yorkshire, hampshire. Stwierdzono, że różnice w wartości h2 występują zwłaszcza w zależności od rasy (czystorasowe/mieszańce) i miejsca położenia sutków (przednie/tylne). Dość wysoka wartość współczynnika wskazuje, że praca hodowlana umożliwia jej doskonalenie (w 20-40 proc. decyduje o niej genotyp, w 60-80 proc. środowisko). Z uwagi na to, że liczba sutków, ich prawidłowa budowa i rozmieszczenie są ważnymi cechami użytkowymi, podejmuje się też próby opracowania modeli selekcyjnych na liczbę sutków u loch hodowlanych.

ILOŚĆ SUTKÓW – MOŻLIWA DO PRZEWIDZENIA

U świń liczba sutków i ich rozmieszczenie są dziedziczone jak cechy ilościowe i wykazują dużą zmienność. Ich liczba jak wspomniano, jest powiązana z genotypem, a będąc cechą średnio odziedziczalną jest ona możliwa do przewidzenia gdy znamy genotypy rodziców. Przykładowo krzyżowanie świni domowej z dzikiem zmniejsza ilość sutków u potomstwa, gdyż ich mała liczba u przodka jest cechą dominującą. Istnieje możliwość regresji cechy u potomstwa w stosunku do wartości średniej cechy w populacji; liczba sutków u obojga rodziców równa 14 lub 10 skutkuje zróżnicowaną średnią liczbą sutków u potomstwa (tab. 4). Dlatego u świń, w tym ras matecznych, kontrola kojarzeń oraz doskonalenie cechy i jej uwzględnienie w pracy hodowlanej są tak ważne. Współczynnik odziedziczalności liczby sutków dla pełnego rodzeństwa jest wyższy niż dla półrodzeństwa po ojcu, co wskazuje na duży wpływ matki i potrzebę selekcji na tę cechę.

MATKI - ZAWSZE Z MIOTÓW ŻEŃSKICH

Zawiązki gruczołów sutkowych wykształcają się jeszcze w okresie życia płodowego. Morfogeneza tych gruczołów może wykazywać dużą zmienność zarówno międzygatunkową, jak i w obrębie gatunku, rasy czy linii. Podwyższona ekspresja androgenów w okresie płodowym może prowadzić do zaburzeń w prawidłowym rozwoju samicy, w tym zahamowania rozwoju sutków i układu rozrodczego. Zmiany poziomu hormonów męskich powodują następczo fenotypowe modyfikacje u dorosłych samic (maskulinizacja i defeminizacja). Androgeny mogą być pochodzenia matczynego lub pochodzić z płodów męskich, co jest szczególnie ważne w aspekcie proporcji płci płodów w macicy. Większy udział płodów męskich - samców w miocie powoduje zmniejszenie ilości sutków u płodów żeńskich - samic (maskulinizacja samic) w porównaniu do samic pochodzących z miotów o większym udziale płci żeńskiej (feminizacja samic). Badania prowadzone w kilku ośrodkach krajowych, w tym warszawskim, potwierdzają zależność między liczbą samców w miocie z którego pochodziła locha a jej wynikami reprodukcyjnymi; Górecki (2003) wskazuje też na zwiększoną liczbę sutków u samic pochodzących z miotów w których występowała przewaga osobników płci żeńskiej vs. męskiej.

Zwiększenie postępu hodowlanego cech rozrodczych, w tym płodności i liczby sutków, jest możliwe dzięki genetyce molekularnej. Kontrola cech jest realizowana poprzez badanie polimorfizmu DNA i mapowanie genomu związane z występowaniem QTL - loci gospodarczo ważnych cech ilościowych, w tym liczby czynnych sutków. Liczba gruczołów sutkowych jest cechą determinowaną poligenicznie. QTL dla niej znajdują się na chromosomach 1.,2.,3.,6.,7.,8.,10.,11.,12. i 16. Ze względu na to, że liczba sutków jest efektem współdziałania wielu genów jednocześnie, trudno jest dobrać najlepszą metodę selekcji, a postęp w zakresie cechy ujawnia się w bardzo długim czasie i w minimalnym stopniu. Duże możliwości w tym zakresie daje model BLUP; np. sutki uwzględniono we francuskim modelu BLUP. Wydaje się to uzasadnione gdyż jak wykazano w badaniach własnych zbyt mała ich liczba przyczynia się do zwiększenia wskaźnika padnięć prosiąt w okresie odchowu (wykres 2). Wynika to ze swoistego związku między oseskami a ssanymi przez nie sutkami matki, ich dostępności dla prosiąt i wytworzonej w czasie odchowu hierarchii w miocie.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.151.24
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!