PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Wpływ światła i temperatury na parametry rozrodu świń

Intensywność oświetlenia i temperatura powietrza należą do najważniejszych czynników środowiskowych stymulujących wyniki rozrodu stada podstawowego.



W produkcji trzody chlewnej bardzo ważnym elementem jest zapewnienie właściwej rytmiki produkcji, dzięki której w kolejnych miesiącach przychody ze sprzedaży prosiąt/tuczników będą się utrzymywały na podobnym poziomie. Jednym z czynników zapewniających odpowiednią rytmikę produkcji jest prawidłowe funkcjonowanie rozrodu pozwalające uzyskać wysokie parametry w użytkowaniu rozpłodowym loch. Szereg czynników środowiskowych może niekorzystnie oddziaływać na uzyskiwane wyniki produkcyjne. Wieloletnie obserwacje wskazują na fakt, że w zależności od terminu krycia lub inseminacji wyniki użytkowości rozpłodowej loch mogą być zróżnicowane. Na rysunku 1 przedstawiono, jak kształtowały się wyniki liczby urodzonych prosiąt w zależności od miesiąca, w którym kryto/inseminowano lochy. Na wykresie przedstawiono oddzielnie dane dla grupy loch po pierwszym miocie oraz dane dla grupy loch po dwóch i więcej miotach. Analizowanym wskaźnikiem była liczba urodzonych prosiąt w przeliczeniu na 100 wykonanych pierwszych zabiegów krycia lub inseminacji. Przedstawione dane dotyczą ponad 111 tysięcy pierwszych zabiegów krycia/inseminacji wykonanych w trzech kolejnych latach. Najsłabsze wyniki w użytkowości rozpłodowej uzyskano dla zabiegów wykonywanych w lipcu, sierpniu, wrześniu, a niekiedy nawet już w czerwcu. Z reguły w tych miesiącach dni są najdłuższe, a t emperatury najwyższe.

ŚWIATŁO

Źródłem światła są promienie emitowane przez Słońce. Docierająca do powierzchni Ziemi energia promieni słonecznych składa się w około 60 proc. z energii podczerwieni, w 39 proc. z światła widzialnego oraz w 1 proc. z promieniowania ultrafioletowego. W zakresie

światła widzialnego (rys. 2) poszczególne długości fal odpowiedzialne są za kolory, które w różnym stopniu postrzegane są przez zwierzęta. Światło jest niezbędne dla życia roślin i zwierząt. Roślinom światło słoneczne niezbędne jest do prowadzenia procesów fotosyntezy, natomiast zwierzęta działanie światła słonecznego odbierają poprzez narząd wzroku oraz skórę.

Światło słoneczne jest podstawowym czynnikiem sterującym rytmem dnia i nocy. Fizjologiczna reakcja organizmu na zmianę proporcji okresów ciemności i światła (zwana fotoperiodyzmem) występuje w rytmie dobowym i związana jest z działaniem zegara biologicznego. U poszczególnych gatunków zwierząt odpowiedź na skracanie się lub wydłużanie dnia jest determinowana genetycznie. Korzystnym zjawiskiem działania słońca jest fakt, że w następstwie ekspozycji na światło słoneczne w skórze zwierząt powstaje cholekalcyferol, czyli naturalna witamina D3. Synteza witaminy D3 w skórze zależna jest od szerokości geograficznej, stopnia nasłonecznienia, pory roku i pory dnia. Niekorzystne działanie nadmiernej ilości promieni słonecznych stwarza możliwość uszkodzenia narządu wzroku, poparzenia skóry oraz mutacji wywoływanych przez promieniowanie ultrafioletowe. Światło słoneczne wpływa u zwierząt na zmiany neurowegetatywne, modyfikuje aktywność w zakresie poruszania się, pobierania pokarmu oraz snu. Stwierdzono, że ilość światła może wpływać na wysokość przyrostów dziennych, ilość odkładanego tłuszczu, produkcję mleka oraz przede wszystkim modyfikować przebieg procesów rozrodu. Wysokość oddziaływania światła jest zróżnicowana w zależności od gatunku. Szacuje się, że oddziaływanie to jest znacznie większe u drobiu, a mniejsze w przypadku bydła i trzody chlewnej.

LOCHY

Świnie należą do zwierząt poliestralnych, co oznacza, że u loch cykle płciowe powtarzają się wielokrotnie w ciągu roku. Procesy związane z reprodukcją podlegają kontroli hormonalnej, a cykl rujowy jest zsynchronizowany z cyklem jajnikowym, który regulowany jest na drodze hormonalnej przez przysadkę oraz neurohormonalnej przez podwzgórze. Światło słoneczne oddziałuje na produkcję szeregu hormonów, w tym także takich, jak m.in.: hormon folikulotropowy (FSH), hormon luteinizujący (LH), prolaktyna, melatonina, pregesteron czy estrogeny, które w różnym stopniu uczestniczą w procesach rozrodu.

Wydłużanie się dnia świetlnego, powiązane z jednoczesnym wzrostem temperatury otoczenia, wpływa na pogorszenie funkcjonowania procesów rozrodczych u samic. W praktyce obserwuje się, że ruje są słabsze i gorzej manifestowane, maleje skuteczność krycia, zwiększa się liczba powtórnych kryć oraz wydłuża czas odpoczynku po odsadzeniu. Wyższe temperatury latem powodują u zwierząt powstawanie stresu cieplnego, który prowadzi do szeregu zaburzeń w fizjologii oraz procesach rozrodu. Wysokie temperatury latem są przyczyną ograniczania pobrania paszy przez lochy - w przypadku loch karmiących oznacza to spadek o ok. 0,15 kg na każdy stopień powyżej 20oC, natomiast dla zakresu 25o-27oC ograniczenie spożycia paszy wynosi ok. 0,35 kg na każdy stopień. Mniejsze pobranie paszy nie pozostaje bez wpływu na poziom hormonów i metabolitów uczestniczących w procesach rozrodu. Aby przeciwdziałać mniejszemu pobraniu paszy, zaleca się stosowanie trzykrotnego karmienia loch, należy dążyć do zapewnienia sprawnej wentylacji i dobrego dostępu do wody, warto także wprowadzić do paszy większą ilość oleju (dodatkowa energia).

W praktyce w celu zapewnienia ciągłości produkcji często stosuje się w okresie od maja do września zabieg wprowadzania do rozrodu 10-15 proc. więcej samic, przy wykorzystaniu młodych, dojrzałych rozpłodowo loszek.

KNURY

Długość dnia świetlnego ma wpływ na ilość oraz jakość ejakulatów produkowanych przez knury. Jest to związane ze zjawiskiem fotoperiodyzmu, który wyznacza optymalny czas aktywności płciowej. Czas trwania dnia i nocy jest rejestrowany za pomocą fotoreceptorów przez układ nerwowy knurów. Światło hamuje produkcję i wydzielanie melatoniny, natomiast ciemność stymuluje szyszynkę do zwiększonej aktywności i produkcji tego hormonu. W badaniach prowadzonych nad wpływem długości dnia świetlnego, u knurów utrzymywanych w warunkach naturalnego dnia świetlnego, w okresie krótkich dni obserwowano wzrost poziomu hormonów płciowych. Kiedy naturalny dzień świetlny został sztucznie odwrócony (krótkie dni symulowano latem, a długie dni zimą), to również obserwowano wzrost poziomu hormonów płciowych w czasie sztucznie wywołanych krótszych dni. Drugim

czynnikiem silnie wpływającym na parametry nasienia knurów jest temperatura. Wysokie temperatury powodują powstawanie stresu cieplnego, którego konsekwencją jest zmniejszenie ruchliwości plemników, wzrost ilości plemników z uszkodzonym akrosomem, a tym samym następuje istotne pogarszanie wyników krycia/unasieniania loch. Dopiero po upływie ok. 5-6 tygodni od ustania działania stresu cieplnego następuje poprawa jakości nasienia. W celu ograniczenia wpływu długości pory roku na produkcję i jakość nasienia można stosować stymulację funkcji reprodukcyjnych knura, skracając długość oświetlenia latem, a wydłużając czas ekspozycji świetlnej zimą. Uważa się, że 10-12-godzinna ekspozycja knurów na światło o natężeniu 300 luksów, mierzonym na wysokości 40 cm od podłogi, jest optymalna do produkcji nasienia o wysokiej jakości.

WYMAGANA ILOŚĆ ŚWIATŁA

Zgodnie z zasadami dobrostanu zwierząt wymagane jest, aby minimalne natężenie światła sztucznego wynosiło 40 lx przez co najmniej 8 godzin dziennie. W przybliżeniu odpowiada to ilości 24 W/m2 światła żarówki lub 6 W/m2 światła jarzeniowego. Jednocześnie światło w budynku nie może być włączone przez całą dobę. Zalecane natężenie sztucznego oświetlenia oraz wymagany stosunek powierzchni okien do powierzchni podłogi przedstawia tabela. Według norm minimalny czas trwania dnia świetlnego to 8 godzin, a natężenie światła w pomieszczeniach dla loch luźnych, prośnych i karmiących powinno wynosić około 100 lx.

W okresie jesieni i zimy dni są znacznie krótsze niż latem, a jednocześnie szereg dni charakteryzuje się małą ilością słońca, przez co ilość promieniowania słonecznego docierającego do wnętrza chlewni jest zbyt mała. Wskazane jest, by w sektorze rozrodu, w okresie przygotowania loszek i loch do krycia, światło o natężeniu 150- 250 lx świeciło się przez 16 godzin. Taka ilość światła jest niezbędna dla prawidłowego rozwoju pęcherzyków jajnikowych oraz przebiegu owulacji.

Według szacunków koszty związane z oświetleniem budynków mogą stanowić około 17 proc. całości energii zużywanej na fermie utrzymującej lochy i produkującej prosięta. Dlatego ważne jest, by zapewniając właściwy poziom oświetlenia ponosić jak najniższe koszty. Dostępne są obecnie różne technologie oświetlenia, z których tradycyjne żarówki generują najwyższe koszty. Jeśli porównać roczny koszt oświetlenia chlewni na 1000 tuczników, to w warunkach kanadyjskich koszt oświetlania świetlówkami fluorescencyjnymi stanowi 23 proc. kosztów, jakie ponoszone są przy stosowaniu tradycyjnych żarówek. Przy stosowaniu żarówek LED koszty oświetlenia są jeszcze niższe i wynoszą jedynie 12 proc. Mankamentem jest koszt zmiany oświetlenia, który zwraca się w przypadku oświetlenia LED dopiero po ok. 7000 godzinach eksploatacji.

 

Artykuł ukazał się w numerze 10/2016 miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (2)

  • Neo 2016-10-24 07:14:38
    A drugiego dnia mam ASF po zlewkach....
  • gospodarz 2016-10-22 13:58:53
    Wiadomo ze jak ciemno i zimno to trza się zbliżyć. Zwierzę nie jest głupie, ja swoim rzucam moszcz po winie i zlewki po zacierach to ruch w chlewiku jest ze ho ho
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.254.212
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!