Jak już wcześniej informowaliśmy pomysł o wspólnej, specjalnej strefie handlu powstał we wrześniu 2015 r. Ministrowie państw bałtyckich i Polski wysłali wówczas wspólny list do unijnego komisarza ds. zdrowia i bezpieczeństwa żywności Vytenisa Andriukaitisa. Grupa ministrów apelowała m.in. o większą elastyczność w zakresie handlu i transportu żywca i mięsa między obszarami objętymi restrykcjami np. przewóz prosiąt do gospodarstw o wysokim stopniu bezpieczeństwa biologicznego, specjalizujących się w tuczu oraz transport żywca w krajach bałtyckich.

W związku z ostatnimi doniesieniami medialnymi o tworzeniu wspólnej strefy handlu dla regionów z ASF, biuro prasowe Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnia, że - decyzja wykonawcza Komisji Europejskiej 2015/2433/UE z dnia 18 grudnia 2015 r. zmieniająca decyzję wykonawczą 2014/709/UE w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich (Dz. Urz. UE L 334 z 22.12.2015, str. 46) nie powołuje „strefy handlu” pomiędzy poszczególnymi państwami. Na mocy jej przepisów możliwe jest jedynie wysyłanie m.in. świń pomiędzy obszarami wymienionymi w części II lub III załącznika do decyzji Komisji 2014/709/UE i to po spełnieniu ściśle określonych wymagań.

Ministerstwo rolnictwa precyzuje, że decyzja 2015/2433/UE wprowadza odstępstwa od ogólnych zakazów przemieszczania świń, które umożliwią państwom członkowskim przemieszczanie zwierząt pomiędzy państwami członkowskimi wymienionymi w decyzji 2014/709/UE. Ma to znaczenie np. dla przemieszczania żywych świń przeznaczonych do natychmiastowego uboju i ma na celu zniwelowanie problemów logistycznych oraz tych związanych z dobrostanem zwierząt, gdy ubój trzody chlewnej w poszczególnych obszarach nie jest możliwy.

Jednocześnie państwa członkowskie mają możliwość podjęcia decyzji dotyczącej wyrażenia zgody na dokonywanie takich przemieszczeń. Odstępstwa przewidziane w decyzji 2015/2433/UE w odniesieniu do wysyłki żywych świń pomiędzy obszarami określonymi w załączniku decyzji 2014/709/UE będą stosowane tylko wtedy, gdy przed dokonaniem takiego przemieszczenia właściwe organy państw członkowskich wysyłki, tranzytu i przeznaczenia wyrażą na to zgodę. Zgoda na ww. przemieszczanie świń może zostać wydana dopiero po przeprowadzeniu analizy ryzyka i sprawdzeniu czy taka przesyłka nie zagraża sytuacji epizootycznej w poszczególnych państwach członkowskich.

Należy podkreślić, że każda taka przesyłka zwierząt ma być traktowana jednostkowo, a pozwolenie na nią wydaje się indywidualnie. Wydanie zgody na takie przemieszczanie świń nie jest dla państw członkowskich obligatoryjne.