PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Wszystko zaczyna się od loszki

Wszystko zaczyna się od loszki

Autor: Prof. Anna Rekiel

Dodano: 27-04-2012 15:37

Tagi:

Cechy użytkowości rozpłodowej loch charakteryzuje niska odziedziczalność i powtarzalność; zależą one od wpływów środowiska zewnętrznego i wewnętrznego. Ich wartość mogą ograniczyć złe warunki bytowe (utrzymanie, żywienie), dlatego istniejące potencjalnie duże możliwości rozrodcze loch nie zawsze są w pełni wykorzystywane.



Przyczyny brakowania

Wybór loszek remontowych w celu uzupełnienia stada podstawowego jest podyktowany brakowaniem loch. Brakowanie może wynikać z planowych działań (brakowanie zamierzone) i zdarzeń losowych (brakowanie niezamierzone).

Przyczyn brakowania jest wiele, podstawowe to:
     

- zaawansowany wiek lochy i liczba 6-7 odchowanych miotów,
- obniżona płodność wyrażona liczbą prosiąt urodzonych,
- mała masa miotu,
- mała liczba odchowanych prosiąt wynikająca z dużych upadków,
- mała liczba miotów uzyskanych od lochy w ciągu roku,
- powtarzanie rui oraz problemy ze skutecznym zaproszeniem lochy,
- schorzenia gruczołu sutkowego samicy oraz zaburzenia w produkcji i wydzielaniu siary i mleka,
- zaburzenia w funkcjonowaniu narządu ruchu i urazy kończyn,
- agresywność mająca podłoże genetyczne skierowana na własne potomstwo.

Czym należy się kierować podejmując decyzję o remoncie stada i wyborze loszek na przyszłe matki?

Rodzaj stada: hodowlane/produkcyjne

W każdym stadzie istnieje potrzeba prowadzenia brakowania i remontu zwierząt z grupy loch i knurów. Poziom brakowania/remontu loch w stadzie zarodowym powinien wynosić nawet 50 procent. Mniej intensywne działanie, na poziomie 30-35% do 40% jest wystarczające w stadzie produkcyjnym. W stadach hodowlanych ostra selekcja ma na celu doskonalenie ras czystych. W stadach produkcyjnych ma miejsce wnoszenie już uzyskanego postępu i jego realizacja. Te dwa elementy są podstawą doskonalenia świń.

Struktura stada podstawowego

Chcąc utrzymać określoną liczebność stada jako całości, w tym wchodzących w jego skład grup, a także względnie stały poziomu produkcji, związany się ze sprzedażą świń z gospodarstwa (prosiąt, warchlaków, tuczników, młodzieży remontowej), zasadne jest utrzymanie odpowiedniej struktury stada loch. Gwarantuje ona stabilność skali produkcji wg przyjętych założeń. Zalecana struktura loch w stadzie to: cykl 1 – 18-20 proc., cykl 2 – 16-19 proc., cykl 3 – 15-18 proc., cykl 4 – 10-16 proc,, cykl 5 – 13-15 proc., cykl 6 i następne – 15-25 proc..  

Wskaźnik wyproszeń i płodność loch

Najlepszy wskaźnik wyproszeń przypada na cykle 3-6 i wskazuje na pełną wydolność organizmu lochy w zakresie reprodukcji (rysunek 1). W kolejnych cyklach (od 3.) płodność samic zwiększa się (tabela 1). Lochy starsze rodzą jednak mniej liczne mioty, słabiej je odchowują, a liczba prosiąt urodzonych martwo wykazuje tendencję do wzrostu. Potwierdza to zasadność brakowania loch po 6. cyklach i wskazuje na potrzebę wprowadzenia loszek remontowych. Badając wpływ kolejnego oproszenia na liczbę prosiąt w miocie wykazano w cyklach 1-8 następujące korelacje: -1,0; -0,5; 0; +0,5; +1,0; +0,5; 0; -1,0. Z danych tych wynika, że dopiero w 3. cyklu lochy są w stanie wykazywać swoje rzeczywiste predyspozycje rozrodcze. Dlatego nieuzasadnione jest zbyt wczesne brakowanie młodej lochy, która urodzi mało liczny miot, tym bardziej, że działanie takie jest ekonomicznie niewłaściwe. Koszt wychowu/zakupu loszki zwraca się dopiero po uzyskaniu od niej co najmniej trzech miotów.
Istnieje potrzeba ciągłej kontroli zdarzeń rozrodczych w stadzie i wartości uzyskiwanych wskaźników przez poszczególne lochy. Wiedza w tym zakresie powinna być podstawą do konkretnych działań w zakresie brakowania i remontu w stadzie.

Decyzja i wybór loszek są łatwiejsze gdy analizujemy wskaźniki rozrodcze loch wieloródek proszących się 3., 4., 5. raz. Na tym etapie życia i użytkowania samice (zdrowe, w optymalnej kondycji) w pełni ujawniają potencjał rozrodczy uwarunkowany genetycznie. Dużo trudniej jest dokonać właściwego wyboru loszek na przyszłe matki od młodych samic, np. pierwiastek lub loch proszących się po raz drugi (tabela 1). Płodność pierwiastek jest mniejsza niż wieloródek, a u loch proszących się po raz drugi może być ona również obniżona, na skutek „syndromu drugiego miotu”. Niekorzystne wpływy środowiska działają na samice w sposób ciągły. Błędy w okresie wychowu, w tym przedwczesne użytkowanie (przy braku pełnej dojrzałości rozpłodowej, którą warunkuje wiek, masa ciała i rezerwa tłuszczowa) powodują, że zastosowane żywienie nie pokrywa w pełni potrzeb energetyczno-pokarmowych ciągle rozwijających się młodych, prośnych samic. W efekcie niepełnego zaspokojenia potrzeb produkcyjnych rosnącej i rozwijającej się a jednocześnie ciężarnej samicy następuje obniżenie jej płodności, czyli urodzenie mało licznego miotu.

Bardzo dobre zdrowie, instynkt macierzyński i mleczność

Tylko zdrowe osobniki mogą w pełni prezentować swoją produkcyjność – płodność i mleczność. Samice dojrzałe płciowo, w pełni rozwinięte somatycznie, w odpowiednim wieku, którym zapewniono optymalne warunki utrzymania i żywienia w okresie wychowu mogą przejawiać właściwy instynkt macierzyński. Jest to ważne kryterium oceny przyszłej matki. Cechy troskliwości i opiekuńczości lochy w stosunku do swojego potomstwa, chociaż trudne do zmierzenia, warunkują dobre wyniki w odchowie prosiąt, jeśli towarzyszy im wysoka produkcja dobrej jakościowo siary i mleka.

Nie wolno wybierać loszek na przyszłe matki z grupy tuczników

Samica, która ma być w przyszłości włączona do stada, musi charakteryzować się odpowiednią wartością hodowlaną; wymaga też określonego postępowania w zakresie wychowu, utrzymania i żywienia.

Rozwój układu rozrodczego oraz funkcje produkcyjno-wydzielnicze (hormonalne) stymuluje światło, dlatego przyszłym matkom należy zapewnić możliwość ruchu na wybiegu. Ma to istotny wpływ na wzrost i rozwój oraz dojrzewanie płciowe i rozpłodowe. Tuczniki utrzymuje się w pomieszczeniach zamkniętych, a powierzchnia przypadająca na jednego osobnika jest mniejsza niż na loszkę. Ogranicza to ruch rosnących zwierząt, co okazuje się być korzystne dla tej grupy produkcyjnej gdyż umożliwia efektywne wykorzystania paszy, ale jest niewłaściwe w odniesieniu do loszek remontowych. Ponadto natężenie światła oraz stosunek świetlny w tuczarniach nie zapewniają właściwego rozwoju narządów i układów bezpośrednio związanych i odpowiedzialnych za gospodarkę hormonalną i funkcje rozrodcze przyszłych matek..

Liczebność miotu z którego wybieramy loszkę

Przy wyborze loszek remontowych bardzo ważna jest płodność matek (wcześniej też babek). Czynnik ten określa liczebność rodzeństwa w którym wychowuje się przyszła loszka. Zagadnienie to pozostawało problematyczne w przeszłości, ze względu na zróżnicowanie warunków wychowu prosiąt w stadach zarodowych i produkcyjnych. Obecnie, przy dobrych i w miarę wyrównanych warunkach wychowu w w/w rodzajach stad zagadnienie nie jest tak kontrowersyjne jak w przeszłości. Niektórzy nadal jednak uważają, że prawidłowym posunięciem jest pozostawienie na remont loszek, które wychowują się w mało licznym miocie, gdyż przy ograniczonej konkurencji rówieśników mają one lepsze możliwości do  wzrostu i rozwoju. Inni twierdza, że najlepiej jest dokonać wyboru loszek od tych matek, które odchowują mioty o średniej liczebności (10-11 sztuk). Jednak najwłaściwszym posunięciem wydaje się być wybór loszek z miotów licznych, od matek wysoko płodnych. Potwierdzają to wyniki badań, których autorzy podkreślają, że takie postępowanie warunkuje stałą poprawę płodności loch w stadzie. W badaniach własnych również wykazano taką zależność. Na przyszłe matki należy wybierać loszki z miotów liczących 12–13 prosiąt (tabela 2). Z pewnością nieuzasadnionym jest wybór loszek z miotów w których odchowywało się mniej niż 10 prosiąt.

Udział płci (loszki/knurki) w miocie, z którego wybieramy loszkę

W badaniach własnych wykazano, że o przyszłej płodności loszek, które wybieramy na matki, decyduje udział prosiąt płci męskiej i żeńskiej w miocie z którego wybieramy młodą samicę. W okresie ciąży występuje oddziaływanie androgenów (hormonów męskich) na wszystkie płody. Oddziaływanie to może dawać trwałe zmiany morfologiczne, fizjologiczne i behawioralne u osobników dojrzałych. Im udział procentowy płodów męskich jest większy tym oddziaływanie wspomnianych hormonów na płody żeńskie jest silniejsze. Może to następczo obniżyć u loszek/loch ich predyspozycje rozrodcze i uzyskiwane wyniki (tabela 3). Loszki wybrane z miotów w których dominowały samice (przewaga loszek vs. knurków, a wcześniej, tj. na etapie ciąży przewaga płodów żeńskich vs. męskich) są bardziej wrażliwe na zaloty samca, mają lepsze wyniki w inseminacji, jako matki są mniej agresywne, mają lepsze wyniki w rozrodzie i odchowie (tabela 3) i większą liczbę sutek.

Loszki do remontu mogą pochodzić z własnej lub obcej fermy. Wprowadzenie zwierząt do stada musi poprzedzać kwarantanna. Najważniejsze jest jednak to, że zwierzęta musza przejść wcześniej selekcję (poprzedza ją ocena i wybór), tak by ostatecznie spełniały kryteria stawiane zwierzętom remontowym. Młode loszki (na etapie prosięcym) muszą być zdrowe i żywotne; powinny też wykazywać dobre tempo wzrostu. Przy ocenie sztuk starszych zwracamy uwagę na budowę loszki. Charakteryzują ją cechy pokrojowe, liczba sutek i  kondycja (stopień umięśnienia i otłuszczenia). Decyzję o wprowadzeniu loszki do stada powinna poprzedzać ocena jej przydatności do rozrodu (manifestowanie rui). Szczególnie ważna jest też ocena wartości hodowlanej loszki, gdyż jest ona podstawą postępu genetycznego w stadzie.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • Bonzaj 2012-10-11 07:40:50
    Artykuł na poziomie ucznia technikum a nie profesora wyższej uczelni, potwierdzenie prawd objawionych 30-40 lat temu
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.162.15.31
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!