Śruta sojowa, jako surowiec białkowy, jest powszechnie wykorzystywana w żywieniu zwierząt gospodarskich. Decydującymi czynnikami są zarówno korzystny skład aminokwasowy, wysoka strawność, jak i stosunkowo niska cena śruty sojowej, która spowodowana jest dużymi zbiorami w ciągu ostatnich dwóch lat. Rosnące zapotrzebowanie na wysokiej jakości białko paszowe wpływa na zwiększanie się areału uprawy głównie w Ameryce Północnej i Południowej. W sezonie 2000/2001 światowa produkcja nasion soi wyniosła 176 mln t, a w sezonie 2016/2017 wielkość ta podwoiła się, osiągając poziom 341 mln t (rys. 1). Soja jest najważniejszą rośliną oleistą, natomiast drugie miejsce zajmuje rzepak, którego produkcja w sezonie 2016/2017 wyniosła jedynie 68 mln t.

Kraje Unii Europejskiej importują rocznie ok. 14 mln t soi oraz 18,3 mln t śruty sojowej, co wiąże się z wysokimi kosztami importu. Dlatego w tych krajach, gdzie uprawa soi może być prowadzona, zainicjowane zostały programy zmierzające do częściowego uniezależnienia się od tak dużego importu surowców białkowych. Według danych MRiRW w roku 2016 do Polski zaimportowano aż 2,24 mln t śruty sojowej, w tym ponad 66 proc. z tej ilości pochodziło z Argentyny, a kolejne 2 0 proc. z Paragwaju.

NIEZBĘDNA OBRÓBKA

W porównaniu do innych dostępnych w kraju roślinnych pasz białkowych nasiona soi charakteryzują się najwyższą zawartością białka ogólnego oraz aminokwasów egzogennych (lizyny, metioniny z cystyną, treoniny i tryptofanu). Nasiona soi odznaczają się również wysoką koncentracją energii metabolicznej w 1 kg paszy, ustępując jedynie nasionom rzepaku.

Strawność białka i aminokwasów w surowych nasionach soi jest znacznie niższa w porównaniu do strawności mierzonej w śrucie sojowej, co świadczy o znacznie niższej wartości odżywczej nieprzetworzonych nasion soi. Ponadto surowe nasiona soi zawierają liczne substancje antyżywieniowe, do których należą:

  • inhibitory trypsyny i chymotrypsyny stanowiące 6 proc. wszystkich białek (ich niekorzystne działanie powoduje zaburzenia w trawieniu białek oraz stany zapalne trzustki),
  • lektyny jako białka wiążące węglowodany,
  • hemaglutyniny - zdolne są do aglutynacji, czyli zlepiania czerwonych krwinek,
  • glicynina i β-konglicynina, które są białkami antygenowymi powodującymi powstawanie reakcji alergicznych w przewodzie pokarmowym (uszkadzają kosmki jelitowe, co w efekcie zmniejsza wchłanianie składników pokarmowych oraz zwiększa podatność na zaburzenia pokarmowe).