Niedokrwistość spowodowana niedoborem żelaza u prosiąt wynika z szybkiego wyczerpania rezerw tego pierwiastka, a także dynamiki wzrostu tkanki mięśniowej. Organizm osesków świni domowej, w porównaniu do innych zwierząt (tabela 1), zawiera mniejszą zawartość żelaza w stosunku do potrzeb; stan taki określa się mianem niedokrwistości noworodków lub niedokrwistości pourodzeniowej.

Ilość i rozmieszczenie żelaza w organizmie na przykładzie świni o masie ciała około 100 kg podano w tabeli 2.

ŻELAZO - WŁAŚCIWOŚCI I FUNKCJE BIOLOGICZNE

Żelazo stanowi około 0,005 proc. masy ciała zwierząt. Jego większa część (90 proc.) jest związana z porfiryną i tworzy grupy hemowe. Blisko 3/4 puli Fe znajduje się w barwnikach krwi (hemoglobina 60-70 proc.) i mięśni (3-7 proc.). Reszta tworzy rezerwę magazynową. Atomy żelaza wchodzą w skład wielu ważnych enzymów.

Biologiczna czynność Fe wynika z faktu łatwej zmiany wartościowości pierwiastka. Decyduje to o jego wszechstronności biochemicznej. O możliwości absorpcji i wykorzystania w procesach metabolicznych organizmu decydują w dużej mierze białkowe zespoły transportowe (ferrytyna, transferyna). Związki te są niezbędne do prawidłowego przemieszczania się Fe przez barierę jelitową i ewentualnego odkładania w wątrobie i szpiku zwierzęcia.

ŹRÓDŁA ŻELAZA

U prosiąt ssących w ciągu pierwszego tygodnia życia dochodzi do podwojenia masy ciała, co wiąże się z wytworzeniem około 140 ml krwi. Zarówno siara, jak i mleko lochy są ubogie w żelazo (tab. 3 i 4) i nie są w stanie zaspokoić zapotrzebowania osesków na ten pierwiastek. Przy niedoborze żelaza spada liczba czerwonych ciałek krwi w organizmie oraz zawartość hemoglobiny. Objawia się to stanem niedotlenienia, przyspieszeniem akcji serca i wzrostem liczby oddechów. W związku z osłabieniem odporności mogą ujawniać się lub nasilać różne choroby, w tym przewodu pokarmowego. Pasze stałe pobierane przez prosięta w czasie odchowu przy matkach i po odsadzeniu mają zróżnicowaną zawartość żelaza (tab. 5, 6 i 7). Muszą być one dobierane do mieszanek w odpowiedniej ilości i proporcjach, gdyż tylko wtedy zaspokoją potrzeby rosnących zwierząt, w tym również potrzebę na wspomniany pierwiastek.