PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zespół rozrodczo-oddechowy świń - profilaktyka stada podstawowego

Zespół rozrodczo-oddechowy świń - profilaktyka stada podstawowego Zespół rozrodczo-oddechowy świń (Porcine Rreproductive Respiratory Syndrome) jest uważany przez większość lekarzy weterynarii i hodowców na całym świecie za najistotniejszą jednostkę chorobową trzody chlewnej

Zespół rozrodczo-oddechowy świń (PRRS) jest obecnie jednym z głównych czynników chorobowych wywołujących straty w rozrodzie świń. Warto wiedzieć, jak chronić stado podstawowe przed skutkami choroby.



Zespół rozrodczo-oddechowy świń po raz pierwszy opisano w późnych latach 80. w Ameryce Północnej (1987/1988 North Carolina, Iowa i Minnesota, 1989/1990 Indiana). W zimie 1990/1991 podobne objawy chorobowe odnotowano w Niemczech oraz Holandii. Badania laboratoryjne dowiodły, że za powstawanie wcześniej nienotowanej choroby odpowiada czynnik wirusowy. Pierwszy wyizolowany w Europie wirus PRRSV nazwano od holenderskiego miasta, gdzie go wyizolowano - Leleystad (LV Lelystad Virus). W 1992 r. w Ameryce Północnej również wyizolowano wirus PRRSV odpowiedzialny za infekcje dające podobne do europejskich objawy chorobowe i nazwano go ATTC VR-2332 (American Type Culture Collection VR-2332).

Zanim w 1992 r. w St. Paul w USA ustalono nazwę jednostki chorobowej jako PRRS (Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome) i nazwę wirusa ją wywołującego - PRRSV (Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome Virus), używano m.in. takich nazw, jak: pig plague’89 - świńska plaga’89, Blue-Ear Disease - choroba niebieskiego ucha, Mystery Swine Disease - tajemnicza choroba świń, Swine Reproductive and Respiratory Syndrome (SRRS) - syndrom rozrodczo-oddechowy świń, Swine Infertility and Respiratory Syndrome (SIRS) - syndrom bezpłodności i oddechowy świń, Porcine Epidemic Abortion and Respiratory Syndrome (PEARS) - syndrom epidemicznych poronień i oddechowy świń itp.

Wyizolowanie wirusa na dwóch kontynentach (Ameryka Północna i Europa) rozpoczęło dalsze intensywne prace nad czynnikiem etiologicznym PRRS. Badania porównawcze wirusów na obu kontynentach ujawniły duże różnice genetyczne pomiędzy nimi. Udowodniono, że wirusy europejski i amerykański dzieli tylko 60 proc. wspólnych nukleotydów. Na tej podstawie wyróżniono dwa podstawowe typy wirusa: wirus typu 1, czyli wirus europejski PRRSV EU-PRRS 1, oraz wirus typu 2, czyli wirus amerykański PRRSV US-PRRS 2.

Wirus PRRSV jest wirusem RNA, ma lipidową otoczkę i należy do rodziny Arteriviridae. Do tej samej rodziny wirusów należą Equine Arteritis Virus (EAV) u koni, Lactate Dehydrogenase Elevation Virus (LDV) u myszy, Simian Hemorrhagic Fever Virus (SHFV) u małp. Obecność otoczki lipidowej powoduje, że wirus PRRSV jest wrażliwy na działanie wysokiej temperatury, detergentów oraz pH poniżej lub powyżej zakresu 6,6-7,5.

Zespół rozrodczo-oddechowy świń (Porcine Rreproductive Respiratory Syndrome) jest uważany przez większość lekarzy weterynarii i hodowców na całym świecie za najistotniejszą jednostkę chorobową trzody chlewnej. Zainfekowane PRRSV stada mogą dotkliwie ucierpieć w wyniku poważnych strat zarówno w reprodukcji stada podstawowego, jak i odchowie prosiąt.

Wirus PRRSV prowadzi u świń do powstawania zmian chorobowych w obrębie dwóch układów: rozrodczego (stado podstawowe) oraz oddechowego (głównie odchowalnia/tuczarnia). W warunkach terenowych "faza rozrodcza" PRRS w obrębie stada podstawowego trwa zwykle 2-3 miesiące w zależności od zjadliwości wirusa, wielkości zainfekowanego stada, źródła loszek remontowych, systemu produkcji itp. - objawia się zaburzeniami w rozrodzie, jak: przedwczesne porody, poronienia, spadek skuteczności krycia itd. Natomiast "faza oddechowa" PRRS, głównie u prosiąt/warchlaków i/lub tuczników, przyjmuje zwykle postać endemiczną - stacjonarną na danej fermie. W większości przypadków prowadzi do powstawania PRDC, tj. zespołu oddechowego świń, który powoduje zwiększenie śmiertelności zwierząt, wzrost kosztów leczenia oraz pogarsza parametry produkcyjne, np. FCR czy przyrost dzienny.

Straty polskich hodowców trzody z tytułu wybuchu epidemii PRRS i/lub utrzymywania stada PRRSV pozytywnego nie są dokładnie określone, można jednak z całą pewnością stwierdzić, że są znacznie niedoszacowane.

PRRS według obliczeń amerykańskich specjalistów ze "świńskiej branży" kosztuje amerykańskich hodowców trzody chlewnej ok. 640 mln dolarów rocznie, czyli ok. 1,8 mln dolarów dziennie.

Ze względu na fakt, że wirus PRRS 2, tj. amerykański, uważany jest za bardziej zjadliwy niż wirus PRRSV 1, tj. europejski, to właśnie Amerykanie "przodują" we wdrażaniu różnego rodzaju programów profilaktyki PRRSV oraz metod stabilizacji zainfekowanych stad.

TERMINOLOGIA I KLASYFIKACJA STAD

Podstawą kontroli PRRSV na fermach w USA było ujednolicenie klasyfikacji stad pod względem występowania PRRSV. Przedstawia się ona następująco:

Kategoria I - stado pozytywne PRRSV+, czyli każde stado o nierozpoznanym statusie stabilizacji lub rozpoznane jako pozytywne niestabilne, tj. takie, gdzie maciory odsadzają pozytywne w teście PCR prosięta.

Kategoria II - stado pozytywne PRRSV, stabilne. Stado otrzymuje taki status, jeżeli 120 prób krwi pobranych od odsadzonych prosiąt (30 prób pobieranych w miesiącu przez cztery kolejne miesiące) daje w teście PCR na obecność materiału genetycznego PRRSV wynik ujemny. Kategoria II podzielona jest jeszcze na podkategorie A i B. Stado otrzymuje status kategorii II A, jeżeli nie dąży do dalszej eliminacji wirusa, natomiast jeżeli celem jest eliminacja wirusa ze stada, wtedy stado otrzymuje status kategorii II B.

Kategoria III - stado potencjalnie wolne od PRRSV. Stado otrzymuje taki status, jeżeli 60 serologicznie ujemnych loszek przez 2 miesiące od wprowadzenia do stada o kategorii II (IIB) pozostaje nadal serologicznie ujemne. Taka sytuacja oznacza brak siewstwa wirusa w stadzie podstawowym.

Kategoria IV - stado negatywne PRRSV. Stado otrzymuje taki status, kiedy wszystkie zwierzęta stada podstawowego, które pierwotnie uległy infekcji - ELISA pozytywne - zostaną usunięte ze stada, czyli wtedy, kiedy stado złożone jest już w 100 proc. z ELISA ujemnych zwierząt i nie obserwuje się jakichkolwiek oznak choroby. Dopuszcza się również nadanie takiego statusu stadom kategorii III, jeżeli po roku od nadania statusu kategorii III wszystkie zwierzęta są ujemne w testach ELISA, pomimo że w obrębie stada znajdują się jeszcze zwierzęta, które były uprzednio ELISA pozytywne (miały kontakt z wirusem).

W momencie, kiedy posługujemy się już jednolitą nomenklaturą w odniesieniu do PRRSV, możemy przejść do kolejnych etapów procedury, jednak przed podjęciem jakichkolwiek działań przeciwko PRRSV hodowca musi podjąć decyzję co do sposobu walki z wirusem, tj. musi zastanowić się, czy chce żyć z "nowym przyjacielem" i go kontrolować, czy chce bezwzględnie wyeliminować wirus ze stada. Bez względu jednak na to, jaką drogę

wybierze hodowca, wprowadzeniem do kontroli lub eliminacji wirusa jest zawsze jego stabilizacja na fermie.

STABILIZACJA I ELIMINACJA WIRUSA ZE STADA PODSTAWOWEGO W SYSTEMIE BTW

System BTW (Breed-To-Wean) zakłada utrzymywanie macior i prosiąt do odsadzenia z dala od warchlaków i tuczników, czyli w praktyce stosowanie systemu Multi-Site Production -utrzymywanie różnych grup produkcyjnych zwierząt na różnych, oddalonych od siebie fermach.

Najpopularniejszym i zarazem skutecznym programem stabilizacji i/lub eliminacji PRRSV ze stada BTW jest system LCE (Load-Close-Expose). Wygląda on następująco:

Krok 1: Load - (załaduj) zabezpiecz dodatkową liczbę loszek, która będzie musiała wystarczyć na cały okres zamknięcia stada.

Krok 2: Close - zamknij stado i nie wprowadzaj do niego zwierząt z zewnątrz przez okres potrzebny do osiągnięcia statusu kategorii II (tj. stado pozytywne, stabilne).

Krok 3: Expose - ekspozycja na zakażenie; używając:

- naturalnej ekspozycji - kontakt zwierząt chorych ze zdrowymi (nieużywane w praktyce),

- żywego wirusa fermowego LVI lub

- żywej szczepionki komercyjnej MLV.

Jeżeli zostanie podjęta decyzja o stabilizacji/eliminacji wirusa ze stada, wtedy do wyboru pozostaje kilka dostępnych opcji:

- Zamknięcie stada podstawowego na ok. 7-8 miesięcy bez remontu stada podstawowego. Metoda ta jest właściwie najprostsza dla hodowcy i nie generuje konieczności zgromadzenia dodatkowej liczby loszek remontowych. Główną wadą tej metody jest ryzyko, że nie osiągniemy naszych celów co do liczby kryć ze względu na wypadające maciory, brak remontu stada, jego starzenie się i niestety niejednokrotnie pogarszanie się kondycji stada, co wiąże się z ograniczanym brakowaniem.

- Zamknięcie stada podstawowego na ok. 7-8 miesięcy i wykorzystywanie do remontu stada loszek przebywających bezpośrednio na fermie. Metoda ta zakłada obowiązkowe zgromadzenie loszek remontowych na fermie w odpowiedniej liczbie, która będzie wystarczająca na okres 7-8 miesięcy. Plusem tej metody jest możliwość przeprowadzania w miarę normalnego remontu i brakowania w obrębie stada, minusem - fakt, że i tak po okresie zamknięcia stada będziemy potrzebować zewnętrznego źródła (poza fermą) do produkcji negatywnych PRRSV loszek remontowych (ELISA ujemnych).

- Zamknięcie stada podstawowego na 7-8 miesięcy i wykorzystywanie do remontu stada loszek przebywających poza fermą, które przed kryciem wprowadzane są na fermę. Zaletą tej metody jest zapewnienie na zewnątrz wystarczającej liczby loszek do normalnego funkcjonowania fermy, która podjęła decyzję o zamknięciu stada. Nie musimy szukać dodatkowego miejsca w macierzystym gospodarstwie, żeby upchnąć dodatkowe zwierzęta i to na bardzo długi czas. Największą wadą tej metody jest ryzyko wprowadzenia na fermę nowego szczepu wirusa, który może zostać przeoczony. Taka sytuacja może mieć miejsce, ponieważ loszki remontowe w tym systemie są aklimatyzowane przed wprowadzeniem do stada, tj. są ELISA pozytywne w odniesieniu do PRRSV, a zwykle stosowane testy na fermach są oparte właśnie na testach serologicznych ELISA, które mówią o kontakcie z patogenem, ale nie rozróżniają szczepu wirusa, z którym zwierzę miało kontakt.

- Zamknięcie stada podstawowego na 7-8 miesięcy i wykorzystywanie do remontu stada loszek przebywających poza fermą, które są kryte poza fermą. Jest to najbardziej skomplikowana metoda zakładająca krycie loszek remontowych już poza fermą, która podlega zamknięciu. Termin rozpoczęcia kryć oblicza się wstecz, znając termin, od którego można już wprowadzać na fermę ujemne loszki remontowe (termin, kiedy ferma uzyska status kategorii II).

Kluczowym elementem programu stabilizacji/eradykacji wirusa jest ujednolicenie statusu immunologicznego w odniesieniu do PRRSV każdego zwierzęcia ze stada. Wyrównanie statusu można, jak wspomniano wcześniej, przeprowadzić na kilka sposobów - za pomocą:

- naturalnej ekspozycji, czyli kontaktu zwierząt zainfekowanych ze zwierzętami jeszcze ujemnymi; taka metoda wyrównania statusu immunologicznego stada jest kłopotliwa, ponieważ istnieje wysokie ryzyko, że pewna część zwierząt pozostanie ujemna nawet przez długi czas i stabilizacja stada będzie trwała długo;

- izolacji wirusa fermowego od wiremicznych zwierząt (wirus obecny we krwi) i jego aplikacji (iniekcja) LVI

Live Virus Inoculation zwierzętom całego stada oraz loszkom remontowym;

- szczepienia przy użyciu dostępnych komercyjnych żywych szczepionek MLV(Modified Live Virus Vaccination) przeciwko PPRSV całego stada i loszek remontowych.

STABILIZACJA I ELIMINACJA WIRUSA ZE STADA O CYKLU ZAMKNIĘTYM FTF

Najlepszą metodą eliminacji PRRSV ze stada o cyklu zamkniętym jest stabilizacja stada podstawowego (kategoria II) wg jednej z wyżej opisywanych metod programu LCE oraz depopulacja zwierząt dorastających, tj. prosiąt, warchlaków i tuczników. Niestety, z ekonomicznego punktu widzenia całkowita depopulacja nie jest stosowana. Metodą znacznie korzystniejszą z ekonomicznego punktu widzenia jest częściowa depopulacja zwierząt dorastających. Depopulacji podlega ta grupa zwierząt, w obrębie której nadal krąży wirus. W warunkach terenowych są to zwykle prosięta w wieku 6-10 tygodni, czyli depopulacji podlegałaby warchlakarnia.

W celu eliminacji krążenia wirusa musimy "pozbyć" się tych grup zwierząt, w obrębie których krąży wirus oraz wytworzyć przerwę w produkcji przez okres potrzebny do zaprzestania siewstwa wirusa w tej grupie wiekowej zwierząt, tj. zwykle 4-5 tygodni. W praktyce najlepiej poddać depopulacji jednak całą warchlakarnię oraz odsadzać prosięta poza fermę przez potrzebny, określony czas, tj. 8 tygodni (tyle zwykle przebywają prosięta w warchlakarni). Podobne działania możemy przeprowadzić również na tuczu.

Przeprowadzenie procedury LCE prowadzi do stabilizacji fermy i osiągnięcia przez nią statusu kategorii II. Jeżeli ferma chce wyeliminować wirus ze stada, musi zastosować się do wymagań kategorii III. Jeżeli zaś chce tylko kontrolować i utrzymać stabilizację, otrzymuje status IIA.

LOSZKI REMONTOWE A PRRSV

Bez wątpienia najważniejszym elementem kontrolowania PPRS na stabilnej fermie jest zarządzanie loszkami remontowymi. Loszki remontowe są tą grupą produkcyjną, która w znacznym stopniu może przyczynić się do wprowadzenia lub cyrkulacji wirusa w danym gospodarstwie.

Zakup loszek hodowlanych z nieznanego źródła pochodzenia może skutkować niezamierzonym wprowadzeniem na fermę różnych jednostek chorobowych, w tym również PRRS. Najlepszą metodą profilaktyczną w tym zakresie jest stosowanie zasady ograniczonego zaufania do sprzedającego oraz obowiązkowa kwarantanna nowo przybyłych zwierząt, podczas której potwierdzany jest ich status zdrowotny.

Wprowadzenie do stada pozytywnego pod względem PPRSV ujemnych loszek remontowych może skutkować ich infekcją w okresie ciąży lub laktacji, co prowadzi do "rozchwiania się" uprzedniej stabilności fermy, którą chcemy utrzymać.

Jeżeli podjęto decyzję o stabilizacji fermy i kontrolowaniu wirusa, a nie jego eliminacji, wprowadzane na fermę loszki remontowe po zakończeniu programu LCE muszą być ciągle PRRSV pozytywne w wyniku przeprowadzenia wcześniej opisanej procedury ekspozycji (LVI, MLV). Jeżeli zaś podjęto decyzję o eliminacji wirusa ze stada, to po zakończeniu programu LCE wprowadzane loszki hodowlane muszą być zawsze PPRSV ujemne.

Wirus PRRSV jest bez dwóch zdań najbardziej kosztownym czynnikiem chorobowym w hodowli trzody chlewnej. Wprowadzanie do stada podstawowego loszek hodowlanych o nieznanym statusie zdrowia oraz brak przestrzegania podstawowych zasad bioasekuracji są głównymi drogami zakażenia się ferm wirusem PRRS (również innymi patogenami - np. ASF). Eliminacja wirusa ze stada w polskich warunkach produkcji (fermy farrow-to-finish - cykl zamknięty) jest bardzo trudna, dlatego większość hodowców raczej decyduje się na życie z wirusem (ze wszystkimi konsekwencjami takiego "związku") niż na jego całkowitą eliminację.

 

Artykuł ukazał się w numerze 09/2017 miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.162.239.233
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!