PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Jak prawidłowo wyprodukować dobrej jakości kwalifikowany materiał siewny zbóż

Autor: dr Dariusz Majchrzycki, HR Danko Sp. z o.o., artykuł dostarczony przez firmę BASF

Dodano: 25-08-2013 08:42

Produkcja dobrej jakości kwalifikowanego materiału siewnego zbóż jest procesem skomplikowanym, pracochłonnym i kosztownym (z uwagi na bardzo drogi sprzęt do czyszczenia, zaprawiania i magazynowania ziarna). Nie każdy jest w stanie dobrze go przygotować. Wbrew często słyszanej opinii nie jest to jedynie "przewiane ziarno", za które trzeba dużo zapłacić.

Etapy produkcji materiału siewnego:

wybór odmiany - reprodukcja polowa - czyszczenie, kwalifikacja i zaprawianie nasion - dystrybucja nasion

Wybór właściwej odmiany

Wszystko zaczyna się od wyboru odpowiedniej odmiany. W hodowli roślin dokonuje się ciągły postęp. Na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat poziom plonowania nowo rejestrowanych odmian pszenic zwiększył się blisko dwukrotnie. Corocznie hodowcy rejestrują odmiany, które charakteryzują się wyższym plonem niż dotychczas uprawiane oraz bardzo często podwyższonymi cechami użytkowymi, np. odporność na choroby, wyleganie czy porastanie ziarna w kłosie. Dlatego też warto do uprawy w gospodarstwie rolnym wprowadzać nowe odmiany, gdyż daje to szansę uzyskania wysokiego plonu o wymaganej jakości.

Reprodukcja polowa

Reprodukcję najwyższej jakości materiału siewnego należy rozpocząć od wyboru odpowiedniego stanowiska pod plantację nasienną. Aby uniknąć zamieszania gatunkowego czy odmianowego, najlepszymi stanowiskami są pola, gdzie wcześniej nie było upraw zbożowych przez ostatnie 2, a nawet 3 lata. Plantację nasienną prowadzi się przy zachowaniu wysokich standardów agrotechnicznych (uprawa i ochrona pestycydowa).

Bardzo ważne jest zachowanie izolacji przestrzennej między plantacją nasienną a inną "produkcyjną". Dotyczy to głównie gatunków obcopylnych, ale nie tylko; izolacja przestrzenna przy produkcji materiału siewnego w stopniu C1 np. w życie populacyjnym wynosi 250 metrów, a w pszenżycie 20 metrów.

W czasie prowadzenia plantacji nasiennej należy dokonywać selekcji negatywnej polegającej na usunięciu samosiewów obcych gatunków zbóż oraz roślin nietypowych w ramach reprodukowanej odmiany. Jest to proces niezwykle ważny i należy go wykonać na każdej plantacji nasiennej, pomimo iż jest on czasochłonny, wymagający pracy ludzkiej, co pociąga za sobą wysokie koszty.

W trakcie sezonu wegetacyjnego wykonywana jest dwukrotna ocena plantacji nasiennej - pod względem pochodzenia materiału elitarnego użytego do założenia plantacji, wyrównania łanu, zdrowotności, czystości odmianowej i zachowania izolacji przestrzennej. Przeprowadza ją urzędowy lub akredytowany kwalifikator. Po pozytywnej ocenie następuje zakwalifikowanie plantacji nasiennej i tylko taka może zostać zebrana na cele siewne.

W trakcie zbioru i transportu nasion z pola, konieczna jest bezwzględna dbałość o zachowanie czystości. Przed przystąpieniem do tego etapu produkcji nasiennej, należy starannie wyczyścić kombajn oraz środki transportowe, aby nie dopuścić do zamieszek odmianowych czy gatunkowych. Przed przystąpieniem do zbioru bardzo ważne jest staranne ustawienie kombajnu (obrotu młocarni), aby wykluczyć lub zminimalizować uszkodzenia nasion (wybicie zarodków). Jest to szczególnie istotne

przy zbiorze żyta, pszenżyta jak i jęczmienia.

Czyszczenie, kwalifikacja i zaprawianie nasion

Po przywiezieniu surowca nasiennego do magazynu należy zbadać jego wilgotność. W celu bezpiecznego przechowywania nasion wilgotność nie powinna być wyższa niż 14%. Zbyt wysoka wilgotność może doprowadzi do szybkiej utraty zdolności kiełkowania przez nasiona.

Również w magazynie musi panować duży reżim dotyczący czystości wszystkich urządzeń wykorzystywanych w trakcie przyjęcia, czyszczenia i przechowywania nasion, aby nie zniweczyć dotychczasowego trudu włożonego w produkcję polową i zbiór. W profesjonalnych "fabrykach nasion" proces czyszczenia jest czterofazowy:

Wialnia wstępnego czyszczenia - Czyszczalnia główna - Tryjery - Stół grawitacyjny

Wialnia wstępnego czyszczenia - oddziela zanieczyszczenia mineralne: pył, piasek i kamienie oraz nasiona chwastów, resztki słomy i ziarniaki niewykształcone.

Czyszczalnia główna - dokonuje właściwego sortowania nasion pod względem ich grubości. Następuje oddzielenie pośladu od zasadniczej, wykształconej części nasion.

Tryjery - oddzielają połówki ziaren (zarówno wzdłużne, jak i poprzeczne).

Stół grawitacyjny - oddziela ziarna chore, lekkie i co najważniejsze porośnięte. Wyprodukowanie dobrego materiału siewnego w latach, gdy występują duże porosty nasion jest w zasadzie niemożliwe bez stołu grawitacyjnego.

Po dokonaniu czyszczenia tworzy się partie nasion (max. 30 ton), z których urzędowy lub akredytowany kwalifikator pobiera próbę do oceny laboratoryjnej, gdzie badana jest czystość, zdolność kiełkowania, zanieczyszczenie chwastami i roślinami obco uprawnymi. Aby materiał siewny mógł zostać zakwalifikowany, musi spełniać określone normy. Dla pszenicy w stopniu C1 jest to np. kiełkowanie min. 85%, zanieczyszczenie innymi zbożami max. 7 sztuk w 1 kg oraz czystość min. 98%.

Normy te są dość liberalne. Aby jakość sprzedawanych nasion była wysoka, niektórzy hodowcy wprowadzają własne, restrykcyjne normy dotyczące ich odmian. Np. firma DANKO dla nasion sprzedawanych pod marką KWALIFIKAT PLUS™ określiła je na poziomie wymagań dla nasion elitarnych.

Po laboratoryjnym zakwalifikowaniu i uzyskaniu świadectwa kwalifikacji można przystąpić do zaprawiania nasion. Do zaprawiania stosuje się zaprawiarki porcjowe lub przepływowe. Ważne jest, aby w procesie zaprawiania zastosować odpowiednią zaprawę (zarejestrowaną do danego gatunku oraz zwalczającą/chroniącą przed jak najszerszym spektrum chorób). Często w procesie zaprawiania dodawane są nawozy donasienne ułatwiające start młodej siewce.

Bardzo ważne jest, aby ziarno pokryte było dokładnie odpowiednią ilością substancji aktywnej. Zbyt mała lub zbyt wysoka dawka może w konsekwencji powodować problemy dla siejącego je rolnika.

Proces przygotowania kończy się pakowaniem nasion do worków papierowych lub opakowań typu big bag oraz przytwierdzeniem urzędowej etykiety i szczelnym zaszyciem worków. Etykieta urzędowa pozwala na identyfikację nasion. Znajdują się tam informacje o gatunku, odmianie, ilości nasion, ich producencie, MTZ i zdolności kiełkowania. Etykieta urzędowa jest obowiązkowa. Jej brak świadczy o tym, że nasiona nie są kwalifikowane, a rolnik może być oszukiwany.

Dystrybucja nasion

Tak przygotowane nasiona trafiają do punktów sprzedaży bądź są bezpośrednio dostarczane rolnikom do ich gospodarstw. Opisane powyżej etapy wytwarzania materiału siewnego są procesem bardzo kosztownym, gdyż produkcja i przygotowanie nasion jest zajęciem sezonowym, wymagającym dużego zaplecza technicznego, magazynowego i transportowego. Ponadto, zwłaszcza w przypadku zbóż ozimych, okres od zbioru ziarna do momentu dostarczania nasion do rolnika jest bardzo krótki, co generuje dodatkowe koszty.

Wyprodukowanie dobrej jakości materiału siewnego jest bardzo trudne. Nie każdy jest w stanie go dobrze przygotować. Z jednej strony wymaga to dużej wiedzy co do zasad produkcji nasiennej oraz wymaga dużego reżimu zachowania czystości na polu i w magazynie. Z drugiej strony konieczne jest posiadanie odpowiedniej infrastruktury technicznej do czyszczenia, zaprawiania, magazynowania i dystrybucji nasion, co jest bardzo kosztowne.

Dobrze przygotowany materiał siewny jest jednak punktem wyjścia do uzyskania wysokich plonów, o dobrych parametrach jakościowych. Zastosowanie nawet najlepszej technologii uprawy, z wykorzystaniem najlepszego sprzętu, najlepszych nawozów i środków ochrony roślin nie przyniesie wymiernych efektów produkcyjnych ,jeżeli wykorzystany do siewu materiał siewny będzie złej jakości.

Dariusz Majchrzycki

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!