PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zaprawianie nasion składnikami pokarmowymi

Autor: prof. dr hab. Witold Grzebisz, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, artykuł dostarczony przez firmę BASF

Dodano: 25-08-2013 08:43

Wprowadzenie na powierzchnię nasion/ziarna czy też innego materiału siewnego składników pokarmowych jest pierwszym etapem kontroli stanu odżywienia uprawianej rośliny. Głównymi celami tego zabiegu jest najczęściej zwiększenie obsady, a także początkowego wigoru roślin. Większa obsada ułatwia prowadzenie łanu, a także rzutuje na gospodarkę azotem łanu/plantacji w całym okresie wegetacji. Rośliny o dużej dynamice wzrostu w pierwszych fazach rozwoju wytwarzają większy, ekstensywny system korzeniowy, przez co wykazują większą tolerancję na słabe stanowisko i przejściowy niedobór wody. Założonym efektem gospodarczym inkrustacji materiału siewnego składnikami mineralnymi winien być wzrost plonu użytkowego w latach o optymalnym, a minimalizacja strat w latach o niekorzystnym przebiegu pogody w okresie wegetacji.

Dobór składników mineralnych, czy też tzw. nawozu donasiennego, winna być poprzedzona oceną uwarunkowań podjętego zabiegu, które wynikają z (i) jakości materiału siewnego - zawartości składników mineralnych, (ii) zagrożeń dla kiełkującej rośliny ze strony patogenów glebowych.

Zapewnienie nasionom/ziarniakom optymalnych warunków do kiełkowania jest pierwszym etapem jakiejkolwiek technologii uprawy. Etap ten obejmuje trzy fazy: (i) fizyczną - pęcznienie nasion/ziarniaków w następstwie pobierania wody, (ii) biochemiczną - enzymatyczne uruchomienie materiałów zapasowych, (iii) fizjologiczną - wzrost zarodka. Zachodzące w nasieniu/ziarniaku procesy wymagają więc dużych nakładów energetycznych, a ich szybkość w pierwszej kolejności warunkuje ilość (zawartość) fosforu w zasobach własnych. Pierwszym i zarazem podstawowym etapem oceny potencjału partii materiału siewnego do kiełkowania jest oznaczenie zawartości fosforu. Każda partia pochodząca z tego samego źródła winna być jednorodna, gdyż rośliny akumulują w nasionach 70-85% pobranego z gleby fosforu. Ilość składnika zawartego w nasionach/ziarnie bardzo silnie odzwierciedla warunki wegetacji rośliny macierzystej w fazie dojrzewania, a pośrednio informuje o zasobności gleby. W materiale ubogim w fosfor zasoby własne nasion/ziarniaków nie wystarczają do maksymalizacji procesów biologicznych. W dodatku wytworzenie dużego zasobu energii metabolicznej przez kiełkujące nasiona/ziarniaki wymaga także obecności magnezu. Zatem w wymiarze potrzeb minimalnych, nawóz donasienny winien zawierać fosfor i magnez.

Drugi etap wstępnej oceny jakości materiału siewnego obejmuje wschody, a więc czynniki warunkujące tempo wzrostu korzeni i części nadziemnych rośliny w pierwszych fazach jej rozwoju. Tempo wzrostu rośliny w fazie kiełkowania, które u zbóż kończy się w momencie, gdy koleoptyl przebija się na powierzchnię gruntu (szpilkowanie), zależy od wielkości zasobów składników pokarmowych w ziarnie. Składnikami mineralnymi określającymi wigor wschodów są zarówno fosfor, jak i składniki wspomagające aktywność enzymów odpowiedzialnych za jego uruchamianie z zasobów własnych, czyli cynk i żelazo. Tylko w pierwszych etapach wegetacji roślina jest uzależniona od zasobów azotu w materiale siewnym. Natomiast po wytworzeniu korzeni zarodkowych o poziomie odżywienia rośliny decyduje jej potencjał do pobierania azotu z gleby. Młode rośliny pobierają mało efektywnie azot z gleby, gdy system korzeniowy jest mały, a do tego korzenie rosną powoli; fosfor i potas są słabo dostępne (gleby ubogie w przyswajalne formy składników); niska temperatura gleby spowalnia dynamikę transportu składników z gleby do korzenia.

W pierwszym okresie wegetacji podstawowym celem inkrustacji nasion/ziarniaków jest przyspieszenie tempa wzrostu korzeni, które zależy od jej zaopatrzenia w fosfor. O dynamice pobierania tego składnika z gleby ponownie decyduje zawartość składnika w materiale siewnym. W materiale siewnym ubogim w fosfor wzrasta aktywność kwaśnej fosfatazy, enzymu wydzielanego przez korzenie do gleby. W ten sposób roślina indukuje tempo transformacji form organicznych fosforu w glebie w składnik dla niej dostępny. Efektywność tego enzymu warunkuje stan odżywienia kiełkujących nasion/ziarniaków, a następnie młodej rośliny cynkiem i żelazem. Pierwszy z wymienionych mikroskładników pełni także funkcję specyficzną, gdyż pośrednio wpływa na tempo wzrostu korzenia. W zestawie składników mineralnych trzeba mieć na uwadze także wapń i bor, które poprawiają stan wykształcenia tkanek tego organu rośliny. W glebach o optymalnym odczynie dla uprawianego gatunku ilość dostępnego wapnia jest dostateczna. Natomiast w glebach kwaśnych (pH < 5,5) ujawnia się toksyczność glinu, co obniża zakładane skutki nawożenia donasiennego. O tempie transformacji zakumulowanego w korzeniach azotu w formy aktywne, stymulujące wzrost rośliny, decyduje stan jej odżywienia molibdenem, siarką i żelazem.

Drugim celem inkrustacji nasion/ziarniaków składnikami mineralnymi jest ochrona młodych roślin przed atakiem patogenów i ewentualnie szkodnikami, atakujących korzenie. Opracowanie optymalnego zestawu składników wynika z ich potencjalnej roli w powstrzymywaniu presji patogena (tab. 1).

Specjalne wymagania poszczególnych gatunków względem określonej puli składników mineralnych ujawniają się dopiero na etapie trzecim, czyli konstruowaniu zestawu składników pokarmowych do nawożenia donasiennego. W składzie tym należy uwzględnić

i) pierwiastki warunkujące proces kiełkowania - zestaw podstawowy,

ii) ograniczenia wynikające ze stanowiska (presja chorób, zasobność gleby w składniki pokarmowe, odczyn),

iii) specyficzną preferencję uprawianego gatunku względem składnika mineralnego w pierwszych fazach rozwoju.

W zbożach takim szczególnym składnikiem jest mangan, w kukurydzy cynk, a w rzepaku i w roślinach strączkowych - molibden.

Racjonalny dobór nawozu do poprawy jakości materiału siewnego winien zatem opierać się na następujących kryteriach:

  • zawartości fosforu w nasionach/ziarnie; inkrustacja zalecana przy materiale ubogim w ten składnik; prawie powszechna w materiale siewnym pochodzącym z gleb ubogich w fosfor;
  • warunkach pobierania składników mineralnych przez młode rośliny:
    • odczyn > dla fosforu gdy pH gleby kształtuje się poniżej 6,5;
    • inkrustacja przy niskiej zasobności gleby w fosfor i magnez;
  • zagrożeniu młodej rośliny presją patogenów w środowisku wzrostu;
  • specyfiką potrzeb pokarmowych uprawianego gatunku.

Witold Grzebisz

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!