Płytka uprawa ma na celu przede wszystkim przerwanie parowania gleby, wymieszanie z glebą resztek pożniwnych oraz przyspieszenie wschodów pozostałych na polu nasion zbóż i chwastów, dzięki czemu można je skuteczniej zwalczyć w kolejnych zabiegach. Aby osiągnąć powyższe cele można użyć kompaktowej brony talerzowej.

IM SZYBCIEJ, TYM LEPIEJ


Kompaktowa brona talerzowa jest narzędziem do szybkiej i intensywnej uprawy przede wszystkim ścierniska, choć z powodzeniem jest też stosowana na przykład w wiosennej uprawie przedsiewnej buraków lub kukurydzy. Coraz częstszym zastosowaniem jest również mieszanie za jej pomocą rozlanej na polu gnojowicy – jako zabieg oddzielny lub łączony (brony talerzowe przystosowane do agregatowania z wozami asenizacyjnymi). Średnica talerzy jest mniejsza w porównaniu do klasycznych talerzówek. Najczęściej standardowe talerze mają średnice w zakresie 460 – 520 mm, przez co głębokość uprawy nie przekracza 12 – 15 cm, a zazwyczaj jest wykonywana na głębokości od 5 do 10 cm. Niektórzy producenci oferują również możliwość wyposażenia w redlice o większych średnicach – do 610 mm (Rubin firmy Lemken, brony talerzowe Bury BTW). Takie rozwiązanie jest polecane szczególnie w uprawach, gdzie pozostaje dużo resztek pożniwnych, szczególnie po kukurydzy.
Ważną zaletą kompaktowych bron talerzowych jest ich wysoka wydajność uzyskiwana dzięki pracy z dużymi prędkościami. Szybkie przejazdy z narzędziem są wręcz konieczne aby uzyskać oczekiwane efekty pracy. Przykładowo, badania firmy Amazone dla bron talerzowych Catros wykazały, że najlepsze wyniki uzyskano podczas przejazdów z prędkościami w zakresie 10 – 20 km/h (z talerzami o średnicy 460 mm).

KAŻDY TALERZ OSOBNO

Różnic w budowie kompaktowej brony talerzowej w porównaniu do tradycyjnej talerzówki możemy znaleźć znacznie więcej niż podobieństw. Cechą wspólną jest z pewnością rodzaj elementów roboczych, czyli talerze (redlice talerzowe), choć ich sposób mocowania jest już zupełnie odmienny. Talerzówki kompaktowe mają zwartą budowę, a talerze są zamocowane na dwóch równoległych ramionach ustawionych pod kątem prostym do kierunku jazdy. Wszystkie talerze są przytwierdzone do ramienia indywidualnie i pod takim samych kątem. Odrębne mocowanie i łożyskowanie każdego z elementów ma swoje zalety. Takie rozwiązanie ma pozytywny wpływ na jakość pracy, gdyż w przypadku napotkania na przeszkodę położenie zmienia chwilowo tylko jeden talerz, natomiast pozostałe pracują bez zmian, czego nie można powiedzieć o talerzach osadzonych na jednej osi w tradycyjnych bronach talerzowych. Nie bez znaczenia jest również możliwość łatwej wymiany pojedynczej redlicy lub łożyska.

Pojedyncze mocowanie talerzy do ramienia stosuje większość producentów, ale są wyjątki. Odrębne rozwiązanie zastosowała na przykład firma Kongskilde w bronach Terra D. Elementy robocze narzędzia zostały umieszczona na dwóch ramionach sekcjami – po cztery. Sekcje połączono cięgnami i dzięki temu można jednocześnie zmienić kąt ich ustawienia. Czynność wykonuje się za pomocą układu hydraulicznego. Rozwiązanie pozwala dostosować intensywność mieszania w zależności od warunków glebowych, prędkości pracy i głębokości.
Na intensywność mieszania w dużym stopniu ma wpływ stopień wklęsłości talerzy. Im większa, tym gleba jest mocniej mieszana. Przy prawidłowej pracy brony, ślad talerzy z pierwszego rzędu powinien znaleźć się między talerzami z drugiego, a więc muszą być one wobec siebie poprzecznie przesunięte na ramie. Dlatego szerokość brony liczona od skrajnych talerzy jest mniejsza niż efektywna szerokość robocza. Dodatkowym elementem kompaktowych bron talerzowych są różnego rodzaju wały doprawiające.

NA GUMIE LUB SPRĘŻYNIE

Aby zabezpieczyć elementy robocze przed uszkodzeniem w przypadku kontaktu z kamieniami i zapewnienia równomiernej pracy, producenci stosują różnego rodzaju zabezpieczenia. Do najprostszych, a zarazem najczęściej spotykanych należą bezpieczniki gumowe, na których talerze są przytwierdzane do ramion talerzówki. Przy tego rodzaju zabezpieczeniach warto zwrócić uwagę na średnicę gumowych elementów. Im grubsza wkładka, tym większe bezpieczeństwo nawet przy znacznym uniesieniu się talerza na przeszkodzie. Dobre zabezpieczenie, w przypadku napotkania skrajnie dużego ciała obcego, powinno pozwolić na przeskoczenie o mocowania talerza o jeden kąt czworobocznego ramienia.
Tego rodzaju zabezpieczenia stosują w swoich narzędziach takie firmy jak: Kuhn, Amazone, Pöttinger, Väderstad, Horsch, Metal-Fach lub Pom Brodnica, Expom Krośniewice lub Grano System w agregatach Shark.
Sporą popularnością cieszą się również zabezpieczenia sprężyste: resorowe lub sprężynowe. Tego rodzaju wyposażenie jest droższe w porównaniu do bezpieczników gumowych, ale jednocześnie lepiej sprawdzające się na glebach silniej zakamienionych. Zabezpieczenia resorowe można spotkać w m.in. w bronach TAL firmy Mandam, Lemken Heliodor i Bury KBT. Sprężynowe – w agregatach Tygrys i Tygrys C z Akpilu oraz Rubinie firmy Lemken.

OD 2,5 DO 8 METRÓW

Rynek oferuje bardzo bogaty wybór kompaktowych bron talerzowych. Spośród producentów zagranicznych duży wybór w tym zakresie ma m.in. Amazone. Brony talerzowe Catros i Catros + (z uzębionymi talerzami) są oferowane w szerokościach roboczych od 3 do 7,5 m, ale możliwe jest uzyskanie szerokości do 12 m dzięki specjalnej ramie łączącej trzy agregaty. Brony są oferowane jako zawieszane, zaczepiane (Catros T) i z unoszonym podwoziem (Catros TS). Charakterystycznym elementem talerzówek Amazone jest układ przesuwu talerzy, dzięki któremu można zoptymalizować ich położenie do każdych warunków pracy oraz zmniejszyć całkowitą szerokość do transportu.

Kuhn oferuje brony kompaktowe Optimer serii 100 i 1000. Pierwsza seria obejmuje narzędzia zawieszane o szerokościach 3 i 4 m, natomiast druga – modele zaczepiane do 7,5 m szerokości. Mogą być one wyposażone w wał doprawiający spiralny lub T-ring (metalowe pierścienie z zakończeniami w kształcie litery „T”). Z kolei Kongskilde, oprócz bron Terra D oferowanych w szerokościach: 3, 4 i 6 m, ma w ofercie również serię czterech bron zawieszanych na przednim TUZ ciągnika (od 3 do 6 m) o nazwie Front Terra.
Bogaty asortyment kompaktowych talerzówek prezentują także polscy producenci. Unia Group oferuje brony o nazwie Ares T w wersjach XXL i XL. Z pierwszej wersji można wybierać spośród modeli o szerokościach roboczych od 3 do 6 m z dyskami o średnicy 560 mm z zabezpieczeniami gumowymi. Druga wersja (XL) występuje tylko w dwóch szerokościach: 3 i 4 m, ale charakteryzuje się dużymi talerzami o średnicy 660 mm.

Ciekawe rozwiązania konstrukcyjne mają brony talerzowe z POM Brodnica. Są one oferowane w dwóch wersjach: TR – z regulowanym bezstopniowo kątem natarcia i pochylenia talerzy oraz TS – stałym kątem natarcia i pochylenia talerzy – innym dla wersji podorywkowej i dla uprawowej. Narzędzia uprawowe są oferowane w szerokościach od 2,7 do 6 m.